ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

كوكپار

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/10/26 10:52:19

تاكەن ءالىمقۇلوۆ   (قازاقستان)

  قاۋىندى كوپ جەيتىن تاربان قاتتى قىزىلسىراعان. ءبىر كۇنى شەكەسى شاعىپ، ىستىق ىزدەگەندە، ەسىنە كوك سەركەسى ءتۇستى. كوك ەگىن اقىراماش بولعان سوڭ سويماق بورداقىسى ەدى. ەندى تىم ەرتە سويۋعا ءىشى قيماي، داعدارىسقا ۇشىرادى. تامنىڭ كولەڭكەسىندە شەكەسىن ۇستاپ، ۇزاق ويلانىپ وتىردى. تاياق تاستام جەردە وزەن اعىپ جاتتى.

وسى وزەن   بويىن   بۇل  اتىراپ «ىلدي» اتايدى. ال وزەننىڭ ۇستىنەن قارايتىن سوناۋ ءدوڭدى «قىر» اتايدى. ىلديدا ديقاندار دا، قىردا شارۋالار.

وسى ەكەۋىنىڭ، ىلدي مەن قىردىڭ اراسى ءبىر-اق كوشتىك بولسا دا ۇردىستەرى باسقا، تىرلىگى تۇرلىشە!

وزەن جاعاسىندا اڭىزدىڭ تامىرىن تارتىپ كۇنەلتكەن تارباندا ءجۇزدى سويارلىق تۇياق قايدان بولسىن؟ جالعىز سەركەنى لاعىندا ۇنعا ساتىپ العان ەدى. بىلتىر «كانپەسكەدەن» تيگەن تورى قۇنان جۇزىكتىڭ كوزىنەن وتەتىن جۇپ-جۇمىر دونەن بوپ ءوستى. ونى ساتۋعا كوزى قيمايدى ءارى «شاباندوز نازاردىڭ بالاسىن قارا باسىپ، پەشەنەسىنە تيگەن جەلدى اياقتان ايرىلىپ قالدى» دەگەن قاڭقۋدان قورقادى.

 تاربان جاتاقتىعىنا قاراماي، جاياۋلاپ كورگەن ەمەس. باياعىدان بەرى شىعىسقان جۋان تورىسىن وتكەن قىستا جىققان. بۇدان ءارى قارتايسا، ەتىنىڭ ءدامى قاشاتىنىن اقىلدىڭ سارابىنا سالعان كوڭىلگە مەدەت تۇتىپ، قاتىن-بالاسىن قىزىلعا قارىق قىلعانىنا ءالى دە وكىنبەيدى.

 تارباننىڭ ءبىر وكىنەتىنى - اكەسىنە ۇقساپ شاباندوز بولماعانى. وسى وزەن بويىنداعى ءبىر جاماعايىندارى جازدا قىزىلسىرامايدى. تۇسكە شەيىن جۇمىسىن ىستەپ، ەكىنتىدە اتقا قونادى دا قاي-قايداعى كوكپاردى الىپ قاشىپ كەلەدى.

  جەلكە قاسيتىن ەشنارسەسى جوق، كۇماندانساڭىز، وزەن جاعاسىنداعى جاتاقتاردان سۇراڭىز. ولار بارىن اتقا سالادى. ءبىر دە بولسا بىرەگەي مىنەدى. جەم-ءشوپ بولسا، و باستان قۇنارلى. ال كەتپەن شاۋىپ، وراق ورعان ديقاننىڭ تەمىردەي قولىنىڭ كىمنەن بولسا دا  كوكپاردى  جۇلىپ اكەتەتىنىن ايتىپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق.

تارباننىڭ قارىمدىلىعى ءبىر جاماعايىندارىنىڭ قارىمدىلىعىنان كەم ەمەس. ءبىراق كوكپار شابۋدان قورقادى.

-نەگە قورقادى؟-دەيسىز عوي.

-ىلدي مەن قىرداعى ەلدەن سۇراڭىز. 
 
تارباننىڭ اكەسى دە جاتاق بولعان دەسەدى. قىرداعى شارۋالارعا كوزىن جالداماي، بىلەگىنىڭ قارىمدىلىعىن تانىتقان دەسەدى. اقىرى ءولىمى كوكپاردان بولعان دەسەدى.
-كوكپاردان قالايشا بولادى؟-دەيسىز عوي.

شاپقان اتتىڭ قۇلاعىندا شاراپ بولادى دەسەدى. كوكپارشىنى «قىزدى-قىزدى» قۇرتاتىن دەسەدى.

نازار كوكپار الىپ قاشىپ كەلە جاتقاندا، ايەلى تامنىڭ ۇستىنەن قاراپ تۇرىپتى-مىس. قاتىنىنا كەلگەندە، تىلگە كەلمەي، قولىن ۇسىنۋعا عانا شاماسى كەلىپتى-مىس.
وسى اڭىز قۇلاعىنا ءسىڭىپ قالعان تارباننىڭ ءتىسى كوكپاردىڭ ەتىنە ءبىر جاماعايىندارى ارقىلى عانا تيەدى.

تامنىڭ كولەڭكەسىندە وتىرعان تاربان وسى جايتتەردى قيالدان وتكىزدى. ول ارى ويلانىپ، بەرى ويلانىپ، كوك سەركەنى سويماق بولدى. كوپتەن بەرى بورداقىلانىپ بايلاۋدا تۇرعان سەركە قايراققا جانىعان پىشاقتى كورگەندە باقىلداپ، جايسىز داۋىس سالدى. تارباننىڭ دەنەسى تىتىركەندى.

تاربان جانە ءبىراز ويلاندى. اقىرىندا: «مال ادام ءۇشىن جارالعان» دەۋشى ەدى عوي. «بورداقى تۇرعاندا، كوزىمدى كىمگە تەلمىرتەمىن؟» دەپ كوك سەركەنىڭ اياعىن بايلادى.
باۋىزدالدى. اياعىن شەشىپ جاتقاندا، باۋىزداۋشىنىڭ باسىنا جاڭا ءبىر وي ورالدى. «اۋ، عۇمىرى كوكپار ۇستاماعان ەدىم، وسىنى وڭاشا تاقىمداپ كورسەم قايتەدى؟ جۇرت قالاي تارتادى ەكەن؟» دەدى
تاربان قاۋىن مەن جۇگەرىنىڭ اراسىنداعى سۋاتقا بايلانعان تورى دونەنىن ەرتتەدى. سەركەنىڭ جىلىنشىكتەرىن تىزەلىكتەن كەسىپ تاستاپ، كادۋەلگى كوكپارعا ۇقساتىپ، دومالاتىپ الىپ شىقتى.
-بۇنىڭ نە، بەتىم-اۋ؟!-دەدى ايەلى تىلىنگەن قاۋىندى سورەگە قاقتاپ جاتىپ.

-سەركەنىڭ جەلىن شىعارىپ اكەلەمىن، -دەدى كۇيەۋى قوقيلانىپ.

-قىمىزعا جەلىككەندەردىڭ بىرەۋى جابىسىپ جۇرسە قايتەسىڭ، بايقۇس!-دەدى ايەلى.

-جاتاققا قىرلىقتار جابىسا المايدى!-دەدى كۇيەۋى ناساتتانىپ.

تارباننىڭ ون جاسار بالاسى «كوكەم كوكپار اكەلەدى!» دەپ تال-شىبىقتى شاپاتتاپ، تامدى اينالا جۇگىردى.

-ءتايت، ءۇي اينالما. جامان بولادى!-دەپ شەشەسى جەكىرىپ تاستادى.

تاربان كوك سەركەنى وڭگەرىپ، تورى دونەندى ويناقتاتىپ شىعا كەلدى.

ايەلى تامنىڭ جانىندا سەركەنىڭ باس-سيراعىن ۇيتۋگە قام جاسادى.

تاربان كوزدەن تاسا، كوسىلىپ شاباتىن جەر ىزدەدى.

  سوناۋ دوڭنەن وزەنگە قۇلايتىن تاراۋ-تاراۋ سايدىڭ تابانىندا كوسىلىپ شابا المايسىڭ. قىرقاعا شىقساڭ، جۇرتتىڭ كوزىنە تۇسەسىڭ. تاربان ارى ويلانىپ، بەرى ويلانىپ، ەتەكتەگى ءبىر ويدىم شۇڭەيىتتى قالادى.

  تورى دونەن لىپىپ تۇر. تاربان شوقىتا شاۋىپ، شۇڭەيتكە كەپ قۇلادى. شۇڭەيتتىڭ ارعى جاعىنداعى قىراتتىڭ استى قالىڭ ەل ەدى. شىبىن-شىركەيى كوپ جەرگە مالى دا، جانى دا كەلە قويماسىنا كوزى جەتكەندەي بولدى. تورى دونەن شىبىنداپ، پىسقىرىنىپ، شابىس تىلەي باستادى. تاربان مۇرتىنان كۇلىپ قويدى. ءبىراق… سەركەسى تۇسكىر تاقىمىنا سيمايدى. دوڭكيىپ  دونەننىڭ   سانىن  قاعادى. «بۇزاۋ كوكپاردى تاقىمىنا قالاي باسادى ەكەن وسى؟» دەدى.

  تاربان سەركەنى وڭگەرىپ شاپتى. دونەن العاشقىدا بۇلتىلداپ، ۇستىندەگى ادامدى تاستاپ كەتە جازدادى. شۇڭەيتتى ءۇش-ءتورت اينالىپ شىققاندا عانا كوسىلىپ شابىسقا كوشتى. «وڭگەرتەتىن شاباندوز بولسا، كوكپار الىپ قاشۋىما بولادى ەكەن عوي ءوزى!» دەدى تاربان ماساتتانىپ. 
 
سونىمەن، نە  كەرەك،  تاربان وڭاشادا قۇماردان ءبىر شىقتى.

ۇيىنە قايتىپ كەلە جاتقاندا قاڭعىرعان ەكى جولاۋشىعا كەزىگە كەتتى. الدەقايدان كەلە جاتقان شارۋالار. قىرداعى شارۋالار.

تاربان ءبىرىنشى بولىپ سالەم بەردى. سالەمدى قابىلداۋدىڭ ورنىنا اناۋ ەكەۋى تارباننىڭ الدىنداعى كوك سەركەگە جارماستى.

ءبىر ءتاۋىر جەرى، ەكەۋى ەكى جاقتان كيلىگىپ، سەركە كەپتەلىپ قالدى. تاربان: «ءاي، ءاي، قويىڭدار ءازىلدى، بۇل -مەنىڭ بۇگىن قولدان سويعان سوعىمىم!» دەدى.

-سوعىمنىڭ  سيراعى  كەسىلە مە ەكەن؟-دەدى اناۋ ەكەۋى جۇلقىسىپ جاتىپ.

 تاربان ورتادا قالدى. كوك سەركە قاي جاعىنا اۋىپ بارا جاتسا، تاربان سول جاعىنا قارسى تارتادى. بارا-بارا بۇنىڭ ءوزى دە كوكپاردىڭ قىزىعىنا باتىپ، اناۋ ەكەۋىنە ەرىپ، «ا، ا!» دەپ داۋىستاۋدى شىعاردى.

بۇلار شاپقان اتتاردىڭ ەكپىنىمەن قيعاشتاپ كەتتى. جاتاقتار حابارسىز بوپ قالا بەردى.

تارتىسقان ۇشەۋ قىراتقا شىققاندا، ارعى جاعىنداعى قالىڭ ەلدىڭ كوزىنە شالىندى.

قالىڭ ەلدەن ەركەكتەر اپىل-قۇپىل اتقا ءمىنىپ، جۋساندى بەتكەيدى شاڭداتىپ، اندىزداي شاۋىپ كەلە جاتتى.

وسى ۋاقىتتا، شاماسى، ۇزاق تارتىسقان ۇشەۋىنىڭ قولى قالجىراعان بولۋ كەرەك، كوك سەركە لىقسىپ جەرگە ءتۇسىپ قالدى.
-قاپ، اتتەگەن-اي!-دەدى اناۋ ەكەۋىنىڭ بىرەۋى.

-جالعىز جولداسىڭمەن جۇلقىسىپ، اكەڭنىڭ قۇنى قالىپ پا ەدى! قۇتىل، ەندى، مىناۋ قالىڭ اۋىلدان!-دەدى ەكىنشىسى.

ءبىرىنشىسى ءوزىنىڭ قاتەلىك جاساعانىن ەندى پايىمداعانداي. دەرەۋ اتتان ءتۇسىپ، ءنان سەركەنى جولداسىنا وڭگەرتتى.

جولداسى قيعاشتاپ، دوڭگە قاراي شاپتى.

  قالىڭ اۋىلدان كەلە جاتقاندار جۋىقتاعان جوق. ءبىراق تارباننىڭ تورى دونەنى قۇتقارمادى. اناۋ بولسا، كوكپاردى اتىنىڭ ەكى جاعىنا كەزەك-كەزەك اۋىستىرىپ، نوقاي قۋعىنشىعا ۇستاتپاي بارا جاتتى. ورگە قاراي شاپقاننىڭ وزىندە، تارباننىڭ تورىسى ەكپىنمەن وزىپ كەتە بەردى. ەگەر اناۋ قاشىرتسا، تاربان تىپتەن لاعىپ كەتەتىندەي.

وزىپ كەتىپ، قايتا بۇرىلىپ، جاندايشاپتاپ تيتىعى قۇرىعان تاربان ءبىر كەزدە: «ءاي، امىربەك، ەرتەڭ ەكى قاپ قاۋىن بەرەيىن، سوعىمىمدى وزىمە وڭگەرت. بالا-شاعانىڭ ءناپاقاسى ەدى» دەدى.
امىربەك بۇنىڭ ءسوزىن ۇقپاسا كەرەك. جاۋابى باسقاشا شىقتى:

-تور دونەنگە بۋرىل بەستىمنىڭ جەتە المايتىنىن بىلەم. ءوسىپ كەتكەن قۇيىمشاعىڭا وكپەلە!.. اعايىندارىڭ تىسىمىزگە كوكپار ەتىن تيگىزبەۋشى ەدى. بالەم، ەندى، الدىڭا كەلدى!

تاربان وكىنىشتەن ەرنىن تىستەدى. شەتىنەن شاباندوز اعايىنىنىڭ بىرەۋىن ەرتىپ شىققاندا، تۇك پالە جۋىمايتىن ەدى. ەندى مىناۋ ءدۇيىم ەلگە جايادى-اۋ وسىنىڭ ءبارىن!

تاربان نامىستان جارىلىپ كەتە جازدادى. «اتتان!» سالعانداي ارتىنا قول بۇلعاپ، قيقۋلاي باستادى.

بۋرىل بەستىنىڭ ەكى جاعىنا كەزەك شىعۋدان پايدا جوعىن ءبىلىپ، الدىن وراعىتۋدى شىعاردى.  بۇنىسى: «نە ءوزىم جىعىلايىن، نە مىسقىلشىل امىربەك جىعىلسىن!» دەگەنى ەدى.

جىلقى بالاسىنىڭ ءوزىمتالدىعى قانداي؟ تورى دونەن دە ىزاعا بۋلىعىپ كەلەدى ەكەن. بۋرىل بەستىنى ەكى-ءۇش رەت ۇشىرىپ جىبەرە جازدادى.

-شاباندوزدىڭ اتىن قاقپايلاۋدى قاي اتاڭنىڭ سالتىنان كورىپ ەڭ؟ باسىڭنان قامشىمەن تارتىپ جىبەرەيىن بە، وسى؟-دەدى امىربەك.

-تەمىردىڭ ەكى باسى ىستىق!-دەدى تاربان تۇلدانىپ.

سونىمەن، نە كەرەك، بۇلار قامشىلاسا المادى. بۋرىل بەستى بولسا، تىنىسى ءۇزىلىپ، تاپىراققاعا باستادى.

  كوپ ۇزاماي قۋعىنشىلار دا جەتتى. امىربەكتىڭ جولداسىمەن بۇيىرلەسە جەتكەن. ولار   تاربانداي  يكەمسىز ەمەس ەكەن. بۇرىن جەتكەنى ارىنداعان اتتىڭ ۇستىنەن ساعىزداي سوزىلىپ، امىربەكتىڭ قاشىرتقان كوكپارىنا كەنەدەي جابىستى.

دودا باستالدى.

بۇل جەر ءدوڭ مەن وزەننىڭ اراسىن جالعاستىرعان ارقالىقتاي كورنەكتى جون ەدى. جان-جاقتان اندىزداعان اتتىلار قوسىلىپ جاتتى.

شاباندوز كوبەيگەن سايىن كوكپاردى الىپ قاشىپ كەتۋ قيىنعا سوعاتىنى بەلگىلى. توپ-توپ اتتىلار جوننىڭ ساۋىرىندا قۇيىنداي ۇيتقي بەردى. كوك سەركە ابدەن سوزىلسا دا جەرگە ءجيى تۇسەتىن بولدى. ۇيمە-جۇيمە، اپىر-شۇپىر دودا جيىلەدى. باسىن شارت تاڭىپ، قامشىسىن تىستەگەن شاباندوزدار قىرعىن ويناق سالىستى. اتتاردىڭ باسى كەكجەڭدەسىپ، شاباندوزداردىڭ قارۋلى قولدارى تومەن توگىلىپ، كوك نۇكتەنىڭ ۇستىنە شۇپىرلەسىپ جاتتى.

وسىنداي تىعىز توپىردا تالاي اتتىڭ قۇيما تۇياعى باسقان كوك سەركەنىڭ قارنى جارىلىپ قالدى.

قارنى جارىلعان كوكپاردى الىپ قاشقانداردىڭ، جۇلقىسا تارتىسقانداردىڭ شالبارىنا، ەتىگىنە جىن جۇقتى. ودان جەركەنگەن شاباندوز جوق، قايتا ماساتتانعان ىسپەتتەس ەدى.

كولەڭكە باسىن ۇزارتتى. ەگەر كوكپاردى بىرەۋ الىپ قاشىپ كەتسە، بۇگىنگى قىزىق وسىمەن بىتەتىندەي. وسىنى تۇسىنگەن شاباندوزدار ءبىر كەزدە ات اۋىستىرىپ مىنىسە باستادى.

تاربان بولسا، «بالا-شاعانىڭ ءناپاقاسىن» ۇمىتىپ كەتكەندەي. تاناۋى كيىكتىڭ تاناۋىنداي جەلبىرەپ، تورى دونەندى بوسقا ويقاستاتىپ ءجۇر.

ءبىر  كەزدە   وعان  اقىل  كىردى. «امىربەكتىڭ كۇدەرى ءۇزىلدى. شارشاعان بۋرىلىن ءوزىم ءمىنىپ، تورىشىمدى بەرسەم، كوكپاردى تامعا اپارىپ تاستار. ۇشقىر دونەن ىلديعا قاراي قاشىرسا، جۇلدىزداي اعادى عوي!» دەدى.

امىربەك تارباننىڭ ءسوزىن قۇپ الدى.

-ويباي، اقىلىڭنىڭ ساداعاسى كەتەيىن!-دەدى ول اتىنان قارعىپ ءتۇسىپ.

امىربەك تورى دونەننىڭ ەر-توقىمىن الىپ، جەلگە قارسى جاياۋ جەتەلەپ، تەرىنىڭ ۇگۋىن كۇتتى. «كوكپار كەتىپ قالماسىن؟» دەگەن تاربانعا:

-ءار اۋىل وزىنە  تارتىسقاسىن، ءبىرىن-ءبىرى جىبەرمەيدى. ءبىز بولساق، تورى دونەننىڭ جۇيرىكتىگىنە سەنەمىز. كوكپار قولعا ءتيىپ، باسى وزسا، تامعا قاراي شوقىتا بەر!-دەدى.

تەرىن ۇگىپ العان تورى دونەن ءجيى-ءجيى پىسقىرىپ، قۇلاعىن قايشىلاپ، جەر تارپي قۇتىرىپ شىعا كەلدى.

وسى كەزدە جانە ءبىر دودا بوپ جاتقان. «كىرسەڭشى!» دەگەن تاربانعا امىربەك سابىرلى جاۋاپ قايىردى.

-دونەننىڭ بەلى دوداعا جارامايدى. بۇيىرسا، شەتتەن قاعامىز.

امىربەكتىڭ ايتقانى تۋرا كەلدى. دودانى قاقىراتىپ، بىرەۋ كوكپاردى ورگە قاراي الىپ شىققاندا، ول بۇيىردەن قوسىلىپ، ساقپاننىڭ تاسىنداي سارت ەتە قالدى. قولى كوكپارعا ىلىككەندە، جاتا قاپ تارتپاي، ءتىپ-تىك وتىرعان كۇيىندە تومەن قاراي جۇلقىپ، سىلكىپ تارتتى. ەكى ات ەكى اجىراسقاندا، كوكپار امىربەكتىڭ قولىندا كەتتى. قانى-جىنى شىعىپ، سوزىلعان كوك سەركە سالاقتاپ، تورى دونەننىڭ ومىراۋىن سوقتى.

امىربەك سوزىلعان كوكپاردى ەكى بۇكتەپ، تاقىمىنىڭ استىنا باسىپ الدى دا، اتىن جالت بۇرىپ، سەتىنەگەن قاراڭ-قۇراڭ  كوپشىلىكتىڭ  ءىشىن ارالاي شاپتى. كوپشىلىكتىڭ قورقاقتارى ارىندى دونەننىڭ ەكپىنىنەن قايمىقسا، باتىلدارى كولدەنەڭ شاۋىپ، جول بوگەستى. امىربەك مىنا تورى دونەننىڭ تىزگىنىن جەلكەسىنە ءتۇيىپ تاستاعان.

ەندى سول تىزگىن ءتاسىلدىڭ بۇيداسىنا اينالدى. تورى دونەن قاۋماقتى دا قالىڭ قۋعىنشىنىڭ ىشىندە بۇلتىلداپ، جالت-جۇلت قاشىرتىپ، ساڭلاۋ ىزدەي باستادى.

ساڭلاۋ اشىلعاندا جۇلدىزداي اققان تورى دونەننىڭ ارتىنان الا قۇيىن ۇيتقۋمەن بولدى.

تارباننىڭ  تۇلا  بويى  شىمىرلادى. «ءيا، باق-اي!» دەپ  تورى  مەن امىربەكتىڭ تىلەۋىن تىلەدى. كوزىنەن جاس تا شىعىپ كەتتى.

وسىنداي قىم-قيعاش  قاربالاستا ءبىراز ۋاقىت ءوتتى. شاماسى، ءسۇت پىسىرىمدەي مەزگىل بولۋعا كەرەك. كولەڭكە ءالى جوعارىلاعان جوق ەدى.

ولاي-بۇلاي دۇرلىگۋدىڭ، ۇيتقۋدىڭ ءبىر كىلتەڭىندە امىربەككە جول اشىلىپ قالدى، تورى دونەن ساعىزداي سوزىلىپ، وقشاۋلانىپ شىعا كەلدى. «كەتتى! كەتتى!» دەسكەن داۋىستار شىقتى.
ەندى ارتتان قيقۋ قويۋلاپ، ءتۇسىر كوبەيگەندە، تورى دونەن بۇرىنعىدان بەتەر قۇتىردى. ىلدي-تومەن ەكپىندەپ، جەر باۋىرلاپ، قۇلاعىن قوياننىڭ قۇلاعىنداي قايشىلاپ، اعىپ بارا جاتتى. تاربان: «اينالايىن-اي!» دەسە، بوگدە جاندار: «جىعىلعىردىڭ شابىسىن-اي!» دەستى.

وسىنداي ءسۇيىنىس-كۇيىنىس تۋعىزىپ كەتكەن تورى دونەن قۋعىنشى دۇرمەكتەن وق بويى ۇزاعاندا مۇرتتاي ۇشتى. امىربەك ەكى رەت دومالاپ كەتتى.

كوكپار شامالى دامىلدادى.

جۇرت جىعىلعان اتتى قورشاپ الدى. تورى دونەننىڭ تاناۋى جىبىرلاپ جاتتى.

-ىسىرىلىڭدار. جەل ءتيسىن!-دەدى بىرەۋ.

جۇرت جارىتىپ ىسىرىلا قويمادى.

-اياعىن تىشقاننىڭ ىنىنە تىعىپ العان ەكەن، -دەدى ەندى بىرەۋ.

-ويباي، تارتپاسىن اعىتىڭدار!-دەدى ەكىنشى بىرەۋ.


-تارتپادان پايدا جوق.  موينى ءۇزىلىپ كەتىپتى، -دەدى ءۇشىنشى بىرەۋ.

-ازاماتتىڭ امان قالعانىنا شۇكىرشىلىك!-دەدى ءتورتىنشى بىرەۋ.


   تاربان دا، امىربەك تە مەڭ-زەڭ ەدى. سەرەڭدەپ ءولىپ بارا جاتقان تورى دونەننىڭ پىشاققا ىلىنگەنىن بايقادى.


  -كوكپاردا ولگەن جىلقىنىڭ ەتى كوپتىكى. ساۋابىن ال!-دەدى الدەبىرەۋ اقىل بەرىپ.

  امىربەككە ايتقانى، تاربانعا ايتقانى بەلگىسىز بوپ قالا بەردى.

  كۇن الاۋلاپ ۇياسىنا باتىپ بارا جاتتى.

  قىزىلعا ۇيمەلەگەندەر تايلى-تاياقتى كارى-قۇرتاڭدار عانا.

  جۇرت كوكپاردى دوداعا سالىپ، قايتادان قىرقىسا باستادى. ەندى ءبىرى اسىعىپ، جانتالاسىپ، قامشىلار اتتىڭ ساۋىرىنا ساتىر-سۇتىر ءتيىپ جاتتى.
امىربەكتىڭ بەتى قاناپ، توپىراق جۇعىپ قالعان ەكەن. قانتالاپ، قارايا بەردى.

  -ۇياتتى بولدىم، -دەدى امىربەك. -ەر-توقىمىڭدى جاياۋ ارقالاپ قايتقانىڭ جاراسپاس. بۋرىل بەستىمەن قايت. باسى ءبۇتىن الساڭ دا، مايىن مىنسەڭ دە ەركىڭ.
الا كولەڭكەلى اپاق-ساپاقتا امىربەك جولداسىنىڭ اتىنا مىنگەسىپ قىرعا ورلەدى. تاربان امىربەكتىڭ اتىنا ءمىنىپ، كوكپار ورنىنا ءوزىنىڭ ەر-تۇرمانىن وڭگەرىپ، ىلديعا قۇلاپ بارا جاتتى. كوكپاردان تۇيىسكەن ساپار ەكى ايرىق تارتتى.

  وسى ۋاقىتتا تارباننىڭ شاماسىز كەشىككەنىنەن تۇڭىلگەن ايەلى ۇيتىلگەن باس پەن سيراقتاردى قازانعا سالىپ جاتتى. قىزىلسىراپ قىڭقىلداعان بالاسىن جۇباتقان بولدى.
ال ەر-تۇرمانىن وڭگەرىپ كەلە جاتقان تارباننىڭ قۇلاعىنا كەشكى اۋادا الدەقايدان جۇلقىسقان شاباندوزداردىڭ داۋىسى ەستىلىپ جاتتى.
تارباننىڭ كوڭىلىنە قىزىعۋ، جابىعۋ سەزىمى قاتار ۇيالادى…

دايىنداعان - قاجىبەك ايدارحان

       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn