ەەڭ جاڭا مازمۇندار
كۇزگى تەڭەلۋ كەزىندە جەر -جەر مول ءونىم الۋدىڭ قاربالاستىعىنا ءتۇستى
كۇزگى تەڭەلۋ كەزىندە جەر -جەر مول ءونىم الۋدىڭ قاربالاستىعىنا ءتۇستى
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى
ۇلگىلەردىڭ كۇش -قۋاتىن سەزىنىپ، ءداۋىردىڭ اتويشىسى بولۋعا قۇلشىنامىز
ەسىك اشۋ ورايىنان بىرگە يگىلىكتەنىپ، كوركەم بولاشاقتى بىرگە جاراتايىق
شي جينپيڭ بۇكىل ەلدەگى قالىڭ شارۋالاردىڭ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار شەبىندە قىزمەت ىستەپ جاتقان جولداستاردىڭ مەرەكەسىن قۇتتىقتادى جانە ولاردان شىنايى حال سۇرادى
ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارى شوعىرىن جوعارى ولشەممەن، جوعارى ساپامەن جەتىلدىرۋگە، زورايتۋعا تاباندى بولۋ كەرەك
قول قويىلعان سوما ءبىر تريلليون يۋاننان استى، كوپتەگەن ەڭ جوعارى ورە جاراتىلدى
جىبەك جولى رۋحىن اسقاقتاتىپ، ازيا مەن ەۆروپانىڭ سەلبەستىگىن تەرەڭدەتەمىز
رەفورمانىڭ تابىستى تاجىريبەلەرىن مۇقيات قورىتىندىلاپ، پايدالانىپ، ارميانى رەفورما ارقىلى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ، ماڭىزدى بەكىتۋىنىڭ رۋحىن جەتكىزدى، دايەكتىلەندىردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 26- كۇنى 214-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 24- كۇنى 213-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 23- كۇنى 212-سان
تارباعاتايدىڭ ەرەكشە ونىمدەرىن تانىستىرىپ، باۋراۋ قۋاتىن ايگىلەدى
شي جينپيڭ 7 - كەزەكتى جۇڭگو − ازيا - ەۆروپا كورمەسىنە قۇتتىقتاۋ حات جولدادى
​7 - كەزەكتى جۇڭگو − ازيا - ەۆروپا كورمەسى اشىلدى
ءبىر نيەتپەن سەلبەسىپ، جىبەك جولىنىڭ تىڭ شۇعىلاسىن جازايىق
جىبەك جولى رۋحىن اسقاقتاتىپ، قول ۇستاسىپ، بولاشاقتا تەڭ يگىلىككە كەنەلەمىز
ەسىك اشىپ، سەلبەسىپ، بولاشاققا اتتانايىق
2022-جىلى 9-ايدىڭ 22- كۇنى 211-سان
ايماقتىق اكىمشىلىك مەكەمەسى شانشي يانچاڭ مۇناي توبىمەن، شينجياڭ تيانيە توبىمەن سەلبەستىك جۇلگەلىك كەلىسىمىنە قول قويىستى
ايماعىمىزدىڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى از ۇلتتاردىڭ اۆتونوميالى رايوندىق 10 -كەزەكتى ءداستۇرلى سپورت جارىسىندا سۇبەلى تابىسقا قول جەتكىزدى
قىزمەت ورنىن تياناق ەتىپ، كورىكتى تارباعاتايدى بىرگە قۇرامىز

جازبالار

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/9/14 11:56:02

جاگدالىن لحاگۆا  (موڭعۇليا)

وقۋعا باراتىن جول

ماسكەۋدەگى م. گوركي اتىنداعى ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ ەكىنشى اتاۋى - جازۋشىلار مەكتەبى. ايتسا ايتقانداي-اق. ستۋدەنتتەر جاتاقحاناسى دوبروليۋبوۆ كوشەسىندە. ساباققا بارۋ ءۇشىن رۋستاۆەل كوشەسىنەن كولىككە مىنەسىڭ، چەحوۆ كوشەسىمەن ورلەپ، پۋشكين الاڭىنان تۇسەسىڭ. ودان گوركي كوشەسىن قيىپ، نەكراسوۆ كىتاپحاناسىنىڭ الدىنان وتەسىڭ. سونىمەن گەرتسيەننىڭ بويىنداعى ينستيتۋتقا جەتەسىڭ.

وسىنداي جولدارمەن بەس جىل بويى جۇرگەن ادام جازۋشى بولىپ شىقپاسا، ءوز وبالى وزىنە.

بۇلاقتىڭ ميى

ياسنايا پولياناداعى تولستويدىڭ قابىرىنە باراتىن بولدىق. بيىك وسكەن ەمەن اعاشتارىنىڭ اراسىنداعى بۇرالاڭ جولمەن ورلەپ كەلەمىز، ورلەپ كەلەمىز. جول سوزىلعان سايىن وي دا تەرەڭدەي تۇسەتىن سياقتى.

ۆاگانكوۆ، لەچيكوۆتەردىڭ قابىرىنىڭ باسىنداعى ەڭسەلى ەسكەرتكىشتەر مەن مۇسىندەر ەسكە تۇسكەندە مەن تولستويدىكىن ءىرى قامال مەن تولىقتاي ءبىر كەشەن بولاتىن شىعار دەپ ەلەستەتۋمەن بولدىم. جەتىپ بارعان ساتتە ءوز كوزىمە زورعا سەندىم. بار بولعانى، بىزدە بۇلاقتىڭ ميى اتالاتىن ءبىر شوكىم قۇمدى ەلەستەتىپ ۇيىلگەن توپىراق قانا بولىپ شىقتى. ەندى مي بولسا، بولعانداي-اق كورىندى. ويتكەنى، ۇلكەن ءبىر سايدىڭ تاس توبەسىندە ورنالاسقان. تومەندە تاۋ بۇلاعى سارقىراپ اعىپ، ەڭسەسىن تىكتەگەن  تاكاپپار  ەمەن اعاشتارىنىڭ ءوزى قابىردى ۇلكەن باستارىمەن سۇزە ورنالاسقان.

قابىردىڭ سىرتقى  كورىنىسىنىڭ ءوزى قاتپارلانعان ميدىڭ بەينەسىندەي اجىمدەلگەنى - شىنىمەن دە تاپقىر ويدىڭ تۋىندىسىنداي. نوبەل سيلىعىنىڭ وزىنەن ىزالانا باس تارتقانىن ويلاعاندا تولستوي دەگەننىڭ ءوزى-اق، ەسكەرتكىش، ءمۇسىن، اتاق-داڭق اتاۋلىنىڭ بارىنەن دە بيىك  ۇلى تۇلعا ەكەن عوي.

تولستويدان ۇيالۋ

ۆوروۆسكوي كوشەسىندەگى سوۆەتتىك جازۋشىلار وداعىنىڭ اۋلاسىندا لەۆ تولستويدىڭ وتىرعان كەيپىن بەينەلەگەن تاس ءمۇسىنى بار. مۇستاي كارىم ەكەۋىمىز اڭگىمەلەسىپ تۇرمىز. مۇستاي اعا اڭگىمە تاقىرىبىن وزگە ارناعا بۇردى:

- سەندەر وسى شىڭعىس حاندارىڭ تۋرالى نەگە جازبايسىڭدار؟

كۇتپەگەن سۇراققا نە دەرىمدى بىلمەي باسىندا ساسىپ قالدىم دا اناۋ-مىناۋ دەۋدەن تاعى ۇيالىپ، اقىرى قالجىڭعا بۇرعىم كەلدى:

- جازعان قالامگەرلەردىڭ ءبارى ءولىپ قالا  بەرەدى.  كالاشنيكوۆ، ەسەنبەرلين، چيۆيليحين، اباشيزە،  يان... ءبارى جوق قوي، بۇگىندە،- دەپ ەدىم، مۇستاي كارىم ماعان كوز الارتا ءبىر قارادى دا اۋىر كۇرسىنىپ: 

- نەگىزى، جازباي ءجۇرىپ ولگەنشە، جازىپ بارىپ و دۇنيەلىك بولعانعا نە جەتسىن!- دەدى.

ايتارعا ءۋاج تاپپاعان مەن دە تەرەڭ دەم الىپ، تومەن قارادىم.

تۇندە دە باتپايتىن كۇن

دارحان قالاسىندا وتكەن موڭعۇل-سوۆەت جازۋشىلارىنىڭ كەزدەسۋىنە ەگور يسايەۆ كەلىپ قاتىسقان. ول كىسى دا ۇستازعا (اكادەميك،  ۇلى جازۋشى تسيە.دامدينسۇريەن) مىنانداي باعا بەرگەن ەدى:

- بۇل كىسى تۇندە جانعان وت. ءوزى ورتەنىپ، جانىپ تاۋسىلادى، ال، وزگەگە جارىق سيلاپ كەتەدى. ادەبيەتتە ءتۇن بولسا دا   باتپايتىن وسىنداي جارىق ساۋلەلى كۇن بولادى. ءدال سونىڭ ءوزى ەكەن.

نامداگ اعانىڭ تەورياسى

جەتپىسىنشى   جىلدارى  جازۋشى د.نامداگتىڭ باستاماسىمەن  اشىلعان دراماتۋرگتەر دايارلايتىن كۋرسىدە وقيتىنبىز. نامداگ-عۋاي ارنايى تەوريالىق ساباقتار وتكىزبەيدى، كوبىنەسە ءوزى جازعان پەسالاردىڭ اياسىندا اڭگىمە وربىتەدى. جاستىق شاقتىڭ جەلىگى مە ەكەن، الدە ازىن-اۋلاق بىردەمەلەر وقىعانىما ءمازبىن بە، كەيدە «جارىتىپ ايتارى شامالى ەكەن» دەگەندەي ويدىڭ جەتەگىندە كەتىپ تە ءجۇردىم.

بىردە جىگىتتەر  ول  كىسىدەن ستانيسلاۆسكي مەن مەيەرحولد ەكەۋىنىڭ دراماتۋرگيادا ۇستاناتىن قاعيدالارىنىڭ ايىرماشىلىعىن ايتىپ بەرۋدى سۇرادى. نامداگ-عۋاي قار باسقان تاۋ شىڭىنداي اق باسىن كوتەرىپ:
- ءيا، ساعان قالاي تۇسىندىرسەم ەكەن؟ - دەپ ءسال ويلاندى دا بۇركىتتىكىندەي قوس جانارىن قاداپ تۇرىپ بىلاي دەدى: 

- سوقىر قىزدى ءبىر اسكەر زورلاپ كەتىپتى. ستانيسلاۆسكي مۇنى قالاي كورسەتەر ەدى دەسەك، بارلىق ساربازدى ساپقا تۇرعىزادى دا سوقىر قىزدى جىبەرەدى. قىز باسىنان باستاپ سيپالاپ وتىرىپ، ءدال زورلاعان اسكەرگە كەلىپ «مىناۋ!» دەپ ايعاي سالادى. ال، مەيەرحولدقا كەلسەك، سوقىر قىز زورلاعان اسكەردى «تانىماي» ءوتىپ كەتەدى. كورەرمەن قاۋىم «قاپ» دەسىپ، مازاسىزدانا باستاعاندا سوقىر قىز قايتادان سيپالاپ ءجۇرىپ، اقىرى زورلاعان ساربازدى  تابادى. ايىرماسى كورىنىپ تۇر ما؟

وسىلاي دەپ قۋلانا جىميعاندا شەكە تامىرى قوبىزدىڭ قوس ىشەگىندەي تارتىلا   ايقىن  كورىنىپ، ءتىلىنىڭ ۇشىندا قىزىل تەمەكى جاپىراعىنىڭ كىشكەنتاي سىنىعى جىلتىڭداپ تۇراتىن ەدى.

جاسالماعان بايانداما

سوناۋ جىلدارى ماسكەۋ قالاسىندا وتەتىن سوۆەت-موڭعۇل جاس جازۋشىلارىنىڭ كەڭەسىندە جاسايتىن باياندامامدى ءبىر جىل بۇرىن دايارلاتىپ جازدىرعانى بار. تاقىرىپتى وزدەرى ۇسىنعان. باياندامانى الدىمەن جازۋشىلار وداعى، ودان كەيىن ورتالىق كوميتەتتىڭ يدەولوگيا ءبولىمى قاراپ، ءارقايسى نۇسقاۋ بەرىپ جوندەتتى دە ورىس تىلىنە اۋدارتتى. ولاردىڭ اۋدارماسى ۇناماعاندىقتان، تىلگە جەتىك جىگىتتەرگە كورسەتىپ تاعى ءبىر پىسىقتاپ قويدىم. بىرگە جۇرەتىن كۇرىلباتىر، ميەرگىن سەكىلدى جىگىتتەر دە وسىنداي جايدى باستارىنان  كەشىرگەندەرىن  ايتتى. وزىمىزشە جات جۇرتتىڭ الدىندا ۇياتقا قالىپ جۇرمەيىك دەپ الگى باياندامالارىمىزدى، ءتىپتى، جاتتاپ الدىق. قاعازعا قاراماي ەركىن سويلەيىك دەپ ارنايى جاتتىعۋ دا جاسادىق.

 اۋەجايدا تۇرعانىمىزدا جازۋشىلار وداعىنىڭ باسشىسى كەلىپ، ۇشەۋىمىزدى ءبىر بۇرىشقا تۇرعىزىپ قويىپ، دۇرىس ءجۇرىپ-تۇرۋىمىزدى قاتاڭ تاپسىرىپ، مەنى دەلەگاتسيانىڭ جەتەكشىسى ەتىپ تاعايىنداپ تاستادى.

ماسكەۋگە جەتىپ ۇشاقتان تۇسكەنىمىزدە مەنىڭ ەسكى تانىسىم تونيا لوماكينا قارسى الىپ، «ۋكراينا» قوناق ۇيىنە اپارىپ ورنالاستىردى. كەڭەس جۇمىسى ماسكەۋدە  ەمەس،  لۆوۆتا وتەتىن بولىپ وزگەرگەندىكتەن، ەكى كۇننەن سوڭ سول جاققا اتتاندىق. لۆوۆ اۋەجايىندا جەرگىلىكتى جازۋشىلار وداعىنىڭ ەكى بىردەي حاتشىسى كەلىپ قارسى الدى. «ينتۋريست» مەيمانحاناسىنا ورنالاستىرعان ولار ماعان:
- سىزگە ەرەكشە سي كورسەتىلدى، بۇل بولمەدە كەزىندە ونورە دە بالزاك جاتقان، - دەگەندە، راسىندا، ماقتانىش سەزىم تۋىپ كەتتى دە:

- ەندەشە، نەگە ونى اتاپ وتپەيمىز؟! - دەپ اكەلگەن  اق اراقتان قۇيىپ بەردىم. ەكەۋى دە ءماز بولىپ قاعىپ سالدى. ەكى حاتشىنى شىعارىپ سالعاننان كەيىن ۇشەۋىمىز جولداعى شاڭ-توزاڭنان ارىلىپ، تاماقتانىپ دەگەندەي، كەڭەس جۇمىسىنا دايىن وتىردىق. سالدەن سوڭ الگى ەكى حاتشى ءداۋ بوتەلكەگە قۇيىلعان شەتەلدىڭ كۇشتى اراعى بار،ەندى بىزگە قۇرمەت كورسەتە باستادى. ءبىز دە سىلتەپ الدىق. سونىمەن قالامەن تانىسۋعا شىقتىق. تاريحي ەسكەرتكىشتەر مەن ماڭىزدى جەرلەردى كوبىنەسە سىرتىنان كورسەتىپ قويادى  الگى ەكى حاتشى. سويتەدى دە «مۇندا ءبىر باس سۇعايىق» دەيدى، ونىسى مەيرامحانا بولىپ شىعادى. ءبىز ۇشەۋىمىز بارىنشا اتتىڭ باسىن تارتىپ، ءوزىمىزدى تەجەۋمەن جۇردىك. سەبەبى، ەرتەڭ كەڭەستە جاسايتىن باياندامامىز بار دەگەندەي، ەستەن تانىپ قالماۋدىڭ قامىن قاتتى ويلاستىرىپ، اراققا ايتەۋىر ەرىن تيگىزگەن بولىپ قانا ءجۇرمىز.

كەشكىسىن ول ەكەۋى ءبىزدى جازۋشىلار ۇيىمىنا الىپ كەلىپ، وندا كىرىپ-شىعىپ جۇرگەن كوپ جازۋشىلارمەن   تانىستىردى. ءسويتتى  دە «ەندى ءبىر ماڭىزدى جەرگە بارامىز»  دەپ ءبىزدى سول عيماراتتىڭ جەر تولەسىنە ەرتىپ كىردى. جارىعى سولعىنداۋ تاس ۇڭگىر سەكىلدى جەرمەن ءسال جۇرگەن سوڭ كەڭىستىككە جەتتىك، ءتۇرلى شامدارى جارق-جۇرق ەتكەنى بار، ياعني تۇنگى ساۋىقحانا بولىپ شىقتى. ءىشىپ-جەمى مول، اراق-شارابى  وزەن  بولىپ اعاتىنداي-اق جەر ەكەن. باردىڭ قوجايىنى ەتجەڭدى ەركەكتىڭ مىنەزىنىڭ جۇمساعىن ايتساڭشى. ساۋىقحانانىڭ ەدەنى قيىرشىق تاس، ال، قابىرعاسى كادىمگى ۇڭگىر سەكىلدى ۇلكەن جارتاس ەكەن. دوڭبەكتەردى سول كۇيىندە شاۋىپ قانا قويا سالعان ۇستەل مەن ۇزىن ورىندىقتار قويىلعان. كەيبىر جەرىندە، ءتىپتى، اعاش بوشكەلەردى توڭكەرە سالعانى دا كورىنەدى.

استىق سالىنعان قاپشىقتاردى ورىندىق ەتىپ قويعاندارىن دا كەزدەستىرۋگە بولار ەدى.

ءبىز كىرگەندە ادام قاراسى ازداۋ سياقتى ەدى، بىرتىندەپ قاپتاپ كەتتى. «مۇندا تەك جازۋشىلار عانا كەلەدى. سەبەبى، كىرەردە مىندەتتى تۇردە وداق مۇشەلىگىنىڭ بەلەتى تەكسەرىلەدى» دەپ تۇسىندىرگەن كۇتىپ الۋشىلارىمىز كونياكقا تاپسىرىس بەردى. بىرەۋدىڭ بەرگەنىن ءىشىپ قانا قاراپ وتىرامىز با، ءبىز دە تاپسىرىس بەرۋدەن قالىسپادىق. كەلگەندەردىڭ ءبارى مۇندا موڭعۇليالىق جازۋشىلار وتىر دەگەندى ەستىپ، العاندارىن ورتاعا سالىپ ءبىزدىڭ ماڭىمىزعا توپتاسىپ، اقىرى ۇزىن سانى وتىزعا تارتا جازۋشى باس قوسىپ قالدىق. بىزدەن موڭعۇل ادەبيەتى، حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى، تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىز تۋرالى سۇراپ جاتىر، ءبىز دە  شاما-شارقىمىزشا ءتۇسىندىرىپ باقتىق. اڭگىمە سوڭىندا ولار ۋكراين اندەرىن ايتىپ، ءبىز دە ءوز حالىق ءانىمىزدى  شىرقاتتىق. شيەۆچەنكونىڭ ولەڭدەرىن ۋكراين، موڭعۇل تىلدەرىندە الما كەزەك وقىدىق. ءتۇن ورتاسى اۋعاندا قوناق ءۇيدىڭ الدىندا توپتاسىپ العان ناعىز قالامداس باۋىرلارشا قۇشاقتاسىپ، ءسۇيىسىپ تارقاستىق.

ۇشەۋىمىز تاڭ سارىدەن  تۇرىپ الىپ، شومىلىپ دەگەندەي، اپپاق كويلەكتەرىمىزدى كيىپ، گالستۋكتى قىلقىنۋعا تاياتىپ، بايلاپ الىپ، جاسايتىن باياندامامىزدى پىسىقتاۋعا كىرىستىك. ءبىر-بىرىمىزگە ايتىپ، جاتتىعىپ  الدىق.  سويتسەك  الگى ەكەۋ تاعى دا ءبىر شولمەكتەرى بار، كەلىپ تۇر. مەن ويباي سالدىم، ال، انا ەكەۋى اڭ-تاڭ.

- بولمايدى، قۇداي-اۋ! كەڭەستەن كەيىن ىشەيىك تە.

- كەڭەستى كەشە كەشكە وتكىزىپ تاستاعان جوقپىز با؟

 مەن قالجىڭ شىعار دەپ ويلاپ، تاعى ءبىر ءازىل ايتۋعا ىڭعايلانا باستاعانمىن. الايدا، ولار شىن ايتىپ تۇر ەكەن. ويلاپ قاراساق، ءبىز ايتارىمىزدى ايتىپ، ەستۋگە ءتيىس دۇنيەلەرىمىزدى ەستىپ الىپپىز. تەك الگى جىل بويى اۋرەلەنىپ دايارلانعان ءۇش باياندامانىڭ سومكەنىڭ تۇبىندە تىرپ ەتپەي جاتىپ قالعانى بولماسا.

موڭعۇل تىلىنەن اۋدارعان -
           قۋاندىق شاماحاي ۇلى
شىعارمالاردى دايىنداعان -
                قاجىبەك ايدارحان

  رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى
.
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn