ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

حالىق اقشاسىنىڭ استارىنداعى اڭگىمە

جولدانعان ۋاقىتى : 2014/11/24 12:15:58

زو ي-زۇڭ
 

  حالىق اقشاسىنىڭ تاراتىلعانىنا 60 جىلدان استى، كەزىندە حالىق اقشاسى قالاي جوبالانعان؟  حالىق اقشاسىنا جازىلعان جازۋ نە ءۇشىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن وزگەرمەدى؟ ونىڭ استارىندا،   ءسىرا، قانداي اڭگىمە بار؟

  1947-جىلى 24-قازاندا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ سولتۇستىك جۇڭگو قازىنا-ەكونوميكا كەڭسەسى قۇرىلىپ، دۇڭ بي-ۋ مەڭگەرۋشىلىككە، نان حانزو   ورىنباسار مەڭگەرۋشىلىككە تاعايىندالدى. دۇڭ بي-ۋ پارتيا ورتالىق كوميتەتىنە ورتالىق بانكە قۇرۋ، بىرلىككە كەلگەن اقشا تاراتۋ جونىندە ۇسىنىس قويدى. جاڭادان قۇرىلاتىن بانكەنى «جۇڭگو حالىق بانكەسى» دەپ اتاۋ تۇراقتانىپ، سول جىلى قاراشا ايىندا «سولتۇستىك جۇڭگو قازىنا-  ەكونوميكا كەڭسەسى» نان   حانزونى دايىندىق كورۋ گرۋپپاسىنا جاۋاپتى ەتىپ بەلگىلەدى.

  1949-جىلى 1-قاڭتاردا قۇرىلادى دەپ جوسپارلانعان جۇڭگو حالىق بانكەسىنىڭ ۋاقىتى سوعىس سالدارىنان الدىعا ىلگەرىلەتىلدى. ازاتتىق ارميا بەيجيڭگە كىرەتىن بولدى، ولاردى بەيجيڭ كوشەلەرىنەن ءتۇرلى  اقشامەن كەرەك-جاراق ساتىپ الۋ ىڭعايسىزدىعىنان قۇتقارىپ،   بۇكىل ەلدە بىرلىككە كەلگەن اقشا _ حالىق اقشاسىن جاساۋدى تەزدەتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن كەلەلى مىندەتكە اينالدى.

  ءتوراعا ماۋ زىدۇڭ اقشاعا ءوز سۋرەتىن باسۋدان 2 رەت باس تارتتى

  «دايىندىق كورۋ گرۋپپاسى» قۇرىلعاننان كەيىن كەز بولعان ەڭ قيىن ماسەلە حالىق اقشاسىن جوبالاۋ بولدى. اقشانىڭ ەڭ العاشقى نۇسقاسىنا ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ سۋرەتىن باسۋ ويلاستىرىلىپ، ورتالىق كوميتەتتىڭ تەكسەرۋىنە جولدانعاندا بەكىتىلمەدى. ءتوراعا ماۋ زىدۇڭ: «اقشانى پارتيا ەمەس، ۇكىمەت تاراتادى، مەن قازىر ۇكىمەتتىڭ ەمەس، پارتيانىڭ ءتوراعاسىمىن، مەنىڭ سۋرەتىم قالايشا باسىلادى؟ الداعى كۇندە حالىق ۇكىمەتى قۇرىلعاننان كەيىن كورە جاتارمىز» دەدى. ءبىرىنشى رەتكى جوبا تەكسەرۋدەن وتپەي قايتارىلعان سوڭ، جوبالاۋشى دۇڭ بي-ۋدىڭ ۇسىنىسىنا ساي، ازات رايونداردىڭ قۇرىلىس سۋرەتىن بەينەلەپ، شىت-جاڭا قايتا جوبالاعاندا، ورتالىق كوميتەتتىڭ تەكسەرۋىنەن ءساتتى ءوتتى. 1-توپتاعى حالىق اقشاسىن اشىپ قارايتىن بولساق، اقشادان ازات رايونداردا ارميا مەن حالىقتىڭ وندىرىستىك ەڭبەكپەن شۇعىلدانعان سۋرەتى كوزگە تۇسەدى.

  1950-جىلدىڭ باسىندا جۇڭگو حالىق بانكەسى 2-توپتاعى حالىق اقشاسىن جوبالاۋ قىزمەتىن باستادى. اسەمونەر ماماندارىنىڭ قايتا-قايتا تالقىلاپ دالەلدەۋىمەن، 1951-جىلى   اقپان ايىندا جاڭا اقشانىڭ جوباسى، باسۋ تەحنيكاسى جوعارىعا جولداندى. العاشقى جوباعا بۇرىنعى سوۆەت وداعىنىڭ رۋبليى پايدالانىلدى، رۋبليعا لەنيننىڭ سۋرەتى باسىلعان، وسىلايشا ولار حالىق اقشاسىنا ءتوراعا ماۋ   زىدۇڭنىڭ باس سۋرەتىن كىرىستىردى. اۋەلدە ولار قۇنى   ۇقسامايتىن 11 ءتۇرلى اقشا  جوبالادى، وندا 50 يۋاندىق جانە 100 يۋاندىق ەكى ءتۇرلى اقشا جوباسى دا بار بولاتىن. 

  كەيىنتىننەن سول كەزدەگى ساياسي، ەكونوميكالىق جاعدايعا ساي، 50 يۋاندىق، 100 يۋاندىق اقشا كۇشىنەن قالدىرىلىپ، 2 يۋاندىق، 3 يۋاندىق اقشا قوسىلدى. جوۋ ىنلاي زۇڭلي كورگەننەن كەيىن ءتوراعا ماۋ زىدۇڭعا ءوزىنىڭ باس سۋرەتىن باسقىزباۋ جانە بانكە اتىن سولدان وڭعا  قاراي جازۋ جونىندە نۇسقاۋ بەرۋدى ۇسىنىس ەتتى.

  ما ۋىنۋەي «جۇڭگو حالىقبانكەسى» دەگەن بانكە اتىن جازدى

  2-توپتاعى حالىق اقشاسىنىڭ سۋرەتى تارتىمدى، ۇناسىمدى بولدى. اقشانىڭ بەتىنە سول كەزدە جۇڭگو حالىق بانكەسىنىڭ ەكونوميكالىق باسقارماسىندا ىستەيتىن ما ۋىنۋەي مىرزا  جازعان بانكە اتى جانە اقشا سانى پايدالانىلدى.

  ما ۋىنۋەي مىرزا سول كەزدەگى ءىستى ەسىنە ءتۇسىرىپ: « 195-جىلدىڭ ءبىر كۇنى، بانكە باستىعى نان حانزو گۋگۇڭ مۇراجايىنان ورداداعىلار ىستەتكەن بىرنەشە قاۋىرسىن قالام الدىردى، تۇسكى دەمالىستا ول مەنى ىزدەپ كەلىپ، الگى قاۋىرسىن قالاممەن جازۋ جازىپ بەرۋىمدى ءوتىندى. قالامنىڭ ۇشى مەنىڭ كوڭىلىمە جاقپادى، ەگەر جازۋ جازاتىن بولسام ءوز قالامىممەن جازايىن دەپ، نان حانزونىڭ تالابىنا ساي، جۇڭگو حالىق بانكەسى دەگەن 6 ءارىپتى جانە 5، 10، يۋان، جياۋ، فىن سياقتىلاردى جازدىم. ءبىر ءارىپتى بىرنەشە قايتارا جازدىم، ول كەزدە ونىڭ نەگە ىستەتىلەتىنىنەن بەيحابارمىن. وسى ىستەن كەيىن نان حانزو ءتوراعا ماۋ زىدۇڭدى ىزدەپ بارىپ، ول كىسىگە جازدىرماق بولىپتى، ءتوراعا باسقا بىرەۋگە جازدىرساڭ دەپتى، سونىمەن نان حانزو مەن جازعان جازۋدى كورسەتكەن ەكەن، ءتوراعا ‹مىنا جازۋ وتە ايشىقتى جازىلىپتى،  اكىمشىلىك كەڭەستىڭ ارحيۆىنە ساقتاتىڭدار› دەپتى» دەدى. وسىلايشا، ما ۋىنۋەي مىرزا  جازعان  «جۇڭگو حالىق بانكەسى» دەگەن 6 ءارىپ جۇڭگو حالىق بانكەسىنىڭ اتىنا ورتاق قولدانىلاتىن ولشەمدى ارىپكە اينالىپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن قولدانىلىپ  كەلەدى. 

  اتوم بومىسىنان كەيىنگى مۇلدە قۇپيا تەحنيكا

  وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارىنىڭ سوڭى مەن 60-جىلدارىنىڭ باسىندا، 3-توپتاعى حالىق اقشاسىن باسۋ ءۇشىن شەتەلدەن باسپا جابدىقتارىن كىرگىزۋ جوسپارلانعان-دى. كەيىن حالىقارالىق قاتىناستىڭ شيەلەنىسۋىمەن بۇل جوسپار ىسكە اسپادى. وسىدان بۇرىن  ەلىمىزدىڭ اقشا باسپا سالاسى بۇرىنعى سوۆەت وداعىنىڭ رۋبلي باسۋداعى جالعاننان ساقتانۋعا شارروسسيا زامانىنداعى باسپا مامانى ورلوۆ تاپقىرلاعان كوپ رەڭى شوعىرلانعان، شىعىر كەۋەكتى، بەدەرلى باسپا تەحنيكاسىن قولداناتىن. مۇنىڭ سىرىن بۇرىنعى سوۆەت وداعىنىڭ مامانى كارنونوۆتان سۇراعاندا، ول قايتا-قايتا باسىن شايقاپ: «بۇل ەلىمىزدىڭ اتوم بومبىسىنان كەيىن تۇراتىن مۇلدە قۇپيا تەحنيكاسى» دەپ ايتۋدان باس تارتتى.

  اقشا باساتىن ماماندار قۇلشىنا زەرتتەۋ ارقىلى 1959-جىلى  ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش «بەدەرلى، كوپ رەڭدى، شوعىرلى» اقشا باسۋ ماشيناسىن جاساپ شىقتى، كەيىنتىننەن ونان دا وزىق باسپا تەحنيكاسىن زەرتتەپ شىعىپ، 3-توپتاعى حالىق اقشاسىن باسۋدا قولداندى. وعان ەلىمىزدە سۋلى باسپا قاعازىن زەرتتەپ جاساۋدىڭ تابىستى بولۋى جانە ءداستۇرلى قولونەر ارقىلى بولات تاقتاعا ناقىش ءتۇسىرۋدىڭ ورنىنا جاڭا تەحنيكانىڭ قولدانىلۋى حالىق اقشاسىن باسۋ تەحنيكاسىن 20 جىل العا ىلگەرىلەتىپ، دۇنيەنىڭ الدىڭعى ورەسىنە جەتكىزىپ، ەلىمىزدى اقشا باسۋدىڭ وزىق تەحنيكاسىن مەڭگەرگەن ساناۋلى ەلدىڭ بىرىنە اينالدىرىپ، شەتەلدىڭ اقشا باسۋ تەحنيكاسىنا سۇيەنەتىن تاريحقا قوش ايتقىزدى.    


اۋدارعان-ساعىنبەك رابات ۇلى



رەداكتورى: ارداق كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.



 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn