ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

كوكەمارال گۇلدەگەندە

جولدانعان ۋاقىتى : 2015/4/13 16:54:27

شەرحان مۇرتازا  (قازاقستان)

« جابىنى جاۋعا مىنبە جالدى ەكەن دەپ،
جامانمەن جولداس بولما مالدى ەكەن دەپ،
بالاسىن قازاناتتىڭ باقپاي قويما،
جەم ءتۇسىپ اياعىنان قالدى ەكەن دەپ».

               -حالىق ولەڭى

  كۇنى كەشە بۇل ەكى كولحوزدىڭ اراسىنا جاياۋ جۇگىرىپ كەتە بەرۋشى ەدىك. ەندى جۇرت اۆتوكولىكسىز ءبىر ادىم اتتامايدى. بۇل كۇندە ەكى اراداعى جالعىز اياق سۋىرتپاق جول دا جوعالعان.
بىلاي شىعا بەرە شوفەر جىگىت ساۋساعىن شوشايتىپ:

  - بەنزين تاۋسىلدى. قايتار جولىما بەنزين تاۋىپ بەرمەسەڭىز، مەن جولدا قالامىن، - دەپ كەلەدى.

  ىقىلىق اتا ءىشىپ العانىن كورىپ وتىرمىن. ونىمەن ايتىسىپ وڭبايسىڭ. «كورەرمىز» دەي سالدىم.

  اۆتوكولىك وقالاقتاعان سيىر قۇساپ ويقى-شويقى جورتىپ كەلەدى. بەنزين ورنىنا اراق قۇيىلعانداي.

  - باستىقتىڭ بۇيرىعى بار، - دەدى شوفەر رولدان قولىن الا بەرىپ ساۋساعىن شوشايتىپ، - كولىك «ناليەۆو» جۇرىلمەسىن دەگەن. بىلسە، مەنى جۇمىستان قۋادى.

  ەلگە كەلگەندە وسى شوڭقاراداعى اديا اپكەمە جولىقپاسام، بىردەڭە جوعالتىپ العانداي بولامىن دا تۇرامىن. كەلۋىن كەلەمىن-اق، ەندى كورشى كولحوزعا قايتاردا كولىك قينايدى.

  جيەنىمە:

  - ءاي، اينالايىن، ماعان ءبىر ات ەرتتەپ بەرسەڭ جەتەدى، اۆتوكولىك ىزدەپ اۋرە بولما، - دەدىم. كونبەدى.

  - ءوزىڭ استانادان كەلىپ، اتقا ءمىنىپ جۇرگەنىڭ نە بولعانىڭ الدەكىم قۇساپ، - دەگەن. جاتتا كەپ اۆتوكولىك ىزدەدى. بولىمشە باستىعىنا «اكە-اكە» دەپ جاتىپ «گازيگىن» سۇراپ الىپتى.

  ەندى، مىنە، سول «گازيكتىڭ» القىم تۇتقاسىنان قارىستىرا قوس قولداپ ۇستاپ الىپ كەلەمىن.

  - مەنىڭ دە بالا-شاعام بار، - دەدى شوفەر، - بۇگىن عوي دەمالىس. جۇرت دەم الادى، مەن جۇمىس ىستەيمىن. اندا بار، مۇندا بار... ەل جاتسا دا، ەلەكەم جاتپايدى. ول  كىم؟  ول - مەن.

  «تالاپتىعا» جەتكەن سوڭ  بەنزين ۇيىمداستىرىڭىز...

  جولدىڭ ۇستىندە، قىزىل جوڭىشقانىڭ جاعاسىنداعى كوك وزەكتە جىلقى   جاتىر  ەكەن. ەسىمە قۋان ءتۇسىپ، شوفەرگە:
- توقتا! - دەدىم. ول اڭىرىپ، العاشىندا تۇسىنبەي قالدى.

  - ال، ەندى قايتا بەر.

  - ءسىز شە؟..

  - ساۋ بول!-جولدان بۇرىلىپ، جىلقى  جۋساپ  جاتقان وزەككە قاراي جۇرە بەردىم.

  جىلقى دەگەندە جيىرما شاقتى ءمىنىس اتتارى ەكەن. مەن جاقىنداعاننان ءبارى دە ودىرايا باس كوتەرىپ، وقشيا قاراسىپ قالدى. اراسىندا بىرەۋى ەرتتەۋلى. دەمەك، قۋان اعا دا وسىندا. ايتسا ايتقانداي، ات باعۋشى وزەكتىڭ قاباعىندا شوق توبىلعىنىڭ تۇبىندە جامباستاپ جاتىر ەكەن. كوكتىڭ يسىنە ەلتىپ قالعانداي، ىشپەي-جەمەي شالا ماس. مەنىڭ اۆتوكولىكتەن ءتۇسىپ قالعانىمدى كورىپ جاتىپتى.

  - كەل، ىنىشەك، - دەدى كوكشىل كوزدەرى كۇلىمسىرەپ، - مىنا جامان اعاڭدى ىزدەپ كەلمەگەن شىعارسىڭ، تاڭسىق ىزدەپ كەلدىڭ عوي. اتقا قۇمارلىعىڭ ءالى قالماعان ءا!

  اتتار ەندى الگىدەي ودىرايماي وتقا باس قويىپتى. قىزىل جوڭىشقا گۇلىنىڭ يىسىنەن كوبەلەكتىڭ باسى اينالعانداي قالباڭ قاعادى. جابايى ارانىڭ قۇدايى جارىلقاپ، قاي گۇلگە قونارىن بىلمەي شالقاقتايدى.

ماستىقپەن بۇلعاقتاپ كەلىپ، تۇمسىعىڭنان سوعىپ كەتە جازداپ جاناي ۇشىپ وتەدى. ىرعىن توقشىلىق. اتتار دا كولىك مالىنا ۇقسامايدى، بۇيىرلەرى توق، ءجۇنىنىڭ جىلتىلى كوپ، جاۋىر-جاۋتىگى جوق.
- قۋان اعا، جۇمىس ايىرباستاساق قايتەدى؟ ءسىزدىڭ ورنىڭىزعا جىلقى باققىم كەلەدى.

  كوزى سىعىرايىپ، كونتەك ەرنى قىبىرلاپ  ءبىراز  جاتتى. ءسىرا، ايتايىن دەگەن ءسوزىن قايتىپ الدى. مەنى ءبىر بوقتاي جازداپ بارىپ قالدى. سونان سوڭ شىنتاقتاعان جەرىنەن كوتەرىلە بەردى.

  - سەنىڭ عوي بالا كۇنىڭدە جىلقى باققانىڭدى بىلەمىن. باقساڭ، قازىر دە قولىڭنان، بالكىم، كەلەر. ءاي، قايدام، ءبىراق... ال، مەن سەنىڭ قىزمەتىڭدى ىستەي الار ما ەكەم؟ جىلقى باققان وڭاي ەمەس، ىنىشەك. قۇيرىعىنان ۇستاپ جۇرمەسەڭ قيىن. بىرەۋى جوعالسا، ەڭ كەمى ءۇش ءجۇز سوم موينىڭا سارت ەتە قالادى. ال، مەن مىنا سۇڭعىتتاردىڭ ءارقايسىسىنا ايىنا جازدا 2 سوم 50 تيىننان، قىستا 3 سوم 90 تيىننان اقى الامىن.

  مەن قۋان اعانىڭ ەڭبەكاقىسىن ىشىمنەن ەسەپتەپ شىعىپ:

  - از عوي، - دەدىم.

  - از. قايتەسىڭ؟ كولحوز باستىق تاۋداعى جىلقىدان كوش كولىگىنە دەپ تاعى جيىرما ات بەرمەكشى بولعان. اقى اتتىڭ سانىنا قاراي. مۇندا قىپ-قىزىل اقشا قوي مەن قوشقار باققاندا عوي. انە، اناۋ جاتقان سامبەتتىڭ قوشقارى. مەرينوس. جاقسى ءجۇن بەرسە، ايىنا ءۇش ءجۇز سومعا دەيىن اينالادى.

  اتتار وتتاي-وتتاي جالىقتى ما، كىم بىلگەن، ءاربىر جەرگە شوعىرلانىپ، ەكى-ەكەۋدەن قاسىنىسا باستادى. بىرەۋى عانا اۋلاعىراق بارىپ ىڭق دەپ جاتا كەتتى دە اياقتارى سەرەيىپ، ولگەن مال قۇساپ قالدى.
- وۋ، قۋان اعا، اناۋىڭىز جوڭىشقادان ءىشى كەۋىپ جاتقان جوق پا؟

  - جوعا، - دەپ كۇلدى ول، - جوڭىشقاعا جىلقى بالاسىنىڭ ءىشى كەپپەيدى. اياعى جارىم عوي بايقۇستىڭ. تانىماي قالدىڭ با؟ انا جىلى كەلگەنىڭدە ەرتتەپ بەرگەنىم كانە، كادىمگى قامبارقاسقا عوي. جاقسى ات اياعىنان قالادى دەگەن تۇپ-تۋرا ەكەن دە.

  - اپىر-اي، شىن با؟ شىمقاي قارا ەدى، قاراگەر تارتىپ كەتىپتى عوي. وعان نە بولعان؟

  قۋان اعا اۋزىنا سالىپ تىستەلەپ وتىرعان ءشوپتى ىزالانا تۇكىرىپ تاستادى.

  - نە بولعان؟! نە بولۋشى ەدى؟ جۇرتتىڭ ءبارى ءوزىڭ سياقتى. انا جىلى ءوزىڭ دە تاقىمىڭا ءبىر تيگەن اتتى قانسورپا قىلىپ قايتارماپ پا ەدىڭ؟ سەنى قويشى، اتتىڭ جايىن بىلە بەرمەيسىڭ... اۋدان بويىنشا بايگەنىڭ الدىن بەرمەپ ەدى، جانۋار.  كورىنگەن ءمىنىپ، اقىرى اياعىنا سۋ ءتۇسىپ، ءمۇساپىر بولىپ جاتىسى اناۋ. وسى قوي قىرقىمىندا قىرقىمشىلارعا سويىلماقشى.

  قۋان اعا كۇرسىندى.
 
  قىزىل جوڭىشقانىڭ اراسىنان بودەنە بىتپىلىقتادى. ەكەۋى كەزەك-كەزەك سايرايدى.

  مەنىڭ بۇل كونسەرتكە قۇلاق ءتۇرىپ قالعانىمدى بايقاپ:

  - اشىرگۇل مەن تامابايدىڭ ايتىسى عوي، - دەدى قۋان اعا.

  - ا-ا-ا! - دەپ ءمانىسىن ءبىرازدان كەيىن بارىپ ءتۇسىنىپ كۇلىپ جىبەرىپپىن. ەرتەرەكتە تاماباي مەن اشىرگۇل دەگەن ەرلى-زايىپتى كىسىلەر  وتكەن ەكەن. توي-جيىندا، شىلدەحانا، بادىك، باستاڭعىدا ەكەۋى ەكى جاق بوپ، جاڭا تانىسقان قىز بەن جىگىتشە ولەڭمەن  ايتىسادى ەكەن. اشىرگۇلگە زەينەپ دەگەن كەلىنشەك سەرىك بولاتىن كورىنەدى. تامابايدىڭ سونداعى ايتاتىنى:

«اشىرگۇل، زەينەپ،
وتىرمىن سويلەپ.
بۇل قىزىق وتەر-كەتەر
وي دەپ، ءبۇي دەپ...»

  مىنا بودەنەلەر دە ءبىرى - قورازى، ءبىرى - مەكيەنى، ەكەۋى بىرىنە-ءبىرى جەتە الماي زارىققان عاشىقتارشا ءۇزىلىپ-ءۇزىلىپ تامىلجيدى.

  - ءبىرىن-ءبىرى تابا الماي ءجۇر مە؟ - دەيمىن تاڭدانىپ.

  - ءبىرىن-ءبىرى ىزدەمەسە، بالسىنبەسە، ءسانى بولمايدى دا، - دەپ كۇلدى قۋان اعا.

  وزەك بويىنداعى دۇلەي تەرەكتەردەن قۇس جاستىقتى بىرەۋ سىلكىلەگەندەي مامىق بۇرقىرايدى. باياۋ جەلدەن بايتەرەك باسى شايقالىپ، جاپىراقتارى جامىراپ، جەر بەتىنە جايىلىپ ۇشىپ كەتكەن مامىعىن جوقتاپ تۇرعانداي كۇيزەلىڭكى كۇيدە.

  اق جارىلقاپ كۇن تۋعانداي مايدىڭ ايى. ءبىراق سوندا دا كوڭىلى ءبۇتىن ەشكىم  جوق سياقتى. ءتىپتى، كوكشىل اسپان توسىندەگى اقجەلكەن بۇيرا بۇلتتار دا باياۋ قالقىپ، مۇڭلى ءپىشىن تانىتقانداي.

  ال، ەندى   جيىرما  اتتىڭ ىشىندەگى جالعىز بايتالدىڭ كۇنى كۇن ەمەس پە دەپ قالدىم. كولحوزدىڭ اتتارىنا جەكە مەنشىك مالدى قوسىپ باعۋعا باسقارما قاتاڭ تيىم سالسا دا قۋان اعا ءوزىنىڭ جالعىز بايتالىن ءۇيدىڭ جانىنا ارقانداپ قويۋعا وبالسىنىپ، اتتارعا قوسىپ باعادى. اقتا بولعان اتتار دۇنيەدە وت وتتاپ، سۋ ىشۋدەن باسقا قىزىقتان ماقۇرىم. ولاردىڭ سول توپاستىعىن تۇسىنە الماعان تورى بايتال ءىشى پىسىپ، الاسۇرىپ، ۇرىنارعا قارا تاپپاي تارپاڭ. ءوزى دە جۇنتتاي، ءجۇنى قىزعىلتىم التىنداي جىلتىلداعان تازا سەمىز.

  بايتال ويناقتاپ بارىپ، ۇرىنىپ وتكەن كەزدە اتتار جاقتىرماي قۇلاقتارىن جىميتىپ، تىستەرىن اقسيتىپ، كىرجىڭ ەتە قالادى. تەك بۇرىكقۇلاق ءداۋ قاراگەر ات قانا كادىمگىدەي قوقيلانىپ، وقىرانعان بولادى.

  بۇرىكقۇلاق قىستا قار قالىڭ بولىپ اۆتوكولىك، تراكتور جۇرە الماي قالعان كەزدە پرەدسەداتەلدىڭ شاناسىنا جەگىلەدى. سوندىقتان الا جازداي ونىڭ ارقاسىنا شىبىننان باسقا قونبايدى، جەلدەن باسقا مىنبەيدى.

  سول بۇلان بوستاندىقتىڭ ارقاسىندا ات تا بولسا، الىستا-الىستا قالعان تاي-قۇناندىق ءتاتتى داۋرەن كوزىنە ەلەس بەرىپ وتكەندەي بولادى دا بۇلعاقتاعان تورى بايتالدى جانىنان قۋمايدى.

  تورى بايتال اتتىڭ كارىسى لاقسا جيرەنگە دە بارىپ ۇرىنعاندا، قامبارقاسقاعا جۋىمايدى. سۇڭعىلالىقپەن ونىڭ جاقىندا جات دۇنيەلىك بولاتىنىن سەزگەندەي اۋلاق جۇرەدى.

  ءىشقۇستا بولعان تورى بايتال كەيدە اۋلاقتان ءيىس اۋلاعانداي اۋىل جاققا زارىعا قاراپ، قۇلاعىن تىگىپ كوپكە  دەيىن  تۇرادى. اقىرى شىداي   الماي  سالىپ ۇرىپ، كوشەنىڭ باس جاعىنداعى باقشانىڭ اياعىن الا ارقانداۋلى تۇرعان ساپاردىڭ كۇرەڭ ايعىرىنىڭ جانىنا جەتىپ كەلەدى. سورلى كۇرەڭ دە قاماۋدا تۇرعانداي، كىسىنەپ-كىسىنەپ الىپ موينىن قازداي ءيىپ، توقپاق جالى كۇدىرەيىپ، قۇيرىعى جەلبىرەي كوتەرىلىپ، تۇلا بويى اتىلاتىن ساداقتاي شيىرشىقتالا باستايدى. بايتال ايعىردى القىندىرا تۇسپەك بولىپ، ءبالسىنىپ، شىڭعىرىپ-شىڭعىرىپ موڭكىپ-موڭكىپ ارتقى اياعىمەن كۇرەڭدى تۇمسىقتان سارت-سارت تەبەدى.

  سول كەزدە شاتىرلى ۇيگە بوكسەسىن تىعىپ تۇرعان كيىز ۇيدەن ساپار اتىپ شىعادى:

  - ا، سايقال، ءيتتىڭ مالى! - دەپ جەردە جاتقان بالتانى الا سالا تۇرا ۇمتىلادى.

  - ءاي، دۇلەي، ابايلا. بىرەۋدىڭ مالىن جازاتايىم جارىپ تاستاما، - دەپ ىرگەدەن ۇيدەگى بايبىشەسى ايعايلايدى.

  بالتا شىنىندا دا لايىقتى قارۋ ەمەس ەكەنىن ەندى سەزىپ، ساپار سامبىدەن جاڭا يگەن  ۋىقتىڭ ءبىرىن ىلە كوتەرىپ جۇگىرەدى...

  ءسامبى ۋىقتىڭ ءىزى سانىنا ايقىش-ۇيقىش تۇسكەن بايتال ويقاستاپ وتىرىپ ورىسكە قايتا ورالادى. ول ءبىر ساتكە الگى ءبىر بويىن بيلەگەن بايانسىز قۇمارلىقتىڭ سيقىرىنان سىتىلىپ شىعىپ، مىنا  ءورىستىڭ  بال اۋاسى مەن جۇپارسان يىسىنە ماس بولىپ، باسى اينالا باستايدى. قىزىل التىن تۇستەس كۇرەڭسە مەن راڭ گۇلى تولقىن-تولقىن. اقسەلەۋ ءار جەردە ءبىر سىلاڭ قاعىپ، سۋسىپ بارا جاتقان كۇمىس قۇيرىق تۇلكىدەي. ءيت قىزعالداقتان دۇنيەجۇزى قىزىل دوحابا كيىنگەندەي. بىلتىرعى سۇدىگەردىڭ ءۇستىن بيىل سارى گۇل قاپتاپ كەتىپتى. يزەن ءالى گۇلدەمەگەن، بالعىن. ءبىراق ميا باس تارتىپ، اق گۇل اشا باستاپتى. شىرىش بويلاپ، ءار جەردە القىمى كەپكەن كوبرا جىلانداي شاپشي شانشىلىپ تۇر. يمانجاپىراقتىڭ تامىرلارى ادىرايىپ-ادىرايىپ سولگە بۋاز بولعان كەز ەكەن.

  وسىنشاما قىزىل-جاسىل دۇنيەنىڭ اراسىندا ءتۇپ-ءتۇپ وسكەن قىلشا عانا ءوڭسىز، سۇرقاي، ءيىسى دە جوق. ءبىراق ينە جۇتىپ، كۇشالا جەگەن ءيت سۇيرەتىلىپ ءجۇرىپ ورىستەن قىلشا تاۋىپ جەسە جازىلادى دەسەدى. ال، ناسىبايشى شالدار قىلشانىڭ كۇلىن تەمەكىنىڭ كەپكەن جاپىراعىنا ارالاستىرىپ تۇيەدى.

  انە، اناۋ قىزىل جانتاق. ونىڭ دا كوركىمەن ماقتانار ءتۇرى جوق. ءبىراق ءتىلىن بىلگەندەر گۇلدەگەندە ورىپ الىپ كولەڭكەدە كەپتىرىپ، جاپىراعىن شاي ورنىنا قايناتىپ ىشسە، قان تاسىعان اۋرۋعا داۋا كورىنەدى. دۇنيەنىڭ وسىنشا توقتىعىنا قاراماستان، ءومىرى بوتەگەسى تومپايمايتىن قانشىر قۇس شىرعاناق باسىنداعى بىلتىردان قالعان قاتقان ءداندى شوقىپ وتىر. تەگىندە قانشىر اقىماق قۇس ەمەس.

  كوكەمارالدىڭ سارعىش گۇلىنە جاسىل ارا قايتا-قايتا قونادى. تۇمسىعىمەن شانشىلا قونىپ، ءون بويى ءبىر جيىرىلىپ، ءبىر جازىلىپ، ءبي بيلەپ جاتقانداي بولادى. بارماق باسىنداي جاسىل اراعا وسىنشاما قوماعاي قۇشتارلىق قايدان پايدا بولعان؟ جاسىل مەن سارى ۇيلەسىمدى. ەشكىم وقىتپاسا دا تىرشىلىك ءوزى دانىشپان. جاسىل ارا - ءتىلسىز مۋزيكانت. ءبىراق ونىڭ ىزىڭىن كوكەمارال عانا ۇعاتىن شىعار، ءبىز قايدان بىلەيىك؟

  كەشەگى سوعىس كەزىندە شەشەمىز جۇمىستان قايتقاندا الدەقانداي سارى گۇلدىڭ ءتۇيىر-ءتۇيىر باسىن ۇگىپ اكەلىپ، شاي جوقتا شاي ورنىنا قايناتۋشى ەدى. سول وسى - كوكەمارال.

  كوكشە ءشوپتىڭ تۇيمە باسى ۇركەردەي شوعىرلانىپ، ءار-ءار جەردەن كورىنەدى. بۇل - جۋا. بالا كۇنىمىزدە جۋانى قويۋ ايرانعا تۋراپ جەۋشى ەدىك. نەگە؟

  «اشارشىلىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامى اۋزىڭنان كەتپەستىڭ» كەرى ەمەس، سول ايرانعا تۋراپ جەگەن جابايى جۋا ءدارى-اۋ دەپ ويلايمىن.

  وسىدان وسى تورى بايتال ءبىر كەزدە امان-ەسەن  قۇلىنداسا ونىڭ قىمىزى شىرىن بولار-اۋ. ويتكەنى تورى بايتال الگى ءبىر جەلىك قىسقان كەزىن ۇمىتىپ، ەندى كيىكوتىنىڭ كۇلگىن گۇلىن شىمشىلاپ سۇيسىنە جەپ موماقان تۇر. ال، كيىكوتى - دەرمەن ءشوپتىڭ اعايىنى عوي.

  توبىلعىنىڭ تۇبىندەگى ىننەن كورتىشقان جىلتىڭ-جىلتىڭ ەتەدى.

  - اپ بالە! - دەپ قۋان اعا قامشىمەن ەتىگىنىڭ قونىشىن سارت ەتكىزىپ سالىپ قالعان سوڭ، كورتىشقان كوپكە دەيىن كورىنبەي جاتادى.

  تەڭگەگۇلدىڭ اراسىندا شەگىرتكەنىڭ ەكى كوك قاسقاسى ءبىرىن-ءبىرى شايناپ جاتىر. مەن قۋان اعاعا كورسەتىپ ەم:

  - تۇقىمىڭ قۇرىماعىر، ايعىرلارى عوي، - دەدى. شەگىرتكەدە دە قىزعانىش، باقتالاستىق بولعانى ما؟

  اندا-ساندا تەنتەك قۇيىن شالىقتاپ وتەدى. قىزىل جوڭىشقانىڭ باسى ۇيپالانىپ، اسپاندا وق تيگەن قىرعاۋىلدىڭ قاناتىنداي تىپىر-تىپىر ەتە قالادى. ەندى ءبىراز كۇننەن كەيىن ماشينا شىعىپ، جوڭىشقانى شابادى. مەن ويلايمىن: «بودەنەلەر قايتەر ەكەن؟ ۇيا باسىپ جاتقانى دا بار شىعار. اقىماق قۇس بولماسا، جوڭىشقانىڭ اراسىنا ۇيا سالىپ نەسى بار!»

  سويتكەنشە بولماي قىزىل جوڭىشقانىڭ اراسىنان تاعى دا بودەنە كەزەك-كەزەك بەزىلدەپ سايراپ قويا بەردى. تورى بايتال باسىن جەردەن كوتەرىپ الىپ، كيىكوتىنىڭ ءبىر تالى ەرنىنە ىلىنگەن كۇيى قىزىل جوڭىشقا جاققا قاراپ، قۇلاعىن تىگىپ قالت تۇرىپ قالدى. سونان سوڭ سىڭعىرلاي كىسىنەپ، بيلەي باسىپ بارىپ اتتارعا قوسىلدى.
 
  اتتار توق، اۋىزدارىنان كوك ءيىسى اڭقيدى. جاڭا تۇسكەن جاس  تەزەكتى  قارا  قوڭىزدار اپىل-عۇپىل اسىعىس دومالاتىپ ىندەرىنە اكەتىپ جاتىر. ەندى ىلديعا ءتۇسىپ اقسايدىڭ سالقىن سۋىنان ىشسە دە بولادى. اتتاردىڭ لاقسا كارىسى سيىر پىشىندەس جيرەن اۋىلعا قاراي اياڭدادى. بۇل - شولىركەگەننىڭ بەلگىسى. كەش تە ءبىر-ءبىر باسىپ بىلدىرمەي كەلىپ قالعان ەكەن. ويتكەنى ورمەكشى اۋەلەتىپ كۇمىس جىپپەن دەسانت تاستاپتى. سامبەت  مەرينوس  قوشقارلارىن «كىش-كىشتەپ» اۋىلعا بەتتەتكەن. قامبارقاسقا ءۇش ۇمتىلىپ ورنىنان تۇردى.

  ماسىل اياعىن جەرگە تيگىزبەۋگە تىرىسىپ، ءۇش تاعانداپ اتتار سوڭىنان ىلەستى. جانۋاردىڭ ەسىل باسىن بىرەۋ جوعارى-تومەن تارتقىلاپ بارا جاتقانداي كەگجەڭدەپ سۇيىق كەكىلى جەلپ-جەلپ ەتەدى. تەرەكتەن ۇشقان مامىق كەڭ تاناۋىنا تىعىلا بەرىپ قايتا-قايتا پىسقىرىنادى. ءبىر كەزدە قوس قاناتپەن پارا-پار بولعان شەلەك تاناۋ ەندى  ازاپ اپانىنداي.

  قايران قامبارقاسقانىڭ قوي قىرقىمىندا سويىلاتىنىن ەستىگەنىم قيىن سوقتى. اۋىلدىڭ، اۋداننىڭ اتاعىن شىعارعان جۇيرىكتى تالقانى تاۋسىلعان كۇنى ارۋلاپ كومسە دە بولار ەدى. ونىڭ سورپا-سۋىنا ءبىر تويعاننان نە پايدا؟!

  كەشە عانا جاڭا تاستان قاراتاۋعا قايتىپ كەلە جاتقان جولدىڭ ۇستىندە سونادايدان ءبىر ساپ-سارى تۋلاق كوزىمە ءتۇسىپ ەدى. شوفەردىڭ ايتۋىنشا، جاڭاتاسقا كوشپەلى تسيەيرك كەلگەن ەكەن. تسيەيركتىڭ ءبىر «ارتيسى» - كارى ارىستان جول ۇستىندە اۋىرىپ ولگەن. سوندا تسيەيركتىڭ ادامدارى ونى فۋرگوننان لاقتىرىپ تاستاپ كەتە بارعان. ەندى ارى-بەرى زاۋلاپ جاتقان اۆتوكولىكتەردىڭ دوڭگەلەگىنىڭ استىندا تۋلاق قالعان. ەگەر دەيمىن-اۋ، بەس-ون مينۋت توقتاپ، جول شەتىندە نە كوپ، تاس كوپ، سول تاسپەن كارى ارىستاننىڭ دەنەسىن جاسىرا كەتسە، ول توبەشىك «ارىستان قالعان» اتانار ما ەدى، كىم بىلەدى. قانشا ايتقانمەن، اتى ايۋان دەمەسەڭ، نەشە جىل قىزمەت قىلعان جولداسى عوي ول ارتيستەردىڭ.

  قامبارقاسقانىڭ دا سۇيەگى شاشىلىپ قالاتىن شىعار. قوي قىرقىم ناۋقانى وتەر. ەل پۋنكتتەن كوشەر. سوندا كەلەر ءبىر جىلدارى قامبارقاسقانىڭ سۇيەگى قالعان جۇرتقا بۇرىن-سوڭدى ەشكىم كورىپ-بىلمەگەن عاجايىپ قارا قاسقا گۇلدەر ءوسىپ شىعار...

  تۇلپاردىڭ ءىزسىز كەتۋى مۇمكىن ەمەس.

دايىنداعان –
          قاديلا نۇرعالي قىزى




 
رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.






 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn