ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

ۇيلەنۋ

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/8/3 13:47:20

ورالحان ءداۋىت  (قازاقستان)

  - مىنا قىزعا ۇيلەنەسىڭ بە؟ - دەپ اپكەم الدىما شاعىنداۋ ءبىر سۋرەتتى قويعاندا، ءازىلى مە، الدە مەنى مازاقتاپ تۇر ما دەگەندەي بەتىنە باجىرايىپ قاراپ قالىپپىن.

  - مىنە، مىناۋ تۇرعانى... - دەپ سۇق ساۋساعىمەن سۋرەتتەگى ءبىر توپ قىزدىڭ شەتىندەگىسىن نۇسقادى. شاۋگىمنىڭ قاسىندا وتىرعان شەشەم دە، شاي ىشەتىن ۇستەلدى اينالا جايعاسقان باۋىرلارىم دا مويىندارىن سوزىپ، «قانە، قايسىسى؟» دەگەندەي، ءبارى الاقانداي سۋرەتكە انتالاي قاراپ قالدى. فوتوعا بەس قىز ءتۇسىپتى، الدىڭعى قاتارداعى ەكەۋى ورىندىقتا، قالعان ۇشەۋى تىكەسىنەن تۇر. «مىنە، مىناۋ ‹كوجني› پلاش كيگەنى...» دەپ اپكەم شەتىندەگى قىزدىڭ بەينەسىن ساۋساعىنىڭ ۇشىمەن  ءبىر  سيپاپ ءوتىپ، تاعى دا ناقتىلاي ءتۇستى.

  سۋرەت ءسال كۇڭگىرتتەۋ ەكەن، ۇزىن كۇرتەشە كيىپ، ارتقى قاتاردا تۇرعان بويجەتكەننىڭ اجارى انىق كورىنبەيدى. تەك  شاشىن  توبەسىنە ءتۇيىپ، كەكىلى ماڭدايىنا  تۇسكەن ەكەن. قايتا-قايتا ءۇڭىلىپ قاراي بەرگەنگە ۇيالىپ، سۋرەتتى اقىرىن ۇستەلدىڭ شەتىنە قويدىم. وزىمشە سىر بەرمەگەن ءتۇرىم. كىشكەنتايلار «ماعان بەرشى، مەن كورەيىنشى...» دەپ تالاسا باستاپ ەدى، اشۋى قاتتى اپكەم: «ءتايت!» دەپ تيىپ تاستاپ، سۋرەتتى بيىكتەۋ جەرگە، تەرەزەنىڭ الدىنا قويدى دا سۇراۋلى جۇزبەن ماعان بۇرىلدى. مەن نە دەيىن؟! «ءتۇرى ونشا ەمەس سياقتى ما، قالاي ءوزى...» دەپ مىڭگىرلەگەن بولدىم.

  «جازعان-اي، الدىمەن ءوزىڭنىڭ تۇرىڭە قاراپ السايشى... ەل-جۇرتقا ماسقارا بوپ وتىرىسىمىز مىناۋ، سەن بولساڭ كەرگيسىڭ. نەسى بار؟.. ءسۇپ-سۇيكىمدى قىز...» دەپ اپكەم بۇرق ەتە قالدى. مەنىڭ دارمەنسىز جاعدايىما جانى اشىعانداي اڭگىمەگە ەندى شەشەم ارالاستى.

  - بيكەش-اۋ، قۇر سۋرەت كەلىن بولۋشى ما ەدى؟ الدىمەن بۇل نە قىلعان قىز، قاي جاقتىڭ قىزى؟ سونى بىلەيىك تە...

  - قىزدىڭ جاقىن اپكەسى بىزبەن بىرگە ساۋدا ىستەيدى. رەسەيدىڭ التاي ولكەسىندە تۋىپ-وسكەن...

  - نە دەيدى؟ كادىمگى رەسەي مە؟ ول جاققا قايتىپ بارامىز؟

  - وي، جەڭەشە-اي، جەر شالعاي دەپ ۇرىكپەڭىز... اكە-شەشەسى ەلگە كوشىپ كەلگەن. ءوزى بىلتىر عانا ينستيتۋت ءبىتىردى. ءوزىمىز سياقتى قاراپايىم جاندار. كەلەسى اپتادا قىز شىمكەنتكە كەلەدى، سول كەزدە الىپ قاشۋ كەرەك.

  مىنا سوزگە ۇلكەندەر تۇگىلى داستارقان   باسىنداعى  كىشكەنتايلار دا اۋىزدارى اشىلىپ، اڭتارىلىپ قالدى. سالدەن سوڭ انام:

  - الىپ قاشقاندا... ول قىز كونە مە ەكەن؟ - دەدى.

  - كونەدى. قايبىر كۇنى قىزدىڭ اپكەسى ارقىلى مىنا جۇندىبايىڭىزدىڭ سۋرەتىن جىبەرگەنمىن. سونى كورگەننەن كەيىن قىز دا كەت ارى  ەمەس سياقتى. ورىسشا وقىعان قىزداردى بىلەمىز عوي، تالپىشتەنبەي تۋراسىن ايتادى. ەندى تەك تەزدەتۋ كەرەك... ايتپەسە، ەرتەڭ «كەلىن قۇتتى  بولسىن!» دەپ كورشى-كولەمدەر كەلە باستايدى. كەلىن بولسا كەتىپ قالدى، نە بەتىمىزدى ايتامىز ولارعا... سوندىقتان كەشەگى تويدىڭ ءىزىن بىلدىرمەي جىبەرۋ كەرەك، جەڭەشە... جەكجاتتار قۇلاقتانعانشا ءبىز دە باسقا كەلىن ءتۇسىرىپ، توي وتكىزىپ، جىمى بىلىنبەي كەتەدى.

  راسىندا، اپتا بۇرىن ءبىزدىڭ شاڭىراقتا ماسقارا جاعداي بولعان. اۋىلداعى كلاستاستار:

  «ءاي،  قۇرىش،  قۇرداستاردىڭ اراسىندا ءوزىڭ سياقتى قالادا جۇمىس ىستەپ، اقشا تاۋىپ جاتقانى بىرەن-ساران. تاپقانىڭدى قالتاڭا باسا بەرمەي، تۋعان كۇنىڭدى اتاپ وتپەيسىڭ بە؟» دەپ قاجاپ قويماعان سوڭ، ۇيمەن اقىلداسىپ دوس-جارانعا داستارقان جايعانبىز. قىزدارسىز جاستاردىڭ وتىرىسى قىزىق بولعان با؟ التىنبەك قىزدار الىپ كەلۋگە لەڭگىردەگى مەدۋچيليششەگە، قانات قۇلاعىنا تاقاپ، يىعىنان تاستامايتىن «ەلەكترونيكا» ماگنيتوفونىن داڭعىرلاتقان كۇيى ۆالسى كوپ كاسسەتا ىزدەپ كورشى اۋىلعا كەتتى.

  ادام كوپ جينالدى. قالادان ءبىر توپ بوتەن قىزدار كەلگەن سوڭ با، ۇزىنا بويى جايىلعان داستارقاننىڭ باسىندا بىزدەن ەكى-ءۇش كلاس جوعارى وقىعان جىگىتتەردىڭ ءبىر قاتارى، ءتىپتى وزىمىزدەن ءبىر-ەكى جاس كىشى ىنىشەكتەر دە  وتىردى. ءبىراق وسى كەشكە باستىعىمنىڭ جالعىز قىزىن شاقىرعانىم ۇلكەن قاتەلىك بولدى. مەن بوتانى العاش سىرقاتتانىپ جاتقان باستىعىما قاعازدارعا قول قويدىرۋعا بارعان كەزدە كورگەم. ءۇي الدىنا سۋ  سەۋىپ،  اۋلا  سىپىرىپ ءجۇردى. ءسۇپ-سۇيكىمدى قىز. مىنەزى تىم اشىق، ادام جاتىرقامايدى. ايگىلى اندە ايتىلعانداي وسىنداي مىنەزى اشىق قىزدارعا جىگىتتەر تەز عاشىق بولادى.

ماعان سول جولى بوتا قول جەتپەيتىن ارمان، مەن سياقتى اۋىلدىڭ قاپ-قارا جىگىتىن مەنسىنبەيتىن اسپانداعى ارۋداي كورىنگەن. ەكى-ۇش كۇننەن كەيىن اۆتوبۋستا جولىعىپ قالدىق. جۇرەگىم جارىلارداي اتقاقتاپ، قولىمدى ۇسىنارىمدى، نە ۇسىنباسىمدى بىلمەي، ساسقالاقتاپ تۇرعاندا كۇندەي كۇلىمدەگەن سارى قىز: «اعا، قالايسىز؟ تانىماي قالدىڭىز با، مەن ەرەكەڭنىڭ قىزىمىن عوي» دەدى اقتارىلا سويلەپ. سودان  جاپ-جاقسى ارالاسىپ كەتتىك. ءبىراق  ءبارىبىر ءوزىمدى بوتادان تومەن سەزىنەتىنمىن. مەن ونىڭ تەڭى ەمەس سياقتىمىن.

  سول بوتا تۋعان كۇن داستارقانىندا ماعان ارناپ ءسوز سويلەگەندە ءبىر جەڭگەم: «بۇل قىز كىم بولادى؟» دەپ ەلەۋسىز سۇراعان. «باستىعىمنىڭ قىزى...» دەگەنمىن دە قويعانمىن. كەيىن انام شاقىردى.

  قاسىندا ەكى-ءۇش جەڭگەم بار، كوزدەرى  كۇلىمدەپ وتىر.

  - قاينىم-اۋ، بۇگىن ۇيلەنەتىن ويىڭ جوق پا؟ - دەدى بىرەۋى قاعىتىپ.

  - ۇيلەنگەنى نەسى؟..

  - قۇرىش، - دەپ مەيىزگۇل جەڭگەم ماڭىزدى ءبىر نارسە ايتاتىنداي قولتىعىمنان ۇستاپ، ەپتەپ شەتكە شىعاردى،- اتامىز سەنىڭ قىزىعىڭدى كورە الماي، ارماندا كەتتى. وقۋدى ءبىتىردىڭ، ديپلوم الدىڭ، جۇمىسقا ورنالاستىڭ. ەندى مىنا شەشەڭە كەلىن كەرەك... قاشانعى: «ۇيلەن، ۇيلەن» دەپ قاقساي بەرەدى؟

  - دۇرىس قوي، ءبىراق بۇگىن ۇيلەنبەيتىن شىعارمىن... ەرتەڭ اقىلداسامىز عوي.

  مەيىزگۇل جەڭگەم ابىسىندار جاققا ءبىر قاراپ الدى دا ماسەلەنى توتەسىنەن قويدى:

  - باستىعىڭنىڭ مىنا  قىزى بىزگە ۇناپ وتىر... وسى قىزدى الىپ قالساق قالاي بولادى؟..

  شىنىمدى ايتايىن، مىنا سوزدەن كەيىن ماعان دەم جەتپەي قالدى.

  - بوتانى ما؟ قويىڭىزدار... ول قىز ولسە كونە مە؟

  - قوياتىن تۇگى جوق. ءبارىمىز دە ءوستىپ كەلىن بوپ، بوساعا اتتاعانبىز. الگىندە سويلەگەن تىلەگىنە قاراعاندا قىزدىڭ كوڭىلى دە  سەنەن  كەت ارى ەمەس سياقتى عوي... «جاقسى كورەتىن اعام» دەپ سىزىلىپ وتىر...

  ورتاعا  العان  جەڭگەلەرىم  مەنەن: «قىز وزىڭە ۇناي ما؟» دەپ العاش سۇراعاندا: «قايدام...» دەپ مىڭگىرلەگەن ەدىم. ءۇشىنشى مارتە  سۇراعاندا: «ۇنايدى عوي، ءبىراق ول مەنى...» دەپ ءسوزىمنىڭ اياعىن جۇتىپ قويدىم. جەڭگەلەرىمنىڭ مىنا تىرلىگى ماعان دا جاعا   باستاعان  سياقتى ما، قالاي ءوزى... قانشا دەگەنمەن بۇل مەنىڭ باستىعىمنىڭ جالعىز  قىزى ەمەس پە؟ «ول جاعىن بىزگە قالدىر. قىز ۇناسا بولدى». قىسقاسى، تاڭعا جۋىق قىزداردىڭ كوزى ۇيقىعا تىعىلىپ، ءبىر-ءبىرىنىڭ يىعىنا باسىن قويىپ، ماناۋراپ، الدى قيسايا  باستاعان  تۇستا اۋىلدىڭ كەلىن-كەپشىكتەرى اق ورامال الىپ زال تامعا قويىپ كەتتى. ارتىنشا باۋ جاقتا تاڭعى سالقىنمەن تىنىستاپ، جۇرەگىم ءدۇرس-ءدۇرس سوعىپ، بۇل ءىستىڭ سوڭى نەمەن تىنار ەكەن دەپ الاڭداپ جۇرگەن ماعان قانات قۇرداسىم جۇگىرىپ كەلىپ: «ال، قۇسىڭ قۇتتى بولسىن، انا قىز كوپ بالسىنگەن جوق،  قازىر  عانا ورامال جاپتى» دەپ ءسۇيىنشى سۇراپ كەلدى، اسىرەسە قاناتتىڭ «كوپ بالسىنگەن جوق» دەگەن سوزىنە جۇرەگىم شىم ەتىپ، ءىشىم جىلىپ سالا بەردى.

  قىزىقتىڭ كوكەسى ەرتەڭىنە باستالدى. ازانعى اۆتوبۋسپەن قايتقان بوتانىڭ ءبىر قۇربىسى ونىڭ اكە-شەشەسىنە بولعان ءجايتتى ايتىپ بارعان. تۇسكە دەيىن كىمنىڭ «حابارشىعا»  باراتىنىن انىقتاپ، ءتۇستىڭ كەزىندە اۋىلدىڭ ادامدارىنا تويدىڭ پالاۋىن تاراتىپ جاتقاندا، ەسىكتىڭ الدىنا باستىعىمنىڭ كولىگى كەلىپ توقتاپ، ارتقى ەسىكتەن ەرەكەڭ مەن بايبىشەسى ءتۇستى. قورانىڭ قالقاسىنان ءبارىن باعدارلاپ تۇرمىن. ەكەۋىنىڭ دە ءتۇسى ىزعارلى. الدىنان امانداسۋعا شىققان ادامداردى قاعا-ماعا ۇيگە كىردى. ال، سودان ۇرىس-كەرىس، ايقاي-شۋ... قىسقاسى كوزدى اشىپ-جۇمعانشا بوتانى كولىككە سالىپ الىپ كەتتى. وسىنشاما ادامدار، بالكىم، جۇلىسىپ-قىرقىسسا دا ءبىر قىزدى الىپ قالۋعا شاماسى جەتەر مە ەدى؟.. تەك اۋلەتتىڭ ۇلكەنى سابدەن اتام مەن باستىعىم ەكەۋى وڭاشا بەس-ون مينۋت سويلەسكەندە...

وسى از-كەم اڭگىمەدەن كەيىن اتامىز: «بۇلاردىڭ جولىن بوگەمەڭدەر، قىزدى الىپ كەتە بەرسىن» دەپ كەسىپ تاستادى. كەيىن ەستىدىك. بوتاعا باستىعىمنان دا ۇلكەن باستىق الدەقاشان قۇدا ءتۇسىپ، ءتىپتى قالىڭمالىن تولەپ تە قويعان ەكەن. «اۋزىنا قۇم قۇيىپپىز با ول قىزدىڭ، نەگە ايتپايدى تۇندە وسى جاعدايدى... ‹مەنىڭ   باسىم   بوس ەمەس، قۇدا ءتۇسىپ قويعان› دەسە، كەلىندەر ورامال الىپ جۇگىرمەس ەدى عوي. ەندى نە بولدى، ەل-جۇرتقا ماسقارا قىپ...» دەپ، اسىرەسە اپكەم شالا ءبۇلىندى. انامنىڭ جانىنا باتقانى - قۋانىشىمىزعا ورتاقتاسىپ كەلگەن اۋىل ادامدارىنىڭ كوزىنشە ۇرىس-كەرىس شىعارىپ، جاڭا تۇسكەن كەلىندى الىپ كەتكەنى ەدى. «ولىمنەن ۇيات كۇشتى» دەگەن وسى شىعار. مەنىڭ جانىما باتقانى - بوتانىڭ: «مەن ءوزىم كەلدىم، وسى شاڭىراقتا قالامىن» دەپ  ءبىر اۋىز ءسوز ايتا الماعانى. وسى كۇيىكتى كوتەرە الماي انام بۇك ءتۇسىپ جاتىپ قالدى.

  اۋلانىڭ ءبىر بۇرىشىندا وزدەرىنشە تويلاپ جاتقان كەيبىر اعايىندار نە ىستەرىن بىلمەي، اقىرىندا بىرتىندەپ تاراي باستادى. كەلىن تۇسكەنىن كەش ەستىپ، كەشكە جاقىن ۇيگە «قۇتتى بولسىن» ايتىپ كەلگەندەردىڭ كەيبىرىن كوشەدەن قايتاردى، كەيبىرىن جەڭگەلەرىمىز ءبىر كەسە شاي بەرىپ، الداپ-سۋلاپ شىعارىپ سالدى. ءبىراق قانشا بىلدىرمەيمىز دەسەك تە جۇرت قۇلاقتانىپ، ەل بەتىن شىمشىپ جاتتى.

شىنىندا، قاتتى ۇيات بولدى. ءبىراق كەلىن ءتۇسىرۋدىڭ قىزىعى مەن شىجىعى مۇنىمەن بىتپەدى. قاس  قارايا ەسىگىمىزدىڭ الدىنا باستىعىمىزدىڭ كولىگى تاعى كەلدى. بۇل جولى ارتقى ەسىكتەن باستىقتىڭ بايبىشەسى  عانا ءتۇستى. ءسويتتى دە  ۇيگە  كىرىپ، ايەلدەرمەن وڭاشا اڭگىمە بولدى. نە عىپ بىتپەيتىن وڭاشا اڭگىمە؟ ارتىنشا بولمەدەن ۇرىس-كەرىس شىقتى. ىزعارىن شاشىپ   جاتقان  مەنىڭ  اپكەم. «سەندەر ءوزى ادامدى ويىنشىق كورەسىڭدەر مە؟ ەل-جۇرتتىڭ كوزىنشە ماسقارا قىپ، ءوز اياعىمەن كەلگەن كەلىندى اكەتىپ قالاسىڭدار دا ەندى كەپ قايتادان الىڭدار  دەيسىڭدەر... كەرەك ەمەس، الىپ كەتىڭدەر، وسى ماسقارالاعاندارىڭ دا جەتەدى. باۋىرىم ءومىر بويى بويداق وتسەدە ەشقاشان كەشپەيمىز بۇل تىرلىكتەرىڭدى...»

  جاعداي بىلاي بولىپتى. اكە-شەشەسى قىزدى الىپ ۇيىنە بارسا، قۇدا ءتۇسىپ قويعان ۇلكەن باستىعىنان حابار كەلىپتى: «قىزىڭىزدىڭ اق بوساعا اتتاپ، ءبىر شاڭىراققا كەلىن بولعانىن ەستىدىك. ەشقانداي وكپە-رەنىشىمىز جوق. جاستار وزدەرى جاراسىپ، جول تاپقان شىعار. قالىڭمالدى قايتارا سالىڭىزدار». سودان اكە-شەشەسى ويلاسىپ، اقىلعا سالسا كەرەك. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى، ەندى ءبىز جاق قارسى. وسى كۇندەرى ويلايمىن، «ۋاقىت - ەمشى» دەپ جاتادى، بالكىم، ارادا ءبىراز كۇن ءوتىپ، وكپەمىز تاراپ، اشۋىمىز باسىلعان كەزدە بوتانىڭ شەشەسى كەلسە، ونىڭ ۇسىنىسىن ۇيدەگىلەر بىردەن قابىلدار ما ەدى؟!

  كۇندىزگى جاعدايدان قاتتى سوققى الىپ، ەسەڭگىرەپ تۇرعان ساتتە بوتانىڭ كەلگەنىن ءالى اشۋ-ىزاسى باسىلماعان كوپشىلىك قابىلداي المادى. مەن دە تىرس ەتپەدىم. قازاقتا قىز  بالاسى ءۇشىن اق بوساعادان بيىك، اق ورامالدان قاسيەتتى، كيەلى نە بار دەسەڭىزشى؟! ارىنا تيتتەي دە داق تۇسپەي، ءتىپتى نەكەسى  قيىلماعان  بوتانىڭ    وسىلايشا «ەسىك  كورگەن»، «بارىپ كەلگەن  قىز» اتانۋى مەنى قاتتى ويلاندىرعانىمەن قولدان كەلەر دارمەن بولمادى. قاباقتارى قارس تۇيىلگەن قاۋىمعا قارسى   شىعا  المادىم. «وسىنىڭ ءبارىن   باستاعان  سەنسىڭ... ‹ويباي، تۋعان كۇنىمدى وتكىزەمىن، باستىعىمنىڭ قىزىن  شاقىرامىن› دەپ الىپ-ۇشىپ كەتىپ ەدىڭ. ال، ەندى شىق كوشەگە... نە جۇمىس جوق، نە قاتىن جوق...» دەپ سونىڭ الدىندا عانا مەنى قاعىپ-سىلكىپ العان. امال جوق، تاعدىردىڭ جازۋى وسىلاي بولدى.

  *   *   *
  جۇمىستان ءوز وتىنىشىممەن بوساپ، ۇيدە جاتقانىما  اپتا  بولعان. وتىنىشىمە باستىعىم ەمەس، ورىنباسارى قول قويىپتى. شەشەم: «بولار ءىس بولدى، بۇل كورسەتكەنىڭە دە شۇكىر» دەپ، ءتاۋبا قىلىپ، كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنە كىرىسىپ كەتكەنىمەن، اپكەمنىڭ اشۋى باسىلمادى. بىردەڭە دەسەڭ، اقىرىپ شىعادى.

  اقىرىن باسىپ، اۋىزعى بولمەگە كەلدىم. داستارقان  باسىنداعىلاردىڭ ءبارى تۇرىپ كەتىپتى. ەشكىم جوق. تابالدىرىقتى اتتاي بەرە تەرەزە جاققا مويىن سوزدىم. سۋرەت ورنىندا تۇر ەكەن. قولىما الىپ، تاعى قارادىم. بۇل جولى انىقتاپ كوز تاستادىم با، جوق الدە تەرەزەدەن تۇسكەن جارىق نۇرلاندىرىپ جىبەردى مە، ايتەۋىر ۇزىن كۇرتەشە كيگەن قىز ادەمى، سۇلۋ بولىپ كورىندى، ءتىپتى ماعان قاراپ كۇلىپ تۇرعان سياقتى. جۇرەگىم لۇپىلدەپ، سۋرەتتى الاقانىممەن سيپاپ، ەندى بولماسا جوعالتىپ الاتىنداي جۇرەگىمە باسىپ تۇرىپ قالدىم.

  مەن ۇيلەنەتىن كۇن - سارسەنبى بوپ بەلگىلەنگەن ەدى، اياق استىنان جۇماعا اۋىستى. قىز جۇما كۇنى تاڭەرتەڭ قالاعا تۇسەدى ەكەن. ءوزىم سارسەنبىنى بولدىرا الماي جۇرگەندە تاعى ەكى كۇنگە كەيىن جىلجىعانى جىنىما ءتيدى. ەكى كۇن دەگەن تىم ۇزاق، تىپتەن وتپەيتىن سياقتى. ودان: «الدىمەن قىزبەن كەزدەسىپ، تانىسپايمىز با؟ رەڭىن كورىپ، سويلەسپەيمىز بە؟» دەگەن ۇسىنىسىمدى اپكەمنىڭ جاراتپاي تاستاعانى تىپتەن اشۋىمدى كەلتىردى. «جىرتىڭ-جىرتىڭ ەتىپ، كينوعا بارىپ، كافە ارالاپ جۇرەدى ەكەنسىڭدەر عوي. قىز كەلىسىپ وتىرعاندا سەنى كورىپ تاعى اينىپ قالار. قالاعا تۇسكەن كۇيى تۋرا اۋىلعا اكەلەمىز. سەن اۋىلدا كۇتەسىڭ كەلىنشەگىڭدى...» دەپ ءبىزدىڭ ۇيگە ابدەن بيلىگىن جۇرگىزىپ ۇيرەنگەن اپكەم شورت كەستى. «جارىمسىڭدار ما، كورمەي-بىلمەي قالاي ۇيلەنەمىن ول قىزعا، ەڭ بولماسا تانىسايىق تا...» دەپ مەن دە ءبىراز قارسىلاستىم. ءبىراق قوي اۋزىنان   ءشوپ   المايتىن اكەمنىڭ ىنىلەرى ءوز باۋىرلارىنا، ياعني اپكەمە ەشتەڭە دەي المادى. مۇنداي قورلانباسپىن.

  جۇما كۇنى تاڭەرتەڭ ەرتە قازان-وشاق، ىدىس-اياعىن ارقالاپ قىزىلبىلەكتەن پالاۋ باساتىن وزبەك كەلدى. وتكەن جولى دا ءوستىپ تاڭ ازانىمەن كەلگەن. بۇرىن ءبىزدىڭ ءۇي اعاش قۇلاتىپ، وتىن جارسا نەمەسە بازاردان بورداقىعا جىلقى ساتىپ السا، كورشىلەر: «ە، قۇرىش ۇيلەنەتىن بولىپ، سوعان قام جاساپ جاتىر عوي» دەپ جورامالداي بەرەتىن.    سول  كەزدە اۋىلدىڭ ءبارى مەنىڭ ۇيلەنگەنىمدى ۇزدىگىپ كۇتىپ جۇرگەندەي كورىنەتىن. ەندى مىنە وتاۋ قۇرايىن دەپ جاتقانىمدى اسىعا كۇتىپ جۇرگەن اۋىلعا ايعايلاپ ايتا الماي، جاقىن اعايىنعا عانا سىبىرلاپ ەسكەرتىپ، ىم-جىمىن بىلدىرمەستەن كەلىن تۇسىرمەكشىمىز.

  اسپازشىعا قورادان مول قىلىپ  وتىن الىپ بەرىپ، قازان-وشاعىن قۇرىسىپ بولعاننان كەيىن قىر جاققا شىعىپ كەتتىم. ۇيدەگىلەر مۇنىمدى «قىز الۋعا باراتىن توپقا قوسىلماعانىنا كورسەتكەن قىرى شىعار» دەپ توپشىلادى. ءبىراق مەنىڭ ويىم باسقا ەدى... مايتوبە جاققا شىقساڭ، ار جاعىندا اۋداننان كەلەتىن داڭعىل جول الاقانداعىداي كورىنەدى. اپكەمدەردىڭ ابەكەڭنىڭ كولىگىمەن كەتكەنىن    بىلەمىن،  سولاردىڭ  اق «جيگۋليى» كورىنىپ قالا ما دەگەن دامە. كەلىنشەگىمدى كورگەنشە مەن دە كۇيىپ-جانىپ بارامىن. شىركىن-اي، ءبىزدىڭ مايتوبە اۋىلدىڭ ەرتتەۋلى اتى سياقتى عوي،توبەسىنە شىقساڭ، توڭىرەكتىڭ ءبارى كورىنەدى. قازىر كوكتەم ناعىز كۇشىنە مىنگەن كەز. اينالانىڭ ءبارى كوك-جاسىل دۇنيە. قۇددى ءبىر كوك كىلەمنىڭ ۇستىندە ءجۇرىپ كەلە جاتقاندايسىڭ. كەرەمەت!

  ءتۇستىڭ كەزىندە توبە كورسەتىپ قالامىز دەگەن توپ ابدەن زارىقتىرىپ بارىپ، كۇن  اۋا  كەلدى.  «قۇداي ۇرىپ، قىز اينىپ قالدى ما؟» دەپ كەشىككەن سايىن ويىم سان-ساققا كەتىپ،  قىرعا  ءبىر  شىعىپ، ءبىر ءتۇسىپ جۇرگەندە اۋىلدىڭ انا باسىنان كولىكتەر بيپىلدەتىپ كىرە بەردى. جۇرەگىم تىپتەن ورەكپىپ كەتتى. ەل-جۇرتتان جاسىرىنىپ ۇيلەنىپ جاتقانىمنىڭ ءبارىن وسى سيگنال ادىرا قىلعانداي.

  توسىن داۋىسقا  ەلدىڭ  ءبارى ەلەڭدەپ، ارتىنشا ءبىزدىڭ ءۇي جاققا اياڭداي باستادى. اق كولىك سىرنايلاتقان كۇيى اقىرىن كەپ ەسىكتىڭ الدىنا توقتادى. اجەپتەۋىر جۇرت جينالىپ قالعان. گۇلسىم جەڭگەمىز اق ورامال الىپ، كولىكتىڭ وڭ جاعىنان جاقىنداي بەرىپ ەدى، سول  جاقتىڭ  ەسىگى اشىلىپ، بىرەۋ تۇسە بەرگەن. جەڭگەم: «ويباي، كەلىن، وڭ جاقتان ءتۇس... وڭ اياعىڭمەن ءتۇس...» دەپ جاندارمەن ەسىگىن قايتادان جابا سالدى.

  ەلمەن بىرگە جۇگىرىپ، كەلىنشەگىمنىڭ ءديدارىن ءبىر كورىپ قالايىن دەپ مەن دە جان ۇشىرىپ ءجۇرمىن. مەنى ەلەپ جاتقان ەشكىم جوق. قۇددى ءبىر، مەن ەمەس، باسقا بىرەۋ ۇيلەنىپ جاتقانداي. كولىكتەن تۇسە بەرگەندە كوپپەن بىرگە ەنتەلەپ، قارايمىن دەگەنشە،  باسىنا  جاۋلىق  جابىلىپ، ءتۇرىن كورە الماي قالدىم. بوساعانى وڭ اياعىمەن اتتاعان ساتتە قىز وكسىپ-وكسىپ جىلاپ جىبەردى. بالكىم، بۇل اق بوساعانىڭ قۇدىرەتى، قاسيەتى بولار. مەن دە ەلجىرەپ كەتتىم. ارتىنشا ادىراسپان تۇتاتىلىپ، وتقا ماي تامىزىلدى.

  باسقا-باسقا، قۋانىشقا حالىق لەزدە جينالادى عوي. ەكى بولمەگە جايىلعان داستارقانعا قوناقتار جايعاستىرىلدى. اپكەم قايتا-قايتا بەتىمنەن سۇيە بەرەدى. ءبىر جاقتا انام  ءجۇر  جىلاپ... اۋىلدىڭ ادامدارى   قايدان  ءبىلسىن، «ءاي، قۇرىش، كەلىن قاي جاقتان؟.. قاي ەلدىڭ بالاسى؟»  دەپ سۇراپ قويادى. نە ايتارىمدى بىلمەي: «رەسەي جاقتان عوي...» دەپ قويام. «ول جاققا قاشان بارىپ، تانىسىپ ءجۇرسىڭ؟»  دەپ ولار ودان بەتەر اڭ-تاڭ. «نە عوي... وسى جاقتا وقيدى. وي، وقيدى دەپپىن عوي، ديپلومى بار، جۇمىس ىستەيدى» دەپ قۇتىلدىم. اپكەمنىڭ: «ول قىز ينستيتۋتتى وسى جاقتا بىتىرگەن...» دەگەنى  ەسىمدە. ابىر-سابىردىڭ اراسىندا ءبىر نارسە ىزدەگەنسىپ كەلىنشەگىم وتىرعان بولمەگە باس سۇقتىم. باسىنا قابات-قابات ورامال جابىلعان جاس كەلىن توردە، قارىنداستارىم ورتاعا الىپ وتىر. كامشات قارىنداسىم باس بارماعىن كورسەتىپ، كوزىن قىسىپ قويدى. «كەلىنشەگىڭ مىناۋسكي ەكەن» دەگەنىن ايتپاي-اق ءتۇسىندىم.

  ءبىرازدان كەيىن ەسىكتىڭ الدىندا بەتاشار باستالدى. بۇل كەزدە ەلدەن ەستىپ ءبىر-ەكى قۇرداسىم كەلىپ ۇلگەرگەن. ەل-جۇرت بەتاشار راسىمىن تاماشالاۋدا، ال مەنىڭ قوس كوزىم كەلىنشەگىمدە، ءديدارىن ءبىر كورۋ ارمان. ءبىر جاعى كەلىنشەگىمدى كورمەگەنىمدى قۇرداستارىم ءبىلىپ قويا ما دەپ تە شىجالاقتاپ تۇرمىن. ءبىلىپ قويسا، مازاقتايتىنى، بۇل ءجايت قۇرداستاردىڭ سان قيلى قالجىڭىنا، كەز كەلگەن باس قوسۋدىڭ باستى تاقىرىبىنا اينالارى انىق. بەتاشار ءبىتىپ، سوڭىنان سابدەن اتامىز باتا بەرىپ، شىنجىر اجەمىز بەتىن اشىپ، كەلىنىنىڭ ماڭدايىن ءسۇيدى. مەن ءالى دە ۇرلانىپ قاراپ تۇرمىن.

  كەلىنشەگىڭە سۇقتانىپ قاراي بەرگەن دە ۇياتتاۋ.

  تەمىرحان مولدا نەكەمىزدى قيۋعا كىرىستى. كەلىنشەگىم ەكەۋىمىز جاقىن وتىرمىز. ۇلكەنىرەك كەسەگە سۋ قۇيىپ، ىشىنە بىرنەشە تيىن تاستاعان مولدا «كۋالىككە كىم جۇرەدى؟» دەپ سۇرادى. لەزدە ەكى جىگىت اتىپ ورتاعا شىقتى. ءبىز جاقتا «كۋا، كۋا كۋادىرمىز، كۋالىككە جۇرادىرمىز...» دەپ شۇبىرتىپ، جاس كەلىننەن «پالەنشەدەن ‹سىزعان›، تۇگەنشەدەن تۋعان پالەنشەنى قابىل تۇتاسىڭ با؟» دەپ سۇراعاندا، ول العاشىندا «جوق» دەپ ايتۋى كەرەك. بۇل قىزدىڭ نازىن بىلدىرەتىن كورىنەدى. وسىلايشا ەكى مارتە قايتارىپ، تەك ۇشىنشىسىندە عانا: «ءيا، قابىل تۇتتىم» دەۋى ءتيىس. ەكى جىگىت «كۋالىكتى» شۇبىرتىپ ايتىپ، كەلىنشەگىمە جاقىنداپ: «قابىل تۇتاسىڭ با؟» دەپ سۇرادى. تىم-تىرىس. ەستىمەي قالدى ما دەگەندەي جىگىتتەر تاعى سۇرادى. وسى كەزدە قاسىندا وتىرعان اپكەمە جاس كەلىن ەڭكەيىپ، بىرنارسە دەگەندەي بولدى. اپكەم ونىڭ قۇلاعىنا ورىسشالاپ بىرنارسەلەردى سىبىرلادى. بىردەن سەزدىم، كەلىنشەگىم جىگىتتەردىڭ نە ايتقانىن تۇسىنبەي وتىر ەكەن، ياعني قازاقشا   بىلمەيتىن    بولعانى   عوي.

«ءماسساعان، ول قازاقشا بىلمەسە، مەن ورىسشا ءجوندى بىلمەيمىن. ەكەۋىمىز قالاي تۇسىنىسەمىز؟» دەگەن وي لەزدە سانامدى شارپىپ ءوتتى. اپكەمنىڭ سىبىرلاۋىنان كەيىن عانا ورامال جامىلعان قىز «دا!» دەپ جالعىز ءسوز ايتتى. جىگىتتەر ءالى اراعا ەكى قاتىنايدى دەپ ارقانى كەڭگە سالىپ وتىرعان مولدا مىنا ءسوزدى ەستىگەننەن كەيىن تىپتەن ابدىراپ قالدى. تەك: «اعايىن، كەلىننىڭ ‹ءيا› دەگەن ءسوزىن ەستىدىڭىزدەر عوي، ياعني كەلىسىمىن بەرىپ وتىر. ەندەشە، نەكە قيۋ راسىمىن  باستايىق...»  دەپ كەسەدەگى سۋدى قولىنا الا بەردى.

  بارىنەن دە قيىنى، كەشكە ۇيگە قۇرداستاردىڭ كەلگەنى بولدى. كەيبىرى ءۇيلى-باراندى، كوبى بويداق. وي، ءبىزدىڭ جىگىتتەر جالىنداعان قىزۋ قاندى عوي. اراق ءىشىپ العان با دەسەڭ، سوزدەرى ساپ-ساۋ. ساپ-ساۋ عوي دەسەڭ، تىرلىكتەرى ءىشىپ العان سياقتى. داستارقانعا وتىرماي جاتىپ، باقىت: «ە، قۇرىش، كەلىنشەگىڭ قايدا، بىزگە كەپ شاي قۇيماي ما؟» دەپ ءتيىستى. «كەلىنشەگىمدى ءالى ءوزىم دە كورگەن جوقپىن» دەدىم ادەيى قىرسىعىپ. بۇل سوزگە قۇرداستار دۋ كۇلدى، اسىرەسە كلاستاستاردىڭ ايەلدەرى: «ءاي، قۇرىش، سەن دە قاتىراسىڭ-اۋ... ءازىلىڭ قالمايدى. شىنىندا، كەلىنشەگىڭدى شاقىرىپ، بىزبەن   تانىستىرسايشى...  شايدى ءوزىمىز-اق قۇيامىز. تەك ورتامىزعا كەلىپ، بىرگە وتىرسىن». كەلىنشەگىمدى ءالى ءوزىمنىڭ دە كورمەگەنىمدى ايتىپ، قالاي سەندىرەرسىڭ، امال جوق، اۋىزعى بولمەگە شىقتىم. سالات تۋراپ ساتتىگۇل جەڭەشەم وتىر ەكەن. «جەڭەشە، بەرى قاراڭىزشى...» دەدىم دە، نە ايتارىمدى بىلمەي ۇيالىڭقىراپ تۇرىپ قالدىم. «نە، شاراپتارىڭ تاۋسىلىپ قالدى ما؟» دەپ جەڭگەم بايەك بولىپ جاتىر. «جوق، جەڭەشە... قۇرداستارىم كەلىنشەگىڭدى تانىستىرسايشى دەپ جاتىر». «ە-ە، سول ما؟ قازىر بارادى، ءوزىم ايتامىن» دەپ ىشكى بولمەگە كىرىپ كەتتى.

  كەلىنشەگىم زال تامعا كىرىپ كەلگەندە دۋ-دۋ كۇلىپ وتىرعان جىگىتتەر تىم-تىرىس بولا قالدى. يمەنە كىرگەن ول باسىن يزەپ، كوپشىلىكپەن امانداستى دا شاۋگىمنىڭ قاسىنا تىزە بۇكتى. قۇرداستارىم ءبىر-بىرىنە ىمداپ، جىمىڭداسىپ قويادى. وسى كەزدە مەن دە ۇياتتى جيىپ قويىپ تىكە كەلىنشەگىمە قارادىم. ورامالىن بەتىنە تۇسىرىڭكىرەپ بايلاعانمەن بال-بۇل جانعان شىرايلى ءجۇزى انىق كورىندى. ورامالى وزىنە كەرەمەت جاراسىپ تۇر. قىر مۇرىندى، كوزى توستاعانداي، كۇلگەن كەزدە بەتىنىڭ ۇشىندا كىشكەنتاي ويىق پايدا بولدى. مەنىڭ قاراپ تۇرعانىمدى سەزدى عوي دەيمىن، قىسىلىپ تومەن قارادى. بۇدان ارتىق تەسىلىپ قاراۋعا قاسىمداعىلاردان ۇيالىپ، ورنىمنان تۇرىپ كەتتىم. جۇرەگىم تاعى دا اۋزىمنان شىعىپ كەتەردەي دۇرسىلدەپ بارادى. نەگە ەكەنىن قايدام، وسى بولمەدەن شىققىم كەلمەيتىن سياقتى.

  ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا قۇرداستاردى قايتارىپ، ءار جەردە قالعان بوتەلكەلەردى جيناپ جۇرگەنىمدە ساتتىگۇل جەڭەشەم شاقىردى. «ال، قۇرىش، سەندەرگە تەلەديدار تۇرعان تامعا توسەك سالدىق. كەلىن دە، ءوزىڭ دە شارشاعان شىعارسىڭدار، ءسال كوز شىرىمىن الىپ الىڭدار...» دەپ جىميدى.

  شەشەم بايقۇس، مەنى ۇيلەنەدى دەپ كورپە-جاستىق تىگىپ، مامىق توسەك دايىنداعالى قاشان... ءبىزدىڭ جاقتا قولدان تىگىلگەن ماتراستى «تىشوك» دەيدى. مىنە تەلەۆيزور تامعا سالىنعان ەكى قابات، قالىڭ تىشوكتىڭ ۇستىندە، اپپاق توسەكتىڭ شەتىندە كەلىنشەگىمىز ەكەۋىمىز  جۇرەسىنەن وتىرمىز. كوزىمىز ەكراندا، كوڭىلىمىز باسقا جاقتا. ءبىر-بىرىمىزگە قاراۋعا ۇيالامىز.  وسىلايشا  ەداۋىر  ۋاقىت وتىردىق.

شىنىمدى ايتسام، اڭگىمەنى نەدەن باستارىمدى بىلمەي، باسىم قاتىپ وتىر. تۇك تۇسىنبەسەم دە تەلەۆيزوردان كوز المايمىن. ونىڭ دا نازارى سول جاقتا. قۇداي جارىلقاپ، ءبىر كەزدە تەلەۆيزور دا ءبىتتى-اۋ.

اينالدىرعان ەكى كانالدىڭ ەكەۋى دە قوش ايتىسىپ، ەكرانى بوران تۇتەگەندەي اپپاق بولىپ قالعان كەزدە اقىرىن سول جاعىما بۇرىلدىم. وسى كەزدە ول دا بەرى قاراعانداي بولدى.

  - قۇرىش... - دەپ قولىمدى سوزدىم.

  - گۋليا... وي، گۋلنارا، - دەپ ول دا يمەنشەكتەپ قولىن ۇسىندى. ارتىنشا «رادا زناكومستۆۋ» دەپ جىميدى. ەپتەپ بويىن تۇزەپ، قىزىل حالاتىنىڭ ۇزىن ەتەگىمەن تىزەسىن قىمتاي بەرگەندە ماڭدايىمىز ءبىر-بىرىنە بولار-بولماس ءتيىپ وتكەنى... ەكەۋىمىزدىڭ دە بەتىمىز دۋ ەتە قالدى. قاپەلىمدە ورىسشاعا ءتىلىم كەلمەي، ساسقانىمنان «ىزبەنيتە، ىزبەنيتە...» دەي بەردىم. گۋلنارا «وقاسى جوق» دەگەندەي قولىمدى ءسال قىستى. الاقانى جۇپ-جۇمساق، جىپ-جىلى ەكەن. داۋىسى قانداي سۇيكىمدى. جۇرەگىم تاعى دا دۇرسىلدەي جونەلدى.


دايىنداعان - قاجىبەك ايدارحان




رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.



 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn