ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شي جينپيڭنىڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن شينجياڭدى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ جالپى بارىسىندا دايەكتىلەندىرىپ، زاڭمەن باسقارۋ ويى، ءتاسىلى ارقىلى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، قايشىلىقتى شەشىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاپ، حاۋىپ - قاتەرگە توتەپ بەرۋ كەرەك
شينجياڭداعى ءار ۇلت، ءار سالا حالىق قاھارماندارىنا قۇرمەتپەن گۇل شارباق قويدى
مەملەكەتتىك كەڭەس مەملەكەت مەرەكەسىن قۇتتىقتاۋ قوناعاسىن وتكىزدى
جاڭاشا بۇكىل مەملەكەتتىك ءتۇزىلىس ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ەشقاشان بوساڭسىماي، باستان − اياق ءساتتى جۇرگىزىپ، قاجىماي ەڭبەك ەتىپ، ەلىمىزدىڭ وزىق جابدىق جاساۋدا اناعۇرلىم كوپ كەلەلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
قۇربانداردى ەسكە الۋ كۇنىندە حالىق قاھارماندارىنا قۇرمەتپەن گۇل شارباق قويۋ سالتى بەيجيڭدە سالتاناتپەن وتكىزىلدى
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى

اڭگىمەلەر

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/9/21 12:51:26

ورالحان بوكەي

  بيعاڭ
  كەزەكتى دەمالىسىمدى  الىپ، اۋىلعا كەلە جاتتىم.

  سونىمەن  الماتىدان  تىم  ەرتە، ەلەڭ-الاڭنان ۇشىپ شىعىپ، وسكەمەننىڭ ايروپورتىنا قونعانىمىزدا، كۇن ارقان بويى كوتەرىلىپ قالعان. ىعى-جىعى حالىق تىم كوپ ەكەن.

  بىرەۋدى-بىرەۋ ءبىلىپ بولمايتىن قايشالىسقان ەل. ايروپورتتىڭ ءىشى قاپىرىق، ادام ءيىسى - تەردەن تۇنشىعىپ ءولىپ كەتە جازدايسىڭ. تاڭەرتەڭگىلىك سالقىنتىمدا وسىنداي، قولقانى قابار تىمىرسىق كۇن توبەگە كوتەرىلگەندە نە كۇيدە بولار ەكەن دەپ ويلاپ تۇر   ەدىم،  بۇيىرىمنەن  بىرەۋ ءتۇرتتى. مىنانداي كۇلىمسى كۇندە كۇلكىسى كەلىپ، وينى تاسىپ تۇرعان كىم ەكەن دەگەندەي جالت قاراسام بيعاڭ؛ كادىمگى ءوزىمىزدىڭ اۋىلداعى ەلۋ جىلعا سوتتالىپ، ەكى جىلداي  وتىرىپ، ەسەن-ساۋ ورالعان بيعاڭ؛ ءبىزدىڭ اۋىلداعى ورىستان كەلىنشەك الىپ، ودان ون ءبىر بالا ءسۇيىپ وتىرعان بيعاڭ؛جىلىنا ەكى-اق اي جۇمىس  ىستەپ (وندا دا تەك جاز ايىندا پىشەنشىلەرگە اسپازشى بولاتىن)، قالعان كۇندە، قىستا قويانعا تۇزاق،  جازدا، كوكتەم مەن كۇزدە  بالىققا اۋ قۇرىپ جۇرەتىن ساپپاس بيعاڭ؛عۇمىرىندا رەنجىمەيتىن، دۇنيە ورتەنىپ بارا جاتسا دا ساسپايتىن، دۇنيەنىڭ قايعىسى مەن قۋانىشىن ءبولىپ-جارمايتىن مەڭ-زەڭ،   ۇيقىلى-وياۋ  بيعاڭ؛ «مىنا شوكەڭ التىن ادام عوي، قادىرىمدى ولگەن سوڭ بىلەسىڭدەر» دەپ سەكەك قاعىپ جۇرەتىن تىنىمسىز، ءبىر جەرگە ۇلكەن كىسى بولىپ، قۇيرىق باسىپ، بەس مينۋت وتىرا المايتىن بيعاڭ... بيعاڭ... بيعاڭ...

  -وي، وراشجان، جامان قۇداڭدى تانىماي قالدىڭ با؟ شوكەڭ عوي،- ءتوسىن قاقتى. مەن شىنىن دا سوستيىپ، ىڭعايسىزداۋ   تۇرىپ  قالعان ەكەنمىن، امانداسىپ قول بەردىم. ال ول الاقانىن ۇسىندى.

  -تاڭەرتەڭنەن ەرتە تۇرىپ، بەتى-قولىمدى جۋماعان ەدىم،- دەدى. ءبارىبىر سەنگەن جوقپىن، ول كىسىنىڭ ءار نارسەنى ادەيى قىرسىقتانىپ ىستەيتىنىن بالا جاستان بىلەتىنمىن.

  -دەنساۋلىعىڭ قالاي، اعا؟- دەدىم.

  - شۇكىر،- دەدى تىقىرشىپ،- قارا سيىردىڭ قامى... بالا-شاعانىڭ نانى...

-بالالارىڭىز سول باياعى...
 
-ءيا، سول باياعى ون ءبىر... ەكى جىل بولدى ءالى جىلجىماي تۇر...

  مەن كۇلدىم. ال ول ۇندەگەن جوق، قولتىعىنا قىسقان جەتى تيىننىڭ اس تۇزىن ىڭعايلىراق ەتىپ ىرعاي ورنالاستىردى دا ماعان:

  - قاشان كەلدىڭ؟- دەدى. سونان سوڭ راقاتتانا ەسىنەدى دە جاۋابىمدى كۇتپەستەن،- تاڭدايىمدا ءبىر جابىسقاق ءشول  بار، اعايىن،- دەدى. مەن ءتۇسىندىم،

تۇسىنگەنىمدى ول دا ءتۇسىندى، ءتۇسىنۋدىڭ بەلگىسى رەتىندە  ەكەۋىمىز دە  ءوپ-وتىرىك كۇلدىك.

...ول تارتىپ جىبەردى دە جەڭىن يىسكەدى. سۋىق  سۋداك  (الابۇعا) ۇسىنىپ ەدىم جەمەدى، تاعى دا جەڭىن قۇشىرلانا   يىسكەدى دە «پريۆشكا عوي» دەپ ستولدىڭ شەتىنە قويعان تۇزدى قولتىعىنا قايتا قىستى. مەنىڭ ەكى كوزىم، ەسىل- دەرتىم سول ءبىر قوراپ جەتى تيندىق تۇزدا. اقىرى شىداي المايتىن بولعان سوڭ:

  -بيعا،- دەدىم.

  -شوكەڭ تىڭداپ تۇر،- دەپ كەۋدەسىن قاقتى. ءاي، ازاماتىم-اي، دامىلداي الماي تىقىرشىپ تۇر.

 -شىڭعىستايدا اس تۇزى كوپتەن جوق پا؟
-نەگە، تولىپ جاتىر.
-ەندەشە، اناۋ قولتىعىڭىزداعى نە؟

-مىناۋ ما، وي قۇداي-اي، سەن دە قايداعىنى كورەسىڭ. بۇل وسكەمەننىڭ تۇزى عوي. ءوزىڭ بىلەسىڭ، شوكەڭنىڭ تۇڭعىش قىزى قالادا تۇرمىستا؛ ءوزىڭ بىلەسىڭ، شوكەڭنىڭ سول تۇڭعىش قىزى سىرقاتتانىپ قالدىم دەگەن سوڭ، سوعان بارىپ، مىنە، قايتقالى ايروپلان توسىپ تۇر؛ ءوزىڭ بىلەسىڭ،  شوكەڭنىڭ  ون ءبىر بالاسى بار، شوكەڭنىڭ ءوزى جۇمىستى تۇسكە دەيىن ىستەيدى، تۇستەن كەيىن اشتان ولسە دە ىستەمەيدى؛ نيننىڭ، جەڭگەڭدى ايتامىن، بالا وقىىتپ الاتىن ايلىعى، مەنى قوسقاندا، ون ەكى بالاعا جەتە مە؟ جەتپەيدى. كامپيت ساتىپ الۋعا تيىن قۇرعىر جوق بولدى، ءتىپتى، العان كۇننىڭ وزىندە كوپ بالانى تويدىرا الاسىڭ با؟ پاپالاپ الدىمنان شىققاندا، ۇيالىپ قالمايىن دەپ، تىم بولماعاندا اۋىزدارىنىڭ ءدامىن السىن دەپ، ءبىر پاشكا تۇز ساتىپ الدىم، ايتەۋىر، قالادان الدىم عوي... (ەسىنەدى)
*   *   *
اۋدان ورتالىعىنان اۋىلعا دەيىن اۆتوبۋزبەن بىرگە باردىق. بيعاڭ جول بويى ىشەك-سىلەڭدى قاتىرىپ، كۇلدىرىپ، وتكەن جازدا مىلتىق قاراعايدا   ءشوپ   شاۋىپ  ءجۇرىپ،
 
ۇزىندىعى ەكى مەتر جىلان ۇستاپ العاندىعىن، سودان سوڭ ونىڭ اۋزىنان جەل ۇرلەپ، شەرميتىپ قالاي جارىپ جىبەرگەندەرىن ەرتەگى-جىر عىپ ايتتى. ءبىر ەرەكشەلىگى، بيعاڭ اڭگىمە ايتقاندا، كىشكەنتاي بالالار سەكىلدى ەسىنەپ، ەكى كوزى جايناپ، «بالەم، بار عوي، ءيا»، «انا بار  عوي، ءيا»، «سەنبەسەڭ پالەنشەكەڭنەن  سۇرا»، ءتىپتى، وقتا-تەكتە  قىزىپ  كەتىپ، «توشىنا پيونەرلىك ءسوزىم» دەپ  تامسانىپ، ءوز-وزىنەن قارعانا جونەلەدى ەكەن.

-ەي، وراش-اي، - دەدى اۆتوبۋز اۋىلدىڭ شەتىنە ىلىنگەندە، -ءبىز نە كورمەدىك. باياعىدا ءبىر ايەل ايتقان ەكەن، «قاسقىر دا قامادى، بايسال دا (بايى عوي) سابادى» دەپ، ال ەندى قۇدا بالا ساۋ بول،- دەدى بيعاڭ قولىن ۇسىنىپ. مەن جىميدىم. باعانا تاڭەرتەڭگى «بەتى-قولىمدى جۋماعان ەدىم» ەگەن ءسوزى ەسىمە ءتۇسىپ.
*   *   *
ءوز ءۇيىم - ولەڭ توسەگىم دەگەندەي، اۋناي-قۋناي بەرگەنىم سول ەدى، ءبىزدىڭ  سىقىرلاۋىق  ەسىك اشىلىپ، الدەكىم كىردى. داۋىسىن ەستىپ جاتىرمىن.

-ساۋسىڭ با، قۇداعي! قول-اياعىڭ قاقساعاندى قويدى ما؟

-شۇكىر، كۇن بۇلتتانسا بولدى، زار قاقساتادى.

-بيىل قۇرعاقشىلىق عوي، باقىتىڭىزعا وراي.

-وي، ساۋدايى،- دەدى شەشەم، كەمىرىپ، جەپ ءتۇسىرىپ تاستاسا دا كۇن جاۋسا ەكەن، جەردىڭ دە، ەلدىڭ دە كەنەزەسىن كەپتىرمەي.

تورگى بولمەدەن  شىقتىم.  بيعاڭ ەكەن، ءىزىمدى سۋىتپاي كەلىپ قالىپتى. مەنى كورىپ ورنىنان ۇشىپ تۇرەگەلدى.

-وي، قۇدا بالا، قاشان  كەلدىڭ؟(امانداستى)، اپىر-اي، قۇداعي-اي، ۇلىڭنىڭ كەلگەنىن ايتپاي، ءداتىڭىز  قالاي  شىداپ وتىر.

-ەندى ءسۇيىنشى سۇرايىن با؟ كورگەن شىعار دەدىم.

-قايدان كورەيىن. وسكەمەننەن جاڭا كەلدىم.

-وراش تا وسكەمەن ارقىلى كەلگەن جوق پا، كىرگەنى وسى.

-باسقا رەلسپەن ۇشقان شىعار،- دەگەندە بيعاڭ ماعان قاراپ كوزىن قىستى. قولتىعىنداعى جەتى تيىننىڭ تۇزى ءالى ءجۇر ەكەن، تەگى، ۇيىنە بارماعان سەكىلدى. شەشەم كوكەيىڭدى تەسكەن وسى شىعار دەگەندەي، ۇلكەن قىرلى ستاكانعا شولپىلدەتە قۇيعان اراقتى الدىنا قويدى. بيعاڭ ساسقالاقتاعانداي بولدى.

-ۇيباي-اي، قۇداعي-اي، مىناۋىڭىز نە؟ مەن دەگەنىڭ...

-ءجا، بۇلدانباي ىشە سال،- دەدى شەشەم. سۋىق ەت اكەلدى.

-مەنى ءبىر ىشكىش ويلايسىز-اۋ، وسى اقماعانبەتتى ىشپەي قويۋ قولدان كەلەدى، ءتىپتى ىشپەي-اق قويايىنشى (ستاكاندى قولىنىڭ سىرتىمەن ارى سىرىپ قويدى)، ال تاتپادىم.

ولە قالسام دا ۇرتتامادىم. ەي، اششى سۋ (اراققا قاراپ ەرنىن شىعاردى)، سەن ءيتتى مىنا شوكەڭ مەنسىنبەي قويدى، قىلاتىنىڭدى قىلىپ ال! ۋا، قۇداعي، كوردىڭىز بە،

شوكەڭ     قانداي  شىدامدى (ەكى الاقانىمەن  سانىن  شاپالاقتادى)، ۋرا، شوكەڭ اراق الباستىنى جەڭدى. ال  ىشپەدىم، ىشپەدىم وسى... ال، قۇداعي، بۇكىل ەلگە جار سالىڭىز، جۋىڭىز، ءتىپتى، توي جاساڭىز، شوكەڭ اراقتى مۇلدەم قويا الادى ەكەن. (ستاكانعا  قاراپ  تاعى ەجىرەيدى) اكەڭنىڭ... كوزى كوگەرىپ كىسىگە قارايدى، ەي،

ءوزى. قاراشى، قىلمىڭداۋىن، ءپىشتۋ، ونىڭنان تۇك شىقپايدى، سايقال، ىرباڭداما، ءبارى ءبىر  مەنسىنبەيمىن (ەكى كوزىن تاس قىلىپ جۇمىپ الدى)، ءما، ساعان كەرەك بولسا، كورمەي قويايىن.

-بيعاش-اۋ، اكەم،- دەدى شەشەم،- ءوز-ءوزىڭدى قيناپ قايتەسىڭ.

-انە، ءوستىپ زورلايسىڭدار ەندى،- كوزىن اشىپ جىبەردى،- دەگەنمەن، وسى ءيت ماعان جاعاتىن سەكىلدى،- ستاكاندى اقىرىن  عانا الىپ الدىنا قويدى. سيپالاپ وتىرىپ،

-قۇداعي، ايتىڭىزشى، شوكەڭ ءىشىپ ماس بولىپ، كوشەدە قۇلاپ قالعانىن كوردىڭىز بە؟

-كورگەم جوق.
-قۇداعي، ايتىڭىزشى، شوكەڭ ماس بولىپ بىرەۋمەن توبەلەسكەنىن، نە بولماسا ايەلىن، بالا-شاعاسىن سابادى دەگەندى ەستىدىڭىز بە؟

-ەستىگەن جوقپىن.

-قۇداعي،  ايتىڭىزشى، شوكەڭ اراق ءىشىپ اۋىردى دەگەندى ەستىدىڭىز بە؟

-جوق،   قۇداي.  دەنساۋلىعىڭ ازىرشە جاقسى عوي.

-ولاي بولسا، قۇداعي، ايتىڭىزشى، مال-جانىمدى ساتىپ، ىشىمدىككە سالىنعانىمدى كوردىڭىز بە؟ مىنە، ەلۋ جىل.

-كورگەن جوقپىن.

-ەندەشە، قۇداعي ايتىڭىزشى...

-جەتەر،-دەدى «قۇداعي» اسا ءبىر قاجىسپەن،- شارشادىم، شارشاتتىڭ..

-ەندەشە، قۇداعي، جاقسى... نەگە ىشپەيمىن.

ستاكاندى اۋزىنا اپارا بەردى دە:

-ءاي، ىشپەسەم ىشپەي-اق قويايىنشى، -دەپ تاعى دا كەيىنىرەك اپارىپ قويدى. سودان سوڭ  ءوزى ستولدىڭ شەتىنە يەگىن تىرەپ، اناۋ  مولدىرەگەن   اراققا ءموليىپ قارادى-اي.
-ىشسەڭ دە، ىشپەسەڭ دە ءوزىڭ ءبىل،- دەپ  شەشەم، ورنىنان تۇرىپ كەتتى. مەن بولسام بيعاڭنىڭ مىنەزىنە ءارى تاڭدانىپ، ءارى اياي قارادىم. «شىنىمەنەن ىشپەي  قويار ما ەكەن» دەپ ويلايمىن.

- جوق،- دەدى بيعاڭ ساڭق ەتىپ. وقىس داۋىستان شەشەم جۇگىرىپ كەلدى.

-نە بولدى؟ شوشىپ كەتتىم عوي، تۇگە.

-بۇل ءيت، اقاڭدى ايتام، ماعان جاعادى ەكەن. ىشپەسەم بولماس.

 قىرلى ستاكاندى جالعىز-اق توڭكەرىپ ۇرتتادى دا اۋزىندا قالعانىمەن ۇرتىن شايىپ-شايىپ جۇتىنىپ قالدى. سارت-سۇرت شىعا جونەلدى.

-ۋھ، قوجاناسىر-اي، ماڭدايىمنان تەر شىعارىپ جىبەردى عوي،- دەپ شەشەم سىلق ەتىپ وتىرا كەتتى.

مەن دە ءجىپسىپ، الگى اراقتى ءوزىم ىشكەندەي بولىپ تۇر ەدىم.

ەرتەڭىندە بيعاڭ كوپ بالاسىنىڭ بىرىنەن ءبىر شىمشىم تۇز بەرىپ جىبەرىپتى. قالادان اكەلگەن ءدام عوي...
يعاڭ
ەرىنشەك-اق كىسى ەدى...

ەرىنشەك بولعاندا ءدال سونداي، الدىنداعى استى  جەۋگە دە  ەرىنەتىن ادامدى كورگەن دە، كورمەگەن دە بار.

  ۇزىن بويلى، قاپساعاي دەنەلى الىپ ادامدى ءبىزدىڭ اۋىلدا يعاڭ دەيدى. يعاڭ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ  باسىنان اياعىنا دەيىن  قاتىسقان، قاتىسقان دا اناۋ-مىناۋ جاياۋ  سولدات  ەمەس، پلوۋتوركا ماشيناسىمەن تۋ-تۋ-تۋ بەرلينگە  امان-ەسەن جەتىپ قايتقان، ءبىراق جاۋدىڭ  بىردە-ءبىر  اتقان وعى، نە جارىلعان سىناريادى دارىماعان، بۇگىنگى زاماننىڭ  ناعىز  الپامىس ادامى. سونىسىنا قاراماي، وردەن-مەدالدارى وتە از ەدى، تىم قوراش بولعان سوڭ قورىنا ما، مەرەكە-تويلاردا سالدىرلاتىپ تاقپايتىن دا، يعاڭنىڭ جاۋعان وق، جانعان وتتىڭ ورتاسىنان ەسەن –ساۋ ورالۋى، الگى كىسى باسىنا بەرمەس ماسقارا ەرىنشەكتىگى مە-اۋ دەپ قالامىن.  كىم ءبىلسىن، ول دا ءبىر ادام بالاسىنا جات ەمەس مىنەز شىعار.

   يعاڭ سوعىسقا بارماس بۇرىن، بوز بالا شاعىندا قارا نارداي كۇشتى، جاۋرىنى جەرگە تيمەس بالۋان بولعان ەكەن دەپ ەستيتىنبىز. وتىرىك- شىنىن قايدام، ول كىسىنىڭ قازىرگى قاۋقارى ءماز ەمەس، داڭ-دۇڭ، ءيۋ-قيۋدان اۋلاق جۇرەتىن جالتاق، ماعان، ءتىپتى جاسىقتاۋ دا   بولىپ  كورىنەتىن-دى. «كۇش سوعىستا قايتقان عوي» دەسەدى جۇرت  يعاڭنان   كوڭىلى سۋىماي. باياعىداي ارىستانشا اتىلار مىقتىلىقتى زامانداستارى ءبارى ءبىر اڭسايتىن.

  ول كىسىنىڭ مەنىمەن داڭ قۇرداس ءبىر ۇلى بولدى. تەگىندە، يعاڭدا بالا باسى، شۇكىر، بارشىلىق: ءۇش قىز، ءتورت ۇل. ءوزى الپامساداي بولعانىمەن، ايەلى بيعاني وتە ءالسىز، ىلميگەن ارىق، اۋرۋشاڭ ادام ەدى. تەسىك وكپەسىن سۇيرەتىپ، كۇرك-كۇرك جوتەلىپ، تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن جەز ساماۋىرىننىڭ وتتىعىن شۇقىلاپ، دودا-دودا بىقسىپ وتىرۋشى ەدى، جارىقتىق. «مىناۋ جارىق  جالعاننىڭ شۋاعىنا قىزدىرىنباي-اق اتتاندى عوي بايقۇس» دەپ ايايتىن   مەنىڭ  شەشەم (ءوزى جەتىسىپ ءجۇر مە).
مەنىمەن داڭ قۇرداس ۇلى سەرىكپەن ويناپ، يعاڭنىڭ ۇيىنە ءجيى باراتىنمىن. ەڭ تاڭعالاتىنىم، بەرگەن سالەمىڭدى   عۇمىرىندا   الماۋشى   ەدى. «ەستىدىم» دەپ ايۋدىكىندەي الاقانىن سەرمەي سالاتىن. ۇيلەرىنە قاشان، قاي مەزگىلدە بارسام دا ءتور الدىنداعى جىرتىق-جىرتىق قىرىق جاماۋ كونە سىرماقتىڭ ۇستىندە اسكەردەن كيىپ كەلگەن گيمناستركاسىن جاستانىپ، تەرىس قاراپ توڭقايىپ ۇيىقتاپ جاتار ەدى. قورىلداپ بارىپ «ءپۋ» دەپ ۇرلەپ، اقىرىن ىسقىرىقپەن اياقتالاتىن سونشالىق كاپەرسىز، ۇياتسىزداۋ ۇيقىنى، قىسقاسى، بۇل اۋىلدىڭ ەشبىر ايعاي-ۇيعايى بۇزۋى مۇمكىن ەمەس  ەدى، ءتىپتى، وقىستان ويانىپ كەتكەن كۇننىڭ وزىندە، ياناتتاپ، ءوز-وزىنەن بوقتانىپ، شاپتىعىپ ايەلى مەن بالالارىنا بۇيىدەي تيسەر ەدى. ونداي ءساتسىز ساتتە تەك ۇندەمەي قۇتىلۋ كەرەك. اكەسىنىڭ  ۇيقىسىنان وياتۋ ءادىسىن تەك مەنىڭ قۇرداسىم سەرىك عانا ءبىلۋشى ەدى. ول اقىرىن باسپالاپ باراتىن دا ماشينا بولىپ دىرىلدەپ الا جونەلەتىن. بەس جىل بويى قارا تەمىر - موتورمەن، بۇگىندە اۋىلدا جارىق بەرەر ديزەلمەن الىسىپ، ءومىرى،

جاستىعى، ءبارى-ءبارى دۇرىلدەپ ءوتىپ بارا جاتقان يعاڭ سەلك ەتىپ شوشىپ ويانىپ، اتىپ تۇراتىن. وندايدا سەرىك تۇرا قاشادى، اكەسى جۇلىعى اعارىپ، اعاش شەگەسى اقسيىپ كەتكەن ەتىگىن جىبەرەدى  سوڭىنان. ەتىك بالاسىنان گورى، ۇنەمى ەسىك كوزىندە جىلتيىپ سۇيەك-ساياق اڭدىپ جاتار (ونىڭ ءوزى جىلىنا ءبىر-ەكى اق رەت) ءتورت كوز، سارى اياق ءيتتى قان قاقساتاتىن.

مىنە، ءبىزدىڭ باياعىدا باس بالۋان، سولدات، شوفەر يعاڭنىڭ ەلۋىنشى   جىلدارداعى   تىرلىگى وسىنداي ەدى. يعاڭنىڭ قوس بولمەلى توقال اعاش ءۇيىنىڭ سىرت پوشىمى قانداي سۇرقاي بولسا،ءىشى ودان بەتەر. تورگى بولمەدە ءىلىپ الار ەشنارسە جوق. شوقپىت-شوقپىت كورپە جابىلعان سىقىرلاۋىق اعاش توسەك (ونىڭ دا سيراعى الدەقاشان سىنىپ، استىنا كەسپەلتەك اعاش قويعان)؛ ول توسەكتىڭ بەلى جوق، تاقتاي توسەلگەن، تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن تامام بالالار وينايدى دا تۇندە يعاڭنىڭ ءوزى ۇيىقتايتىن. ال باسقالارى ىشىنە ءشوپ تىعىلعان بوستەكتى كولدەنەڭىنەن توسەپ، جاتا-جاتا قالاتىن. بايقۇس بيعاني تاتەمىزدىڭ قاي جەرگە ۇيىقتاپ جۇرگەنىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن بىلمەيمىن. ۇيگە كىرىپ بارعاندا، سول جاق بۇرىشتا -ابدەن توزىعى جەتىپ، تەسىلىپ قالعان، موينى قىلدىرىقتاي تەمىر پەش بار. قىسى-جازى كومەيىنە وتىن تىعىپ جاعا بەرگەن سوڭ، ىزا بولىپ، اشۋ شاقىرا ما، قىزارا ءبورتىپ، سەلكىلدەپ تۇرار ەدى، اسىرەسە جازدىڭ شىجىعان شىلدەسىندە لاۋلاتا ورتەپ وت جاققاندا، اياداي بولمەنىڭ  ءىشى  مونشاعا  اينالادى ەكەن... نە سەبەپتى دالاعا...

-جازدا تاماقتى دالاعا پىسىرايىق دەسەك،  اكەم ۇرسادى،- دەدى سەرىك ماعان،-ءورت جىبەرىپ الاسىڭدار،- دەيدى.

بۇكىل اۋىل ورتەنىپ كەتپەي قالاي وتىر دەپ ويلايمىن مەن.

  بۇكىل اۋىل تىرشىلىك قامىمەن قورا-قوپسىسىن تۇزەپ، باقشاسىنا كارتوپ سالىپ ارپالىسىپ، قىسقا دايىندىق جاساپ جانتالاسسا، يعاڭ ىسقىرىپ قويىپ، تەرىس قاراپ دوڭكيىپ ۇيىقتاپ جاتار ەدى.

-اكەسىنىڭ اۋزىن ۇرايىن مال-جانىڭنىڭ...-دەيتىن ەسىنەپ-قۇسىناپ،- كۇن ەرتەڭ باياعىداي سوعىس بولىپ كەتسە، ءبارى دە ساسىپ ارتىندا قالادى.
-بالا-شاعاڭ  بار  عوي، باتىر ەكە...
-ولار ءوز نەسىبەسىن وزدەرى تاۋپ  جەسىن. مەن  اكە-شەشەدەن   بەس جاسىمدا قالعانمىن، سوندا دا اشتان ءولىپ، كوشتەن قالعانىم جوق. قۇدايعا شۇكىر، «بالۋان يعاڭ» اتاندىم.

قۇرداستارى: « سەنىڭ بالۋاندىعىڭدى ۇرايىن، ايەلىڭ اشتان جىعىلعالى جۇرگەندە» دەپ كۇڭكىلدەر  ەدى. ونىڭ ناۋمەزدىكتەرىن وزىنە ەسكەرتىپ قاتتىراق ايتۋعا سەسكەنەر ەدى.

كۇن باتىپ، مال ورىستەن قايتىپ، ىمىرت  ۇيىرىلە، يعاڭ كوشەنىڭ ماي توپىراعىن شاڭداتا بالىپ-بالىپ باسىپ، ستانسيا جاققا بەتتەپ بارا جاتىر. ءبىر قىزىعى، كۇندە كورىپ جۇرسە دە بۇل اۋىلدىڭ مۇقىم ءيتى يعاڭدى كورسە، جەر تارپىپ، تۇگەل ۇرەتىن. ال يعاڭ بالۋاننىڭ كوڭىل كۇيى كەلمەگەن، ءبىر ساماۋىر شايدى سوراپتاپ جالعىز ءوزى ساپىرىپ تاۋىسپاعان كۇنى بۇل اۋىلدىڭ شامى كوپكە دەيىن جانبايتىن. ونداي ساتتە: «ءىشىڭدى ۇرايىن، قاباعى بۇگىن كەلىسپەگەن ەكەن، شاقىرىپ شاي بەرمەسەك، قاراڭعىدا قالارمىز» دەپ قۇرداستارى قۇراق ۇشار ەدى.

التايعا قوڭىر كۇز كەلىپ، شارۋاشىلىق ەتەك-جەڭىن جيناي باستاعان شاق. ابىر-سابىر سايابىر تاۋىپ، ەل ەپتەپ ەرىگە باستاعان. ءار ءۇيدىڭ اۋلاسىندا قاتارلاپ تىزگەن وتىن، مايالاپ ۇيگەن ءشوپ. قاربالاس تەك باقشادا قالعان سەكىلدى. كارتوپ جيناۋ ناۋقانى باستالعاندا، يعاڭ بارىنەن تىسقارى، تەگى، ۇيىقتاپ جاتقانعا ۇقسايدى. ايەلى بيعاني ءۇش قىزىن ەرتىپ، سۇيەگىن سۇيرەتىپ ءجۇرىپ، كورشىلەردىڭ جەمىسىن جيناسىپ، ءار ۇيدەن شەلەك-شەلەك كارتوپ تاسيدى. باعانا سەرىك توعايعا وتىنعا بارماق بولعاندا، ەرىگىپ تۇرعان مەن بىرگە ەرىپ كەتكەن ەدىم. ەكەۋىمىز ەكى ارقا وتىن اكەلدىك. بيعاني ەلدەن ساۋعالاپ اكەلگەن كارتوبىن سۋعا قۋىرىپ قويعان ەكەن، ءتۇبى كۇيىڭكىرەپ كەتكەن بە، تەمىر پەشتىڭ ۇستىندە  مۇڭكىپ تۇر.  ءۇيدىڭ ءىشى كوك الا ءتۇتىن، ىستىق. يعاڭ ۇيرەنشىكتى ورىندا قورىلداپ جاتىر. مەن اۋەستىك جەڭىپ، سەرىكتەن سۇرادىم:
-كارتوپتى وزدەرىڭ نەگە ەكپەيسىڭدەر؟

-اكەم وگورود قورشاپ بەرمەيدى،- دەدى مۇڭايىپ،- ال ءبىز بەكىتە المايمىز. تاتەم قىستاي ەلدەن ەتەكتەپ كارتوپ تاسيدى.

ءبارىمىز شايعا وتىردىق. ءتۇتىنى بىقسىعان ساماۋرىن كەلدى. اعاشتان جاسالعان دوڭگەلەك جوزىنى شىر اينالدىرىپ، قولىمىزعا ءبىر-ءبىر كەتىك قاسىق ۇستاپ وتىرا قالدىق.
ءوزىمىزدىڭ ۇيدە وسى كارتوپتى مايعا قۋىرىپ بەرسە، كەرگىپ، اۋزىمىزعا سالماۋشى ەدىم، بۇل ۇيدە جالاڭ قاعىپ، تالاسا-تارماسا ۇمتىلعانىم قىزىق. يعاڭدى وياتتى. كوزى-باسى ىسكەن بالۋان ۇيقىسىن اشا الماي، مەڭ-زەڭ وتىردى. تابادانعا ەشكىم قول جۇگىرتكەن جوق. ويتكەنى ءبىرىنشى بولىپ ءۇي يەسى يعاڭ قاسىق سالۋ كەرەك تاماققا، ايتپەسە دالاعا تاباداندى كارتوبىمەن، سودان سوڭ بالالارىن ءبىر-بىرلەپ لاقتىرادى.

يعاڭ راقاتتانا ەسىنەپ الدى دا ۇلكەن ۇلى سەرىككە:

-ەي جۇگىرمەك، قولىمنان تارتشى،- دەدى.   سەرىك  الپامساداي اكەسىن توقپاقتاي قولىنان ۇستاپ، مىقشىڭداپ تارتقانداي بولدى، ءبىراق تۇيەنىڭ جارتى ەتىندەي اۋىر اكەسىن ورنىنان قوزعالتا المادى.

-ءوزىڭ-اق تۇرىپ كەتپەيسىڭ بە، كىشكەنە بالانى اۋرەلەمەي،- دەدى بيعاني.

-وتتاما،- دەدى يعاڭ اتىپ تۇرىپ،- بالانىڭ ءبارى ساعان تارتقان، شيكى وكپە، ءشي بورباي، جەل سوقسا، قۇلاپ قالاتىنداي اش-ارىقتار...

يعاڭ دالاعا شىعىپ، كورشىسىنەن تەمەكى سۇراپ تارتىپ، قاقىرىنىپ-تۇكىرىنىپ كەلگەنشە، بۋى بۇرقىراپ، ءتۇبى قارىلعان كارتوپ قۋىرىلعان شويىن تابادانعا بىردە-ءبىرىمىز قول سالعان جوقپىز. مەن ىزا بولا باستادىم. ءوز ۇيىمدە ەشكىم جەمەي، اتكوپىر بولىپ جاتقان جامان كارتوپقا سونشاما ءزارۋ بولىپ، تەلمىرىپ، سىلەكەيىمدى شۇبىرتىپ وتىرعانشا، كەتىپ-اق قالعىم كەلدى. شىنتۋايتىنا جۇگىنسەك، كارتوپتى باعانا ءبىزدىڭ ءۇي، مەنىڭ اپام بەرمەدى مە؟

يعاڭ كەلدى-اۋ ايتەۋبىر. تورگە كەسكەن تەرەكتەي گۇرس ەتىپ وتىرا كەتتى. سودان سوڭ:

-باستايىق،- دەدى كۇركىرەپ. شويىن تاباداننىڭ شەتىنە سارت-سۇرت سوعىلعان قالايى قاسىقتار سويقاندى مايدان   اشتى.  ءبىراق   بىردە-ءبىر «قارۋ» يعاڭ جاققا اۋىسقان جوق. ءبارى دە ءوز تۇسىن ۇڭىرەيتە ويىپ جەپ، كورشىلەرىنە قول سالا باستاعان. بيعاني بايقۇس، انشەيىندە اقىرىن قيمىلدايتىن ادام، ەكى رەت قاتىناپ قايتامىن دەگەنشە،
سەرىك باستاعان بالالارى ونىڭ الدىن جالعىز-اق ءسۇرىپ، قىرىپ-جويىپ جەپ كەتتى. ەندى ول كوزى ءموليىپ، ەرىنىڭ،ياعني كۇيەۋىنىڭ الدىنداعى ءالى تاقا تاۋسىلا قويماعان كارتوپقا تەسىلە قارادى-اي... يعاڭ ساسار ەمەس، اسىقپاي اسايدى، قومپاڭ-قومپاڭ شاينايدى. اندا-ساندا قارنىن سيپاپ قويادى. تەگى، بيعاني شىداي المادى بىلەم، كۇيەۋىنىڭ كوزى تويا بەرە تابادانعا ۇمتىلىپ ەدى، يعاڭ:

-تارت قولىڭدى، تاباقتان!- دەپ ايعاي سالىپ، قولىنداعى ءداۋ قاسىقپەن ايەلىنىڭ بىلەگىندەگى توبىقتى شاق ەتكىزە ۇرىپ جىبەردى. مەنىڭ توبە قۇيقام شىمىر ەتە ءتۇستى. ودان ارىگە ءتوزىمىم جەتپەدى. جۇگىرىپ ۇيگە كەلدىم. قارا تاباق راديو سويلەپ تۇر ەكەن. «تارت قولىڭدى!» دەپ ديكتور الدەكىمدەرگە ەسكەرتىپ جاتىر.
قۇلاعىما بالۋان يعاڭنىڭ قورىلى كەلگەندەي   بولدى. ءيا،...سوعىستان ەسەن-ساۋ ورالعانىنا شۇكىرشىلىك جاسايىق تا...


دايىنداعان - مۇرات قاسەن ۇلى



       
رەداكتورى: پارزانا عادىلبەك قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.



 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn