ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

ءبىر تامشى جاس

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/7/13 11:17:57

بەكبولات ادەتوۆ  (قازاقستان)

  تۋرا ورتاسىنان جارىپ وتەتىن كىشكەنتاي وزەكتىڭ ەكى بەتىن الا جىپىرلاي قونعان شاعىن اۋىل بۇرىنعىسىنان دا ءۇرپيىپ، تاعى ءبىر جاماناتتى كۇتكەندەي ۇرەي قۇشاعىندا قالعانىنا دا سونشا ۋاقىت بولعان. جاداۋ كوڭىل، جاماۋ ءيىن.

  ايتقانداي-اق، اۋىلدىڭ سيلى اعالارىنىڭ ءبىرى، بىزگە قىز الىسپايتىن تۋىستىعى بار تىلەۋباي اقساقال دۇنيەدەن ءوتتى. ەلى-جۇرتى، اعايىن-تۋعاندارى بولىپ مارقۇمدى باقيلىق مەكەنىنە شىعارىپ سالىستى.

  كەمەلبايدىڭ سارباسى دەيتىن بولدى. جان  بىتكەننىڭ  قىزىعى  ەدى. اۋىلدان ءسال جوعارىراققا، وداعاي ءدوڭ باسىنا جارتى لاشىق تىگىپ، سوندا تۇراتىن. شۇرق تەسىك جامان كۇركەسى تولى وتىز-قىرىقتاي تاۋىعى بولادى. ءوزى اسا ءبىر كىسىكيىك. كەيدە وڭ يىعىنا ءتورت اشا ايىرىن سالىپ، سول قولىنىڭ مولاق ساۋساقتارىن، ەسەپشوت قاققان ادامشا، وڭدى-سولدى سەرپىپ، وزىمەن-ءوزى سويلەسىپ كەتىپ بارا  جاتادى. «مۇكاممالىنىڭ ەسەبىن الىپ بارا جاتىر» دەيتىن ۇلكەندەر وندايدا.

  سويتكەن سارباسقا نەسىپباي اعا جولىعىپ:

  - وۋ، ساكە، تىلەۋباي اقساقال قايتتى   عوي،  ەستىمەدىڭىز  بە؟ ءسىزدى جانازادان كورە المادىق قوي، - دەسە:

  - تىلەۋباي تۇرماق ستالين دە تىراپاي اسپادى ما! - دەپتى قايران ساكەڭ.

  سونداي دا كۇندەر بولعان.

  وندا مەن التىنشىدا وقيمىن. قاراقۇرىم بالالار قيانداعى ءبىر مال فەرماسىنان سوناۋ اۋدان ورتالىعى تالعارداعى مەكتەپكە جاياۋ قاتىنايمىز. ەكى ارا، سىزگە وتىرىك، بىزگە شىن، جەتى شاقىرىمداي، اسىرەسە قىس بالاسى قۇلقىن سارىدەن تۇرىپ، اۋىلدى كوشىرەردەي شۋىلداسا ءجۇرىپ، ءبىر- ءبىرىمىزدى وياتامىز دا باسىمىزدى قۇراپ الىپ، مەكتەپكە تارتامىز. ءبىر عاجابى، سول كەزدە ەلدە بالا كوپ - سوعىس الدىنداعى جىلداردا تۋعان ۇرپاق. اياداي عانا اۋىلدان جيىرما-وتىز قارادومالاق شىعامىز. تىم قۇرىسا بىردە-ءبىر ۇيدە ساعات تا جوق قوي، شارۋاشىلىق مالىنىڭ كۇزەتىندەگى اكەلەرىمىزدىڭ كوزەۋىمەن شولپان تۋا جولعا ءتۇسىپ، شوقتاي ءۇيىرىلىپ كەتىپ بارا جاتار ەك. سول بەتىمىزبەن كەيدە مەكتەپكە ەرتە بارىپ قويساق، ەندى كەلىپ ەسىك اشقان قىزمەتشى اپايلار شاعىن كلاس بولمەلەرىن باستارىنا   كوتەرىپ، پەشتەردىڭ  كۇلىن الىپ، جاڭادان وت جاعىپ جاتاتىن. ال ءبىز بولساق ءبوز سومكەلەرىمىزدى پارتاعا الىپ ۇرىپ، سوعان ەتپەتتەي جاتامىز داعى ارام بولعان ۇيقىمىزدىڭ ەسەسىن قايتارۋعا كىرىسەمىز. بەت قاراتپايتىن ايازعا شىداماي، كەي-كەيدە تۋ سىرتىمىزدى ىلگەرى بەرە ءجۇرىپ، قاتقان توڭداي قاڭعىرلاپ جەتكەن كىل وڭكەي جارىم قۇرساق شەرمەندەلەر ءۇشىن كومەيى كەڭ پەشتەردە شاتىرلاي جانعان اعاش وتىننىڭ اتقوراداي سۋىق بولمەگە شىم-شىمداپ تارايتىن جىلۋى قانداي راقات - كادىمگى قۇس توسەكتە جاتقانداي-اق ارمانسىز قورىلداۋشى ەك.  قازىر  ارا-تۇرا: «ءبىز ءسويتىپ ءجۇرىپ ءبىلىم العانبىز» دەسەم، وسى كۇنگى بالالار ونىمدى ويدان شىعارىلعان ەرتەگىدەي كورەدى.

  ال ۋاقىت كوكتەمگە اۋىپ، كۇن ۇزارعان سايىن ءبىزدىڭ جاڭاعىداي شۋىلداعىمىز ازايا بەرەدى. اۋىلدىڭ ءار تۇسىنان ىلۋدە ءبىر ۇرانداسىپ، ىسقىرىسىپ قوسىلاتىنىمىز بولماسا، كوبىنەسە ەكەۋ-ۇشەۋ بوپ قاراڭ-قۇراڭ كەتە بارامىز. مەن وزىمىزبەن كورشىلەس، ءۇپىر-ءشۇپىر كوپ قىزدىڭ ورتاسىنداعى جالعىز ۇل كەڭەسپەن بىرگە شىعامىن. كەيدە جامان سومكەسىن جەرگە سۇيرەتىپ، ەكى-ءۇش ءۇي ارىرەكتەن شايزادا كەلىپ قوسىلادى. ساباققا امالدىڭ جوعىنان باراتىنى سول سومكە سۇيرەتىسىنەن-اق بەلگىلى. ۇشەۋىمىز ءبىر كلاستامىز (ول كەزدە «سىنىپ» دەگەن  ءسوز  جوق، «كلاس» دەپ سويلەيتىنبىز). كوكتەمنىڭ شۋاعىنا ەلتىپ، كوبەلەك قۋىپ، جۋا تەرىپ ءجۇرىپ، ساباقتان تالاي كەشىكتىك قوي، نەسىن ايتاسىڭ.

  كەيدە كەڭەستىڭ اڭگىمەسىنە ۇيىپ، جولدان قالاتىنىمىز جانە بار. ول ەندى، وبالى كانە، اڭگىمەشىل-اق. ايالى قوي كوزىن الدەقايدا الىسقا جىبەرىپ، كەرتپەشتەۋ تاناۋى جەلپ-جەلپ ەتىپ، سويلەپ ءبىر كەتكەندە قاي-قايداعىنى قوزعايدى. ءسوزىنىڭ قايسىسى شىن، قايسىسى قيال ەكەنىن ءبىلىپ بولمايسىڭ. ەلدەن ەستىگەن ەرتەگىلەرىن جىرداي عىپ، مايىن تامىزا ايتاتىنى ءوز الدىنا، ءتىپتى، كۇندەلىكتى ءوزىمىز كورىپ جۇرگەن جايلاردى ءبىراز ءوڭىن  اينالدىرىپ، الاقانىنا سالعانداي عىپ اكەپ الدىڭا تارتقاندا تاڭ قالماسقا امالىڭ جوق. تەگى، ءباز بىردە جاس بالانىڭ ءسوزىن ايتادى ءارى  سوعان  ءوزى دە رياسىز سەنەتىن ءتارىزدى.

  كەڭەستىڭ وسىنداي قاسيەتىنە مەن قاتتى قىزىعامىن. ءوز قيالىمنان مولتەك ەرتەگى جازىپ ءارى ونىم وسى وتكەن قىستا الماتىدان شىعاتىن «پيونەر» جۋرنالىنا باسىلىپ،  بۇكىل  مەكتەپكە «جازۋشى»  اتاعىم   جايىلعان   باسىم: «شىركىن، مىنا كەڭەستىڭ اڭگىمەلەرىن قاز-قالپىندا قاعازعا ءتۇسىرىپ، بۇكىل ەلگە جايار ما ەدى!» دەپ ارماندايمىن. سوعان تالپىنىپ تا كورگەم، ءبىراق اشەيىندە ەلىكتىرىپ، ەسىمدى العان سول سوزدەر مەنىڭ جازۋىمدا بىشىراپ، بەرەكەسى قاشا بەرگەن سوڭ جىلى جاۋىپ قويعانمىن. ءدال سونى بىلەتىندەي-اق:

  - وسىنىڭ بىرەۋىن جازبادىڭ عوي، بوكەن شولاق، - دەپ قويادى كەڭەسىم. «بوكەنى» - بولاتجان دەگەنى، ال «شولاعى» نە ەكەنىن تۇسىنبەي-اق قويدىم.

  مەكتەپكە بارا جاتقاندا دا، قايتار جولدا دا تاعى ءبىر تاۋسىلمايتىن تاقىرىبىمىز - تاماق جايى، اسىرەسە سول كوكتەمدە ەل ءىشى ەرەكشە تۇلكى قۇرساق بولاتىن. جۋاننىڭ جىڭىشكەرىپ، جىڭىشكەنىڭ ۇزىلەر شاعى دەيتىندەي، ءار ءۇيدىڭ داستارقانى تاقىل-تۇقىل. قازاق ايتاتىن « ۇزىن سارىنىڭ» كەزى بولعاندىقتان دا اش وزەگىمىز بۇرالىپ، كوزىمىز قاراۋىتىپ، كەشكى ۇيىقتار شاققا ارەڭ جەتەمىز. ال كوزىڭ ءبىر ىلىنسە، اش قارىنعا ۇيقى دا تالعاجاۋ. سودان تاڭەرتەڭ جالاڭداپ تۇرىپ، بار بولسا، ءبىر ءۇزىم زاعارا ناندى مىسە تۇتىپ، بولماسا جارتى كەسە قۋىرعان جۇگەرىمەن ىستىق سۋىڭدى ءىشىپ، جۇرەك جالعاپ الاسىڭ دا مەكتەبىڭە تارتاسىڭ. كەڭەس قانداي قياشىل، جولاي ايتىلاتىن اجىك-كۇجىك اڭگىمەنىڭ ارا-اراسىندا ەشبىر ءجونى جوق، جوسىعى جوق:

  - شىركىن، قازىر لەنين مەن ستالين بۋىن بۇرقىراتىپ، پالاۋ جەپ وتىرعان شىعار! - دەپ ارمانداپ كەتەدى. سونى ايتقاندا ىستىق پالاۋدى ءوزى جەگەندەي بوپ، ءجۇزى  نۇرلانىپ، كەلتە تاناۋىنىڭ جەلبەزەگى ءدىرىل قاعاتىنى قانداي، ءتىپتى، لەنين اتاسىنىڭ الدەقاشان ءولىپ، ماۆزولەيدە جاتقانىندا شارۋاسى بولمايدى.

  - پالاۋ قايدا-ا-ا... اۋزىڭا بۇراپ تىعاتىن ىستىق نان بولسا عوي! ءسال قىشقىلتىم ءدامى قانداي!.. - دەيمىن مەن.

  - ءيىسىن ايتساڭشى، ءيىسىن!.. - دەپ شايزادا وزەۋرەيدى.

  دەگەنمەن، بايقايمىن: سوڭعى كۇندەرى كەڭەس دوسىم الگى ءسوزىن ايتپايتىن سياقتى. ارينە، قارنى تويىنعاندىعىنان ەمەس،  ۇلى كوسەمنىڭ بۇكىل ەلدى زار ەڭىرەتىپ و دۇنيەلىك بولىپ كەتكەنىن ءالى ۇمىتا قويماعاندىعىنان بولار دەيمىن.

  سونداي اش-جالاڭاش كۇندەردىڭ بىرىندە ءبىزدىڭ ۇيدەن اۋىزعا ءۇزىپ سالارلىق شاينام نان تابىلمادى. ءبارىمىزدىڭ جاۋدىراعان جۇزىمىزدەن جانى ىشقىنعان اپام شىداپ وتىرا الماي، بىرەر كورشى-قولاڭدى جاعالاپ، نەسيەگە دە ەشتەڭە تاپپاي، ابدەن ساعى سىنىپ، بۇ تىرشىلىكتەن باز كەشكەن جانشا تۇتىگىپ قايتتى. ءومىرى تاۋ قوزعالسا دا قوزعالا قويمايتىن تاتەم (ول كەزدە ءبارىمىز دە اكەلەرىمىزدى «تاتە» دەيتىنبىز) اپامنىڭ جايىن ايتقىزباي-اق سەزىپ:

  - كەشەگى  ۇلى ناۋبەت اشارشىلىقتا «اۋزىمىز اق نانعا ءبىر تولىپ ولەتىن كۇن بولار ما ەكەن» دەپ ارمانداعان نە ءبىر بايلاردى كورىپ ەدىك، ەندى سول باسىمىزعا كەلدى. تەك جاراتقان يەم اقىرىن بەرسىن، - دەدى دە كوزىن سىعىرايتىپ، ايدالاعا - جاڭا شىققان كۇن نۇرىنا ەلتىپ جايناي قالعان جاسىل بەلدەرگە قاراپ كەتتى. ءبىزدى اياپ، وزەگى وكسىدى مە، كىم ءبىلسىن.

  سودان نە كەرەك، اپامنىڭ قولى دىرىلدەي وتىرىپ ءبولىپ بەرگەن ءبىر-ءبىر ۋىس قۋىرعان جۇگەرىسى مەن جارتى توستاعان ايرانىن مىسە تۇتىپ، ءبىر ءۇيلى جان بەت-بەتىمىزگە تاراعان ەدىك.

  الىس-جاقىن بولاشاعى تۇرماق، الداعى ءار كۇنى نە حيكمەتتەرىن توسىپ تۇرعانىن بولجاۋدى ادام بالاسىنا جازباعان عوي. سول كۇنى نە بولارىن مەن دە بىلسەمشى. ءيا، ءداپ سول كۇن - مىڭ دا توعىز ءجۇز ەلۋ ۇشىنشى جىلعى ماۋجىراعان مامىر ايىنىڭ ءبىر سارسەنبىسى مەنىڭ سانامدا تاسقا ويىپ سالىنعان تاڭباداي بولىپ ماڭگى-باقي قالىپ قويدى. «سارسەنبىنىڭ ءساتى» دەيتىن قازاقى ۇعىمنىڭ قادىر-قاسيەتىنە دە سودان بەرى ءتانتىمىن. قاشانعىداي جاي باسىپ، جالپاق الىپ، كلاسقا ءسال كەشىگىپ كىرگەنىمىز سول ەدى، ءبىرىنشى ساباقتىڭ مۇعالىمى زامزاگۇل اپايىمىز ادەتتەگىسىنەن كوڭىلدى، جادىراي سويلەپ قارسى الدى:

  - پوي-پو-وي، ءبىزدىڭ ءۇش نويان كەلدى عوي! كانە، تورلەتە قويىڭدار. ال سەن، بولاتجان، دەرەۋ ديرەكتورعا بار. وسى جۇرت بۇگىن تاڭنان بەرى سەنى ىزدەپ سابىلۋدا.

  جۇرەگىم زىرق ەتە ءتۇستى. وزگە ەمەس، ديرەكتوردىڭ ءوزى شاقىراتىنداي، نەنى ءبۇلدىردىم؟ ساباق ۇلگەرىمىنە قاتىستى ەمەس ەكەنىن بىلەمىن، ويتكەنى، وسى تۇرىمە قاراماي، وقۋ وزاتىمىن. الدە ساباققا كەشىگەتىنىمە بايلانىستى ما؟ ولاي بولسا، جالعىز مەنى نەگە شاقىرادى؟ كەڭەس قايدا؟ شايزادا شە؟..

  «مەكتەپ ديرەكتورى ق.ىبىرايەۆ» دەيتىن جازۋى بار ەسىككە جەتكەنشە وسىنداي سان سۇراق سانامدى شارپىپ ءوتتى. بۇرىن مۇنداي لاۋازىم يەسىنىڭ الدىن كورمەگەن باسىم، سول ساتتە تىم ۇرگەدەك كورىنگەن بولۋىم كەرەك، ديرەكتور اعايدىڭ داۋىسى بىردەن جارقىن شىقتى:

  - وۋ، بولاتجان قالقام، كەلە عوي، كەل-كەل، قىسىلما،- دەپ ورنىنان تۇرا كەلىپ، يىعىمنان ايالاي يكەمدەپ، قاز-قاتار ورىندىقتاردىڭ بىرىنە وتىرعىزدى. قولى مۇنشا جۇمساق بولار ما!

  - ءيا، باتىر، جاعداي قالاي؟ - بولدى ءبىرىنشى سۇراعى.

  - جاقسى، اعاي.

  - ساباعىڭ دۇرىس قوي؟

  - دۇرىس، اعاي.

  - تاعى بىردەڭە جازىپ ءجۇرسىڭ بە؟

  بۇل سۇراقتىڭ ءمانىن تۇسىنبەگەندىكتەن، قىزاراڭداعان كۇيى، مۇرىندى ءبىر تارتىپ قويىپ، ءۇنسىز وتىرا بەردىم.

  - ءجا، جارايدى. ونى كورە جاتارسىڭ. تەك ساباقتان قالما. جاقسى وقى. ال مىناۋ... - دەپ الدىندا جاتقان ءبىر جاپىراق قاعازدى قولىنا ۇستادى، - انادا جۋرنالعا شىققان ەرتەگىڭنىڭ قالاماقىسى ەكەن. كەشە كەلدى...

  - قا-لام-اقى؟! - دەدىم اڭ-تاڭ كۇيدە ساسقالاقتاپ.

  - ءيا، بولاتجان، سەنىڭ جازعان ەڭبەگىڭنىڭ اقىسى. سونى قالاماقى دەيدى. مۇنى ەندى ساعان بەرە دە قويماس، ويتكەنى داكۇمەنتىڭ جوق. قازىر بۇعالتىرعا تاپسىرايىن، دايىنداپ قويسىن. ساباعىڭ اياقتالعان سوڭ جۇماش اعايىڭا بارىپ، ءوزىڭ الارسىڭ. ءجا، ەندى كلاسىڭا بارا عوي.

  كەلسەم، كەڭەسىم مەن شايزادامنىڭ ابدەن مازاسى كەتىپ وتىر ەكەن:

  - ءيا، نە بولدى؟

  - نەگە شاقىرىپتى؟ - دەپ ەكەۋى ەكى جاقتان ەنتەلەدى كەپ.

  - جاي. قالاماقىڭ كەلدى دەيدى. بۇعالتىر اعاي اكەپ بەرەتىن بولدى.

  - قالاماقى؟ ول نە سوندا؟

  - بىلمەيىم. ماقتاۋ قاعاز شىعار. جوق الدە كىتاپ پا؟ «باتىرلار جىرى» بولسا   قاتىپ   كەتەر   ەدى  نەمەسە «سۇلۋشاش»...

  - ءاي، بوكەن شولاق! باسقاسىن قويىپ، جەيتىن بىردەڭە بولسا ەكەن دەپ تىلەسەڭشى، - دەگەندە كەڭەستىڭ داۋىسى، ءتىپتى، جىلارمان كۇيدە ەستىلدى.

  - نان بولسا عوي! - دەدى شايزادا دا ەمىنىپ.

  اقىرى، نە كەرەك، قالاماقى دەگەنى مەن ايتقان كىتاپ تا ەمەس، كەڭەس پەن شايزادانىڭ  تىلەگەنىندەي «جەيتىن  بىردەڭە»  نەمەسە  نان دا ەمەس، اقشا بولىپ شىقتى.

  - مىنە، ون جەتى سوم. ءوزىڭ جازعان ەرتەگىنىڭ اقىسى. جوعالتىپ الما، - دەپ جۇماش اعاي اقشانى تۇپ-تۇگەل ساناپ بەرىپ، اقىلىن ايتتى. كىم كوردى دەيسىڭ، ايتەۋىر سول ساتتە ۇشەۋىمىزدىڭ توبەمىز كوككە ءبىر-ءبىر ەلىدەن عانا جەتپەي قالعان شىعار دەيمىن. سول بەتى سالىپ ۇرىپ بارىپ اۋەلى كىرگەنىمىز نان دۇكەنى بولدى. بۇرىن مۇندا، ۇدايى بولماسا دا اندا-ساندا ءبىر سوعىپ، قارا ءبيداي نانىنىڭ بويدى بالقىتار، تابەت اشار قىشقىلتىم يىسىنەن كادىمگىدەي ءنار الىپ شىعاتىنبىز عوي. سورەلەرگە قايتا-قايتا جالتاقتاپ، قيماي-قيماي كەتەر ەك. «اتتەڭ سەنى!» دەپ قۋ جوقشىلىققا لاعىنات ايتار ەك. ەلدە ازىق جوعى  ءوز  الدىنا، وسىنداي دۇكەننەن جۇرەك جالعار بىردەڭە الارلىق تيىن-تەبەننىڭ دە كوزدەن بۇلبۇل ۇشقانىنا نە زامان.

  ەندى، مىنە، قالتادا  اقشا  بار. ەسەپكە شورقاق كەڭەس پەن شايزاداداي ەمەس، ءوزىم بۇل قالاماقىعا قانشا نان كەلەتىنىن دە ىشتەي جۇپتاپ قويعانمىن. ايتەۋىر ادام سەنگىسىز كوپ. قازىر سونىڭ وتىز ەكى تيىنىنا ەكى تابا نان الىپ، قۇلدىراڭداپ جولعا تۇستىك. ەسىكتەن شىعا بەرە بۋى بۇرقىراعان جىپ-جىلى بولكەگە شەڭگەلدى سالىپ-سالىپ جىبەرىپ، بوكسەرىپ-بوكسەرىپ الدىق. ال كەپ جە! ەس بىلگەلى جارىپ كورمەگەن جارىم قۇرساقتىڭ ءوشىن العانداي بولىپ تىقپالايمىز اۋىزعا. شىركىن، ءدامى قانداي! مۇرىندى جارىپ شىعارداي ءيىسى قانداي!

  - مالجاڭداي بەرمەي، جارتىلاي شايناپ جۇتىڭدار، سوندا تويىمدىراق بولادى، - دەيدى كەڭەس بىلگىش.

  شىنىندا، سولاي سياقتى. «نان جەگەننىڭ دە ءمانىسى بار» دەۋشى ەدى اۋىلداعى داركەمباي ۇستا. سول راس، بىلەم.  قانشا  جالاڭداپ  تۇرساق تا اپىل-عۇپىل جەگەن  ءبىر  بولكەگە ۇشەۋىمىز  كادىمگىدەي-اق  ىقىلىق اتىپ قالدىق.

  - ەندىگىسىن اپاڭا اپار، - دەدى كەڭەس، ءداپ ءبىر مەن ەكىنشى بولكەنى دە ورتاعا سالعالى كەلە جاتقانداي-اق ءجون ايتىپ.

  - ۇنەمى وسىلاي نان اپارىپ تۇرساڭ اپاڭ سەنى توبەسىنە كوتەرەدى عوي، - دەپ شايزادا كۇندە وسىنداي مايقان بوپ تۇرسا ەكەن دەيتىن تۇبەگەيلى ويىن قيالاپ جەتكىزدى. قايتسىن-اي ەندى!..

  - وسى اقشاعا قانشا بولكە نان كەلەتىنىن بىلەسىڭ بە؟ - دەپ مەن دە اڭگىمەنىڭ بەتىن باسقاعا بۇرعان بولدىم.

  - قايدام... كوپ قوي... - دەدى شايزادا دىڭكەسى قۇرىپ.

  ايتام عوي بۇل ەكەۋى ويشا شىعاراتىن ءتورت امالدىڭ وزىنە قارا جاياۋ.

  قارىن تويعاسىن با، جولاي ءار نەنى ايتىپ، اۋىلعا كەشتەتىپ جەتتىك. ابدەن جەلىگىپ العان ەكى دوسىم مەنىڭ ابىرويىما ورتاقتاسقىسى كەلىپ، ءوز ۇيلەرىنە قايىرىلماستان، بىزدىكىنە سوقتى. اپام ءبىر قۋىرۋعا جەتەر-جەتپەس ءبيدايدى ميا دانىنەن اجىراتىپ، شۇيكەدەي بوپ اۋىز ۇيدەگى جوزىنىڭ باسىندا سۇلەسوق وتىر ەكەن. جاۋ تۇسىرگەندەي بوپ كىرگەن بويدا اۋەلى ءبوز سومكەمدەگى ناندى الىپ، الدىنا قويدىم.

سودان سوڭ دەرەۋ قالتامدى اقتارىپ، ون التى سوم اقشا مەن قالدىق تيىنداردى شىعاردىم. «قۇلدىعىڭا بولايىن مال تاپقىشىم!» دەپ ماڭدايىمنان سۇيەر دەگەن قايدا. اپامدا ەس جوق، ءتۇس جوق. قاراقوشقىل ءوڭى ءبىر قۋارىپ، ءبىر بوزاردى. شاراسىزدان ءسال اۋزىن اشىپ، اڭقيعان دا قالعان. كوزىنىڭ جانارى ءسونىپ بارا جاتقانداي ما، قۇداي-اۋ. بايقايمىن، مىناداي باتپان قۇيرىققا سەنەرىن دە، سەنبەسىن دە بىلمەي وتىر. ەكى ۇداي سەزىم: ۇرەي مەن ءۇمىت. اقىرى ۇرەي جەڭدى بىلەم:

  - قۋراعاننىڭ بالاسى-اۋ، ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا بىرەۋدى قان قاقساتىپ كەلگەننەن ساۋمىسىڭ؟! قايدان الدىڭ مۇنشا دۇنيەنى؟ - دەدى.

  - اپا، بولاتجان ەشكىمنەن ۇرلاعان جوق!

  - قىستا جۋرنالعا شىققان ەرتەگىنە الماتىدان اقشا كەلىپتى. مىناۋ سول! - دەپ كەڭەس پەن شايزادا زىر-زىر ەتتى.

  سول كەزدە بارىپ اپامنىڭ جۇزىندەگى ءۇمىت وتى قايتا مازدادى: ءسال ۇمسىنىڭقىراپ، بولكە ناندى  قوس الاقانىمەن ءبىر باسىپ، ءتاۋ ەتىپ بەتىن سيپادى، سودان سوڭ جوزىنىڭ ۇستىندە جاتقان اقشانى باتىلسىزداۋ الدى دا ورنىنان جايلاپ كوتەرىلە بەرىپ، باسىمدى باۋىرىنا باستى. كوزىنەن دومالاپ تۇسكەن ءبىر تامشى جاس مەنىڭ بەتىمنەن تومەن سىرعي بەردى...


«قازاق ادەبيەتى گازەتىنەن»



رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn