ەەڭ جاڭا مازمۇندار
اۆتونوميالى رايون مەملەكەت تۋىن شىعارۋ سالتىن سالتاناتپەن وتكىزدى
”جۇڭگو قىزىلىن“ اجارلاندىردى، وتانشىلدىق سۇيىسپەنشىلىكتى اسقاقتاتتى
شينجياڭ بۇكىل ەلدەگى قامتيتىن كولەمى ەڭ كەڭ، تارماق جەلىلەرى ەڭ كوپ اۋەجاي تورىن قۇردى
”جۇڭگو استىعى! جۇڭگو كەسەسى“!
جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 73 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ بايلانىسىمەن مەملەكەتتىك كەڭەس مەملەكەت مەرەكەسىن قۇتتىقتاۋ قوناعاسىن وتكىزدى
شي جينپيڭنىڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن شينجياڭدى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ جالپى بارىسىندا دايەكتىلەندىرىپ، زاڭمەن باسقارۋ ويى، ءتاسىلى ارقىلى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، قايشىلىقتى شەشىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاپ، حاۋىپ - قاتەرگە توتەپ بەرۋ كەرەك
شينجياڭداعى ءار ۇلت، ءار سالا حالىق قاھارماندارىنا قۇرمەتپەن گۇل شارباق قويدى
مەملەكەتتىك كەڭەس مەملەكەت مەرەكەسىن قۇتتىقتاۋ قوناعاسىن وتكىزدى
جاڭاشا بۇكىل مەملەكەتتىك ءتۇزىلىس ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ەشقاشان بوساڭسىماي، باستان − اياق ءساتتى جۇرگىزىپ، قاجىماي ەڭبەك ەتىپ، ەلىمىزدىڭ وزىق جابدىق جاساۋدا اناعۇرلىم كوپ كەلەلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
قۇربانداردى ەسكە الۋ كۇنىندە حالىق قاھارماندارىنا قۇرمەتپەن گۇل شارباق قويۋ سالتى بەيجيڭدە سالتاناتپەن وتكىزىلدى
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك

دۇنيە جۇزىندەگى ارمياسى جوق مەملەكەتتەردىڭ سىرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/6/8 12:21:39

   كوپ ەل اسكەري قۋاتىن نىعايتۋ ءۇشىن تىڭ قۇلشىنىس جاساعان،     ءتىپتى، زور كولەمدەگى اسكەري    ازىرلىك جارىستارىن وتكىزىپ جاتقان بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە جۇزىندەگى   ءىشىنارا ەلدەردە قازىرگە دەيىن ارميا دا جوق. ۆاتيكان دۇنيە جۇزىندە سيرەك كەزدەسەتىن ارمياسى جوق مەملەكەت، دەسەدە ونى جالعىز دەۋگە بولمايدى. وندا جەر شارىندا، ءسىرا، قايسى مەملەكەتتەردىڭ ارمياسى جوق؟    ولاردىڭ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە كىم جاۋاپتى بولادى؟

  مەملەكەت وتە شاعىن بولعاندىقتان ارميانىڭ قاجەتى جوق

  ا ق ش « اتلانت مۇحيت ايلىق جۋرنالىنىڭ» حابارىنا قاراعاندا، جۋىردا ا ق ش ورتالىق احپار مەكەمەسى باسپادان شىعارعان ەڭ جاڭا ناقتى جاعداي جىلناماسى « دۇنيە ءجۇزىنىڭ جالپى جاعدايىندا» دۇنيە جۇزىندەگى تۇراقتى ارمياسى جوق 23 دەربەس مەملەكەتتى رەتكە تۇرعىزعان. مۇنىڭ ىشىندەگى ۆاتيكان، موناكو، ناۋرۋ، تۆالۋ، سان- مارينو جانە ماشالل توپ ارالى تۇتاس جەر شارىنداعى جەر كولەمى ەڭ شاعىن مەملەكەت ەسەپتەلىنەدى. جەر كولەمى جاعىنان العاندا، بۇل شاعىن مەملەكەتتەرگە شىنىندادا ارميانىڭ  قاجەتى جوق، مىسالى، دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ كىشكەنە مەملەكەت ۆاتيكاننىڭ جالپى جەر اۋماعى نە ءبارى 0.44 شارشى كيلومەتر، 2013-جىلعى ساناققا قاراعاندا، بۇل مەملەكەتتە نە ءبارى 428 تۇرعىن بار ەكەن. وڭتۇستىك تىنىق مۇحيتتاعى مەكرونەزيا توپ ارالىنداعى ناۋرۋنىڭ جەر كولەمى 21.1 شارشى كيلومەتر.

ادەتتەگى جاعدايدا بۇل مەملەكەتتەر شەتەلدىڭ شابۋىلىنا ۇشىرامايدى، سوندىقتان ارميانىڭ دا قاجەتى جوق. ورتالىق احپار مەكەمەسىنىڭ تىزىمدىگىندە تاعى بۇرىن ارمياسى بار، دەسەدە كەيىندەپ ارميانى كۇشىنەن قالدىرعان مەملەكەتتەر دە  اتاپ وتىلگەن. بۇلار لاتىن امەريكاسى جانە كارايپ تەڭىزى ماڭىنداعى كوستا-ريكا، گرەنادا جانە پانامانى قامتيدى. « قازىرگى دۇنيەدەگى ارمياسىزداندىرۋ» اتتى كىتاپتىڭ اۆتورى پەتر ستەنيست بىلاي دەيدى: بۇل جەرلەر ۇزاق مەزگىلدىك ىشكى سوعىس جانە اسكەري دارا بيلەۋشىلىكتى باستان كەشىرگەن بولسا دا، ادەتتەگى جاعدايدا ۇنەمى سوعىس تۋىلاتىن ءوڭىر بولماعاندىقتان، ارميا قۇرۋدىڭ قاجەتى جوق. ال ارمياسىزداندىرۋدان تىسقارى قالعان مەملەكەتتەردىڭ جاعدايى دا ءبىر-بىرىنەن پارىقتى. مىسالى، 1948-جىلى كوستا-ريكا سول كەزدەگى پرەزيدەنتى حىساي فەگرەس فەلردىڭ دارىپتەمەسىنە ساي ارميانى كۇشىنەن قالدىرعان. باتىس جارىم شار اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ قاراۋىنشا، فەلر « قارۋلى كوتەرىلىس» ارقىلى   پرەزيدەنتتىك ورنىنا شىققان، سوندىقتان بولاشاقتا تاعى دا اسكەري  وزگەرىس تۋىلۋدان الاڭداپ، ارميانى كۇشىنەن قالدىرعان  ەكەن. تاعى ءبىر ءبولىم مەملەكەتتەر شەتەلدىڭ شابۋىلىنا تاپ بولعاننان  كەيىن وتارشى ەل  جاعىنان ارمياسى كۇشىنەن قالدىرىلىپ، كەيىن قايتادان قالپىنا كەلتىرىلمەگەن. مىسالى، گرەنادا مەن پانامانىڭ ارمياسى 1983-جىلى جانە 1989-جىلى  ا ق ش وسى ەكى مەملەكەتكە شابۋىل جاساعاننان كەيىن كۇشىنەن قالدىرىلعان.

  دۇنيە جۇزىندەگى قايسى مەملەكەتتەردە ارميا جوق

  پەتر ستەنيستتىڭ قاراۋىنشا، تۇتاس جەر شارىندا قالىپتى ارمياسى جوق مەملەكەتتەردى قاتارعا تۇرعىزعاندا    نەداۋىر كوپ ەكەن. ءبىراق ارمياسى جوق مەملەكەتتەر تىزىمدىگىنىڭ ۇزىن-قىسقالىعى ادامداردىڭ ارميا ۇعىمىن  قالاي تۇسىنۋىمەن قاتىستى بولىپ، قازىرگە دەيىن ءبىر مەملەكەتتىڭ جالپى قۋاتىنىڭ قالاي ەكەندىگىن قالىپتى ارمياسى بار-جوقتىعىنا قاراي ولشەۋدىڭ كەمەلدى ولشەمى ورتاعا قويىلماعان. ورتالىق احپار مەكەمەسى قاتارعا تۇرعىزعان ارمياسى جوق مەملەكەتتەردىڭ ءىس جۇزىندە ءبارىنىڭ حاۋىپسىزدىك ءۇشىن قىزمەت وتەيتىن ءارى ەل ىشىندە تۋىلعان تۇتقيىل جاعدايعا توتەپ بەرەتىن ءتۇرلى قارۋلى قوسىندارى بار ەكەن.

  1. يسلانديا. بۇل مەملەكەتتىڭ قورعانىس قىزمەتىنە ا ق ش-نىڭ وسى مەملەكەتتە تۇراتىن اسكەري قوسىنى جاۋاپتى.

  2. كوستا-ريكا. بۇل مەملەكەتتىڭ نەگىزگى زاڭىندا ارميا قۇرۋ جانە سوعىس جۇرگىزۋ شەكتەلگەندىكتەن، ارميا جوق، تەك ساقشى بار.

  3. اندوررا. مەملەكەت قۇرىلعان 700 جىلدان بەرى ارميا قۇرىلماعان. تەك 1993-جىلى كەلىسىم جاسالىپ، ەگەر سوعىس بولىپ جاتسا يسپانيا مەن    فرانسيا بىرلىكتە اسكەر شىعارىپ كومەك بەرەتىن بولعان.

  4. دومينيكا. 1981-جىلى اسكەري وزگەرىس تۋىلعاننان بەرى ارميا قۇرىلماعان.

  5. گرەنادا. 1983-جىلى ا ق ش شابۋىل جاساعاننان بەرى ارميا قۇرىلماعان.

  6. گايتى. ۇنەمى سوعىس تولاستاماعانىمەن، ءبارى ۇكىمەتكە قارسى قوسىن، بۇل مەملەكەتتە تەك ساقشى بار، ارميا جوق.

  7. كىريباتي. تەك ساقشى جانە تەڭىز جاعالاۋىن قورعاۋ اترەتى بار، ارميا جوق.

  8. ليحتەنىشتەين. 1968-جىلى اسكەري قاراجاتتىڭ وتە جوعارىلىعىنان ارميانى تاراتىپ جىبەرگەن، بەيبىت زاماندا ارميا قۇرۋ جوسپارى جوق، سوعىس بولىپ جاتسا باسقا شارا    قاراستىرادى.

  9. مارشالل توپ ارالى. بۇل جەردىڭ مەملەكەت قورعانىس جۇمىسىنا ا ق ش جاۋاپتى.

  10. ماۋريتيۋس. تەك مەملەكەت قورعانىس ساقشىلارى بار. مەملەكەت قورعانىس جۇمىسىنا وسى ەلدە تۇراتىن ۇلى بريتانيا ارمياسى جاۋاپتى.

  11. مەكرونەزيا. مەملەكەت قورعانىس ىستەرىنە ا ق ش جاۋاپتى.

  12. موناكو. 17 -عاسىردان باستاپ ارميا قۇرىلماعان. بارلىق حاۋىپسىزدىك، قورعانىس جۇمىستارىنا فرانسيا جاۋاپتى.

  13. ناۋرۋ. مەملەكەت وتە كىشكەنە بولعاندىقتان، مەملەكەت قورعانىس ىستەرىنە اۆستراليا جاۋاپتى.

  14. پالاۋ. نەگىزگى زاڭىندا يادرولىق قارۋلارعا (بۇل مەملەكەتتەردە يادرولىق قارۋدىڭ بولۋى مۇمكىن بولماسا دا)، ارميا قۇرۋعا تيىم سالىنعان.

  15. پاناما. 1990-جىلى ارميا قۇرۋعا تيىم سالىنىپ، 1994-جىلى نەگىزگى زاڭدا ماقۇلدانعان، تەك    ازاماتتىق ىستەر ساقشىلارى قورعانۋ، حاۋىپسىزدىك جۇمىسىنا جاۋاپتى.

  16. سان- مارينو. تەك قۇرمەت قاراۋىل جاساعى، ساقشى جانە شەكارا شارلاۋ اترەتى عانا بار. مەملەكەت وتە كىشكەنە بولعاندىقتان ارميا جوق.

  17. سولومون توپ ارالى. 1998-جىلدان 2001-جىلعا دەيىن ەل     ىشىندە ۇلتتىق قاقتىعىس تۋىلعان، سودان باستاپ ارميا كۇشىنەن قالدىرىلىپ، بارلىق قورعانىس، حاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جۇمىسىنا اۆستراليانىڭ وسى ەلدە تۇراتىن ارمياسى جاۋاپتى بولعان.

  18. ۆاتيكان. تەك شۆەتساريانىڭ قورعاۋ اترەتى بار، دەسەدە ول ارميا شتاتىندا ەمەس.

  19. سانتولوسيا. مەملەكەت شاعىن بولعاندىقتان، ارميانىڭ قاجەتى جوق.

  20. سەنت-كيۋسيا جانە گەرينادىس. مەملەكەت شاعىن بولعاندىقتان، ارميانىڭ قاجەتى جوق.

  21. سامويا. جاڭا زەلانديا بارلىق قورعانىس، حاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جۇمىسىنا جاۋاپتى.

  22. تۆالۋ. تەك ساقشى جانە تەڭىز جاعالاۋىن قورعاۋ اترەتى بار.

  23. ۆاتۋۆاتۋ. 300 حالىق جاساعى بار، دەسەدە ولاردىڭ ءبارى ساقشى شتاتىندا، ارمياعا تاۋەلدى ەمەس.


      «حالىق تورابىنان»



رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn