ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

باتەڭكە

جولدانعان ۋاقىتى : 2013/12/11 11:51:47

جاندوس بايدىلدا (قازاقستان)

   قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن ساباق باستالعاندا، مۇعالىمنەن كەيىن ەشكىم ەسىكتى قاعىپ كىرمەۋى ءتيىس. مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ تالابى كۇشتى. كەشىگىپ كەلگەن جاعدايدا ونىڭ مىندەتتى تۇردە سەبەبىن ايتىپ، سالدارىن ءتۇسىندىرىپ، دالەلدەۋىڭ قاجەت. قيىس باسقان قادامىڭ بولسا، ساباقتىڭ سوڭىنان جەكە قالىپ، ساعاتتاپ اقتالاسىڭ. وقۋشىلار ءوز اراسىندا باتىرسىنىپ مۇعالىمگە قارسى سويلەگەنمەن، جەكە قالعاندا مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ ىعىنا جىعىلىپ، «ەندى قايتالامايمىن» دەگەن ۋادە بەرىپ شىعادى.

  «شىبىننىڭ ىزىڭى ەستىلمەسىن!» دەپ دۇرسە قويعاندا، سىنىپتىڭ ىشىندە «قۇلاققا ۇرعان تاناداي» تىنىشتىق ورنايدى…

  -سالەمەتسىزدەر مە!

  -سالەمەتسىز بە!

  -وتىرىڭىزدار!

  بارلىعى جامىراسا تۇرىپ، قايتا وتىرىسىپ جاتتى. تەك مەن عانا ورنىمنان ىرعاتىلا قوزعالىپ، جارتىلاي تۇرعان سىڭاي تانىتىپ، ەرتە جايعاستىم. سەگىزىنشى سىنىپتا وقىسام دا، بويىم سىنىپتاعى قىزداردان دا، ۇلداردان دا قىسقا. كەيدە بارلىعى مەرۋەرت اپايمەن ەرە تۇرەگەلە امانداسقاندا، مەنىڭ وتىرىپ-تۇرعانىمدى دا بايقامايدى. سىنىپتاعى قىزدار مەنەن تەك بىلمەگەنىن سۇراپ، ەسەپ شىعارۋ،   فورمۋلا  قۇرۋ سياقتى سەبەپتەرمەن تىلدەسەدى. قالعان ۋاقىتتا ايدوس، باعلان، قايرات سەكىلدى بويشاڭ ءارى جاراسىمدى كيىنىپ جۇرەتىن جىگىتتەرمەن ازىلدەسىپ، قاۋقىلداسىپ جۇرەدى. ءار سەنبىدە مەكتەپتە وتەتىن كونسەرتتەن كەيىن ءبي كەشىنە مەنەن باسقانىڭ ءبارى قالادى.

  مەرۋەرت وتە ءبىلىمدى، مۇعالىمدەردىڭ ىشىندە ەڭ سۇلۋى. سىرت كوزگە نازىك ايەلدەي كورىنگەنىمەن، ادامنىڭ كوزىنە تۋرا قاراعاندا وقۋشىلار دايىنداپ كەلگەن سىلتاۋىن جەتكىزە الماي، شىنىن ايتىپ قۇتىلاتىن. بارىنەن دە قيىنى -مەن وعان عاشىق ەدىم. ماقتاسا ۇيالاتىنمىن، ماعان قاراپ سويلەسە قىسىلىپ-قىمتىرىلۋشى ەم. اتتەڭ، ءبىراق، مەرۋرەت اپاي ماعان جىگىت دەپ قاراماۋشى ەدى! قايدان قاراسىن مەندەي تاپەلتەككە. بويى سۇڭعاق، ەڭسەسى بيىك ءارى ءبىر قارىس وكشەسى بار تۋفليىن اياعىنان تاستامايتىن سۇلۋ مۇعالىمگە سىنىپتا قايراتتىڭ بويى عانا تەڭ كەلەتىن. ايدوسقا، باعلانعا، قايراتقا قاراپ سويلەگەندە ونى كادىمگىدەي قىزعانىپ كەتۋشى ەدىم. سوندا دا ول مەنى باسقالاردان ارتىق جاقسى كورەتىنىنە سەنەمىن.

  مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ ءبىر عانا كەمشىلىگى بار - «ڭ» ارپىنە ءتىلى كەلمەيدى. ساباق تۇسىندىرگەندە، اڭگىمەلەسكەندە «ڭ» ى بار سوزدەردەن بويىن اۋلاق ۇستايدى. كۇيەۋىنىڭ ەسىمى تاڭىربەرگەن بولعانمەن، جازعاندا بولماسا، تانىستىرعاندا، اتىن اتاعاندا نىسپىسىن تولىق ايتپايدى. تاكەجان دەپ ات قويىپ  العان. بۇل دا   كىتاپتى  كوپ وقىعانىنىڭ پايداسى. ايتپەسە، تاريحتا ابايدىڭ باۋىرى تاڭىربەرگەندى تاكەجان دەيتىنىن اۋىلدا كىتاپتى كوپ وقيتىن بىرەن-ساران ادام عانا بىلەدى.

  ىلكىدە وقۋشىلارعا سىناق حات جازدىرىپ، ءبىر عانا وقۋشى بەستىك الدى. قالعاندارىنىڭ داپتەرلەرى تالانعان توبەتتەي قىپ-قىزىل قاتە. اسىرەسە مەنىڭ داپتەرىمدى سياسى بىتكەنشە شيمايلاپتى. قاتە كورسە قاراپ تۇرا المايتىن ادەتى بالا كۇنىنەن بار ەكەنىن انام ايتقان. ۇيلەنبەي تۇرىپ، كۇيەۋى تاكەجاننىڭ اسكەردەن جىبەرگەن سەزىمگە تولى حاتتارىن وقىپ وتىرىپ تا قولىنداعى رۋشكەسىمەن قاتەلەرىن شىعارىپ، اپپاق پاراققا اعىنان جارىلا جازعان رياسىز سوزدەرىن قىپ-قىزىل ەتىپ  قورلايدى ەكەن. مەكتەپتە جارىتىپ وقىماعان تاكەجان حاتتى قايبىر ساۋاتتى جازسىن …

  ساباق باستالدى …

  -ديكتانتتى وتە ناشار جازىپسىڭدار، تەك اينۇر عانا «5» الدى، -دەدى دە ءۇنسىز داپتەرلەرىن وزدەرىنە تاراتىپ بەردى. مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ ۇندەمەگەنى ءبىز ءۇشىن ۇرىسقاننان دا جامان. قايراتتان باسقالارى ساباق بىتكەنشە كوڭىلدەرى بايىز تاپپاي وتىر. مۇعالىمنىڭ ۇندەمەگەنىندە سەبەپ بار. « باي بالاسى مەن جارلى بالاسى» اڭگىمەسىنەن ءۇزىندى قىلىپ جازعان سىناق حاتتا بارلىعى بىردەي قاتە جىبەرگەن. « ەجەلگى دۇشپانىنا » اينالعان ىلىك سەپتىگىنىڭ جالعاۋى اينۇردان باسقانىڭ بارىندە ءورىپ ءجۇر. «ڭ» ءارىپىنىڭ ورنىنا «ن» جازعان. قايتسىن ەندى، ەستىگەنىن جازعان دا. تەك مەن عانا سونىڭ  قاتە ەكەندىگىن ءبىلىپ، سانالى تۇردە قىرسىعىپ ىستەگەم. قىڭىر مىنەزىم بولسا دا وقۋ ۇلگىرىمىم بارىنەن ىلگەرى. ونى مۇعالىمدەرىم دە، سىنىپتاستارىم دا مويىندايدى. ەسەپكە دە جۇيرىكپىن، تاريحتان دا الدىما جان سالعان ەمەسپىن. ادەبيەتتەن ساباق ايتقاندا شىعارمالارداعى كەيىپكەرلەرگە جان ءبىتىرىپ، اۋەزدەپ سويلەيتىنمىن. مەرۋەرت اپايدىڭ ءوزى قولدانا بەرمەيتىن ادەبي-كوركەم سوزدەرمەن مولدىرەتە سويلەيتىنىمدى  مەكتەپ ديرەكتورى اۋىلداعى  وتىرىس- جيىنداردا ايتىپ مارقايىپ قالادى-مىس.

  مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ بۇل سىنىپتى قابىلداعانىنا جىل تولعان جوق. بۇرىن قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ساندۋعاش دەيتىن مۇعالىم ساباق بەرگەندە بارلىعى كىتاپتىڭ ءبىر پاراعىن اقتارماستان، بەت-بەتىمەن كەتكەن. ءوز بەتىنشە ادەبي كىتاپتاردى اقتارىپ، تاڭداۋلى شىعارمالاردى وقىپ جۇرگەن مەن عانا.

  ساباق باستالدى… ادەتتەگىدەي بارلىعىمىزدىڭ قۇرال-سايماندارىمىز تۇگەل. ءار وقۋشىنىڭ پارتاسىنىڭ ءبىر بۇرىشىندا كۇندەلىك، ەكى بىردەي داپتەر، وقۋلىق، قالامساپ جانە ورامال تۇرۋى ءتيىس.  تىرناعى وسكەن، جاعاسى كىرلەگەن، كيىمى ولپى-سولپى وقۋشى دا بولماۋى كەرەك. مەكتەپكە العاش بولىپ وسىنداي ءتارتىپ پەن  جۇيەنى اكەلگەن مەرۋەرت مۇعالىم. ونىڭ ۇستىنە، وقۋشىلار مۇعالىمگە بار زەيىنىمەن ۇيىمايىنشا ساباقتى باستامايدى.

  مەنىڭ ساباق ۇلگىرىمىمنەن بولەك، جازۋىم دا باسقالارعا ۇلگى. ونى مەرۋەرت مۇعالىم دا جوققا شىعارمايدى. ءوزى داپتەر تەكسەرىپ وتىرسا: « ارمان، بۇگىنگى كۇندى ساباقتىن (ڭ) تاقىرىبىن تاقتاعا جازا عوي!» دەيدى. مۇعالىمنىڭ جىلى سوزىنەن كەيىن قۇراق ۇشىپ، تاقتاعا قاراي تۇرا ۇمتىلاتىن   ادەتىمدى  بۇگىن اياق-استى ەتتىم. « مەنىڭ ساۋساعىم اۋىرىپ تۇر، باسقا بىرەۋ جازسىنشى» دەدىم ءوتىنىپ. مەرۋەرت اپاي قاعازدان باس الىپ، ماعان قاراعاندا ەرىكسىز جانارىممەن جەر شۇقىپ قالدىم. بەينە ءبىر مەنى كوزىمەن تەرگەپ تۇرعانداي. ارى قاراي بۇل ارەكەتىمە كوپ ىركىلمەدى. مەنەن قايىر بولماعان سوڭ تاقتاعا سولاقاي ارداق شىقتى.

  مەنىڭ تاقتاعا شىقپاۋىمنىڭ سەبەبى بار ەدى. ونى مەرۋەرت اپاي دا سەزدى. تەك،   سەبەبى  نەدە ەكەنى وعان بەيمالىم. ونىڭ سەبەبى- مەنىڭ اياق كيىمىمدە. جو-جوق، جىرتىق ەمەس، كونە دە ەمەس، بىلعانىش تا ەمەس، قىزدارسكي بولاتىن. الدىنان قاراعاندا ۇلداردىكىندەي كورىنگەنمەن، ارتىنان قاراساڭىز، وكشەسى بيىكتەۋ ءارى سوپاقتاۋ. تاقتاعا شىقسام سىنىپتاستارىم ونى بايقاپ قوياتىنداي، قۋىستانىپ وتىرام. ۇزىلىستە دالاعا دا شىقپايمىن. دارەت قىسىپ بارا جاتسا سىرتتا ەشكىمنىڭ جوقتىعىن پايدالانىپ، ساباق ۇستىندە سۇرانىپ شىعامىن. وسى اياق كيىمنىڭ كەسىرىنەن تاقتاعا شىعىپ، ساباق ايتۋدان قالدىم. تاقتاعا شىقپاۋ ءۇشىن سان ءتۇرلى سىلتاۋ ويلاپ تابامىن.

  بۇل مەنىڭ قالادا ستۋدەنت بولىپ جۇرگەن اپەكەمنىڭ اياق كيىمى. ساننەن قالعان سوڭ بىرەۋ-مىرەۋ كيىپ تاستار دەپ اۋىلعا بەرىپ جىبەرىپتى. ۇيدە ونى كىم كيسىن، بارلىعى ەر بالا. انام سول ەتىكتى « ۇلداردىكىنە ۇقسايدى ەكەن» دەپ ءجۇرۋشى ەدى. سويتسەم، ماعان جاڭا باتەڭكە اپەرۋگە جاعدايى بولماعاندىقتان، ادەيى ايتادى ەكەن. بىلتىر دا سونداي قيىندىق بولدى. مەن ول كەزدە تۇستەن كەيىن وقيمىن، وزىمنەن ەكى جاس ۇلكەن اعامنىڭ ەتىگىن كەزەكتەسىپ كيەتىنبىز. بيىل 8-سىنىپقا اۋىسىپ، ەكەۋىمىز دە ساباققا تاڭەرتەڭ باراتىندىقتان، امالدىڭ جوعىنان  وسى  اياق كيىمدى كيۋگە ءماجبۇرمىن. ونى كيگەنشە جازعى تۋفليىمدى نەگە كيمەيمىن دەپ ارلانعانمەن، شەشەم: « قىستا اياعىڭنان سۋىق وتەدى، مەكتەپتەرىڭە وت بىردە جاعىلسا، بىردە جاعىلمايدى» دەپ تاڭەرتەڭ ءوزى كيگىزىپ، ارنايى باقىلايتىندى شىعاردى.

  ءبىزدىڭ سىنىپتا قۋانىشتىڭ دا اياق كيىمى قىزدارسكي ەكەن. ونى بىردە دەنە شىنىقتىرۋ ساباعىندا « كىلەمگە شىعىپ كۇرەسىڭدەر!» دەگەندە بايقاپ قالىپ، بارلىعى اجۋالادى.  ونىڭ  اياق كيىمىنىڭ ءتۇسى قارا ءارى مەنىكىندەي وكشەسى جوق. تەك قونىشى ۇزىن دەمەسەڭىز، ءپىشىنى ۇلداردىكىندەي جايتابان. قونىشىن شالبارىنىڭ بالاعىمەن جاۋىپ، وسى كۇنگە دەيىن بىلدىرتپەي كەلگەن. قوي اۋزىنان  ءشوپ الماس مومىن،  بيازىلاۋ قۋانىشقا باعلاننىڭ ءسوزى قاتتى اسەر ەتتى. «سەنى ‹دىشى› ساباعىندا ۇلداردىڭ ەمەس، قىزداردىڭ قاتارىنا قوسۋ كەرەك»  دەگەندە ءبارى جامىراسا كۇلىپ، ءبىرىنىڭ ءسوزىن ءبىرى ءىلىپ، ءۇستى-ۇستىنە كەلەكە قىلدى. « تاقيا تاستاماق ويناسا، تازدىڭ ارتى قىلپىلدار» دەگەندەي، قۋانىشقا قاراتىپ ايتىلعان ءازىلدىڭ ءار ۇشقىنى ماعان دا كەپ قادالىپ جاتقانداي. مەنىكى دە قىزدارسكي، ونى دا بايقاپ قويىپ، ماعان دا جارىسا كۇلسە قايتپەكپىن؟!

  قۋانىش سول سوزدەن كەيىن ساباققا كەلگەن جوق. «ماعان جاڭا اياق كيىم اپەرىڭدەر!» دەپ قىرسىعىپ الىپتى. قۋانىشتىڭ ساباق ۇلگىرىمى ونىسىز دا ناشار، ال مەن بولاشاقتا جۋرناليست بولامىن، مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرەمىن دەپ جۇرگەن وقۋشىمىن. ونىڭ ۇستىنە، ماتەماتيكا، فيزيكا، گەومەتريا، تاريح پاندەرىنەن كۇن وتكەن سايىن ماعان تاڭسىق تاقىرىپتار مەن فورمۋلالار تىزبەكتەلىپ كەپ جاتىر. قۋانىش قۇساپ ۇيدە جاتىپ السام، ساباقتىڭ جايى ايتقان جەردە قالماي ما؟! ماعان وقۋ كەرەك، ۇيرەنۋ كەرەك.

  ارادا اپتالار سىرعىدى. ءار كۇنىم ابىرويلى وتكەن سايىن سانسىز شۇكىرشىلىكتەر ايتامىن. قۇدايدان جاڭا باتەڭكە تىلەۋدىڭ ورنىنا اياق كيىمىمنىڭ قىزدارسكي ەكەنىن ەشكىم بىلمەي-اق قويسا دەپ تىلەيمىن. تىلەگىم قابىل بولعانداي، اياق كيىمىمە ەشكىم ءمان بەرگەن جوق. تاقتاعا دا ەركىن شىعىپ، ۇزىلىستە ەل قاتارلى سەرۋەندەپ قايتاتىندى شىعاردىم. قانشا ەركىن جۇرسەم دە ءبىر جەردە ۇزاق تۇرمايتىن ءادىس-تاسىلدەر ويلاپ تاپتىم. سەنبى كۇنى ءبي كەشتەرىنە دە  قاتىساتىن  بولدىم. وسىلاي ءوز ۇياتىممەن ارپالىسىپ، كەمشىلىگىمدى قىمتاپ جۇرگەنىمدە، قىستىڭ جىلجىپ ءبىر ايى ارتتا قالدى.

  جاڭا جىلعى دەمالىستان ساباققا كەلگەندە ەڭ ءبىرىنشى بولىپ كوزىمە وتتاي باسىلعان گۇلزيرانىڭ اياق كيىمى بولدى. ءتۇرى دە، ءتۇسى دە، ءپىشىنى دە، كولەمى دە ءدال مەنىكىندەي. راس-راس، ەش ايىرماشىلىق جوق. باۋ تاعاتىن ىلگىشتەرى دە اينا-قاتەسىز اۋمايدى. تەك ونىكى جاڭا، مەنىكى ەسكىلەۋ. سونداي دا زەيىن سالىپ قاراعان ادامعا ءبارى تايعا تاڭبا باسقانداي انىق. جاعدايىم كۇردەلەنىپ كەتتى. گۇلزيرادان بويىمدى اۋلاق ۇستايمىن. تاقتاعا ونىمەن بىرگە قاتار شىقپاۋعا ءار ءتۇرلى سىلتاۋ ويلاپ تاۋىپ جۇرگەنىم سول. مەن جوق جەردە: « ارمان مەن گۇلزيرانىڭ اياق كيىمىن قاراڭدارشى، بىردەي» دەپ سىپسىڭداپ جاتقانداي قۇلاققا جاعىمسىز داۋىستار كەلەدى دە تۇرادى. ۇيدە دە، مەكتەپتە دە ۋايىمىم اياق كيىمىم. «وسىدان جاز كەلسە، ءشوپ ورىپ ساتارمىن، اليۋميني تەرىپ وتكىزەرمىن»دەپ ءوز-وزىمە سەرت بەردىم. قىستىڭ بىتۋىنە ءالى ەكى اي بار، انشەيىندە قۇلاگەردىڭ شابىسىنداي زىمىراعان ۋاقىت سوقا تارتقان وگىزدەي جۇرمەي قويۋىن قارامايسىز با؟ بار تاپقانىن قالاداعى ستۋدەنت اپكەمە جىبەرىپ، نانى مەن سۋىن ازەر اجىراتىپ وتىرعان اكە-شەشەمە دە سالماق سالىپ، جاڭا باتەڭكە اپەرىڭدەر دەۋگە باتا المادىم، ۇياتىم جىبەرمەدى. ايتپايىن دەسەم، ەلگە كۇلكى بولام دەگەن وي ىشىمدە وتتاي جانىپ، شوقتاي قارىپ بارادى.

  بەيسەنبىگە دەيىن  گۇلزيرا ەكەۋىمىزدىڭ اياق كيىمىمىزدىڭ ءبىر ەكەنىن ەشكىم بايقاعان جوق. ءبارىن بۇلدىرگەن تاعى دا دەنە شىنىقتىرۋ ساباعى. ساباق باستالماس بۇرىن ءبارىمىزدى ءبىر قاتارعا ءتىزىپ، بوي-بويىمەن تۇرعىزاتىن ادەتى بار. ءبىرىنشى ۇلدار، ۇلدار بىتكەن  جەردىڭ ءىزىن الا قىزدار جالعاپ تۇرادى. ۇلداردان بويى ەڭ قىسقاسى مەن، قىزداردان ەڭ بويى ۇزىنى سول گۇلزيرا. الىستان قاراسى كورىنسە ءوز-وزىمنەن ۇركىپ قاشاتىن گۇلزيرا ەندى ءدال جانىمدا تۇر. ارامىزداعى الشاقتىق ءبىر ەلىگە دە جەتپەيدى. اياق كيىمدەرىمىز ءتۇيىسىپ، بازارداعى كوتەرمە ساۋداعا قويىلعان ءبىر  كەلكى ەتىكتەر سەكىلدى. ساباق ەندى باستالدى، سۇرانىپ كەتۋدىڭ دە ىڭعايى كەلمەي تۇر. قىرسىققانداي، ساپتا بۇل جولى ۇزاق تۇردىق. سول ساتتە گۇلزيرا مەنىڭ ەتىگىمە كوزى ءتۇسىپ، قايتا-قايتا قاراعىشتاي بەردى. ىشىنەن كۇلىپ العانىن دا سەزدىم. تولا بويىم مۇزداپ سالا بەردى. ساباقتىڭ سوڭىنا دەيىن بىرەۋ تۋ سىرتىمنان مىلتىق كەزەپ تۇرعانداي زوردىڭ كۇشىمەن تۇردىم.

  ساباق ءبىتىسى سول ەكەن، گۇلزيرا اينالاسىنداعى  قىزدارعا: « ارمان قىزدارسكي ەتىك كيىپ الىپتى» دەپ وسەك تاراتىپ ۇلگىرگەن، سىنىپقا كىرىپ كەلسەم، بارلىعى مەنىڭ اياعىما ءبىر، كوزىمە ءبىر قاراعاندارىنان-اق ءبارىن بايقادىم. كەلەسى ساباق مەرۋەرت اپايدىكى بولسا دا سومكەمدى جيناپ، ەشكىمگە قاراماستان ۇيگە قاراي بەت الدىم. تۇسكى اسقا بارمادىم، كەشكى استى ىشپەدىم. ءۇنسىز بولمەگە كىرىپ ءار ءتۇرلى كىتاپتار وقۋمەن بولدىم.

  مەنىڭ ۋايىمىمدى انام جاقسى بىلەدى. ەكى كۇن ساباققا بارماي جاتىپ العانىما دا نالىعان جوق. ەتىك اپەرمەسە، مەنىڭ العان بەتىمنەن قايتپايتىنىمدى تۇسىنەدى. قانشا وقتالسا دا اۋىلداعى ەسەن ساۋداگەر الماتىدان اكەلگەن ەتىكتەرىن قارىزعا بەرمەي جىبەرىپتى. بازارعا اپارعانمەن مال وتپەيدى، ەسەننىڭ الدىنا جاعدايدى ايتىپ، ءبىر ەمەس، ون مارتە باردى. انامدى ايادىم، ال مەكتەپكە بارۋعا ۇياتىمدى جەڭە المادىم. سىنىپتىڭ ەسىگىن اشسام، ءبارى ماعان كۇلۋگە دايىن تۇرعانداي.

  ساباققا بارماعانىما جەكسەنبىنى قوسپاعاندا ءتورتىنشى كۇن. سىنىپ جەتەكشىم مەنى مەرۋەرت مۇعالىممەن تالاسىپ ءجۇرىپ، الدا وتەتىن اۋداندىق وليمپياداعا ماتەماتيكا پانىنەن اپارماق-تۇعىن. كۇندە مەنىڭ ساباققا كەلمەۋىمنىڭ سەبەبىن ءبىلۋ ءۇشىن ءبىر وقۋشىنى ۇيگە جىبەرەدى. انام « ارمان اۋىرىپ جاتىر، جازىلسا بارار» دەپ سالەمدەمە ايتىپ الەك. قۋانىشتىڭ ساباققا كەلمەگەنىنە ايدان اسقانمەن، نۇرمان اعاي ارتىنان ادام جىبەرىپ، سەبەبىن بىلگەن جوق. ماعان ماتەماتيكادان جۇلدە الىپ كەلۋى ءتيىس دەپ قايتا-قايتا ىزدەۋ سالىپ جاتىر. ونىڭ ۇستىنە، جارىسقا دا از كۇن قالدى.

  وليمپياداعا ماتەماتيكادان باراتىن بولعاندىقتان، مەرۋەرت اپاي ماعان رەنجىپ ءجۇر دەپ ويلادىم. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مەنسىز قىزىقتى وتپەيدى. مەرۋەرت اپايدىڭ جوق دەگەندە ءبىر رەت ات ءىزىن سالىپ قوياتىن ۋاقىتى جەتتى. ءۇيى دە بىزدەن قاشىق ەمەس. رەنجىمەسە نەگە تىنىش جاتىر؟ مەنىڭ قۋانىشتان ارتىقشىلىعىم ابىرويىم بولماعانى ما؟

  بەس كۇننەن بەرى ۇيگە قامالىپ، ابدەن مەزى بولدىم. قىزدارسكي ەتىگىمدى كيىپ الىپ، ۇلكەن اعاممەن بىرگە وتىن شابۋعا كەتتىم. نان-سۋىمىزدى وزىمىزبەن بىرگە الىپ كەتكەندىكتەن، ۇيگە كەش باتا ءبىر-اق ورالدىق. ۇيگە كىرگەنىم سول ەدى، انامنىڭ جۇزىنەن ەرەكشە ءبىر قۋانىشتى بايقادىم. ءبىر جاقسىلىقتىڭ بولعانىن ايتقىزباي-اق ۇعىندىم. كىرە بەرىس بولمەدە جايىلعان الاشانىڭ باس جاعىندا سۋ جاڭا قوڭىر باتەڭكە تۇر. انام «وليمپياداعا باراتىن بولدىڭ، جاقىندا باتەڭكەڭە تۇستەس شالبار الىپ بەرەمىن» دەگەندە قۋانىشىم قوينىما سيماي، توڭىرەكتىڭ ءبارىن مەيىرىم جايلاعانداي بولىپ كەتتى. قايدان ساتىپ العانىن سۇراعان جوقپىن. انام ەسەن ساۋداگەردى كوندىرىپ، قارىزعا العان شىعار دەگەن وي كەلدى. كيىپ كورىپ ەدىم، قۇيىپ قويعانداي شاپ-شاق ەكەن.

  ەرتەسىنە سۋ جاڭا باتەڭكەمدى كيىپ ساباققا باردىم. ادەتتەگىدەي بارلىعىنىڭ كوزى مەنىڭ اياعىمدا. باعلان ادەتىنە  باسىپ: «الگى ەتىگىڭدى ساتىپ، جاڭا باتەڭكە الىپ العانىڭ با؟» دەپ سوقتىعىستى. ءبارى دۋ كۇلدى. العاشقى ساباق قازاق ءتىلى. مەرۋەرت اپاي ەسىك سىرتىندا بارلىعىن  ءۇنسىز  تىڭداپ تۇر ەكەن. «سالەمەتسىزدەر مە؟» دەپ كىردى دە بارلىعىمىز ورنىمىزعا جايعاسقان سوڭ، باعلانعا: «ورنىڭنان تۇر!» دەدى. ارى  قاراي ءسوزىن جالعاپ:

  -قۋانىشتىڭ ساباققا كەلمەگەنىنە ايدان استى. كەشە اناسىنان سۇراپ ەم، اياق كيىمىنە كۇلىپ، مازاق قىلعاننان ساباققا كەلمەي ءجۇر ەكەن. سىنىپتىڭ ەڭ وزات وقۋشىسى ارمان دا بەس كۇن ساباقتا بولعان جوق. سەندەر دوسسىڭدار ما الدە ءبىر-ءبىرىڭنىڭ كەمشىلىگىڭدى اڭدىعان دۇشپانسىڭدار ما؟

  -اپاي، مەن عانا ەمەس كۇلگەن…

  -ءسوزدى سوڭىنا دەيىن تىڭدا، باعلان. ارمان جاقىندا اۋدانعا وليمپياداعا بارادى. سىنىپتىڭ عانا ەمەس، مەكتەپتىڭ اتىن شىعارعالى وتىر. ال سەندەر بولساڭدار نە ساباقتى قاتىرمايسىڭدار، نە ساباقتى جاقسى وقيتىن وقۋشىعا مۇمكىندىك بەرمەيسىڭدەر. «ا» سىنىبىنىڭ وقۋشىلارىنىڭ بارلىعى جاقسى وقيدى، ۇيىمشىل، دوس. ءبىراق ولاردىڭ ەشقايسىسى ارمان سەكىلدى بارلىق پاننەن  ۇزدىك ەمەس. وتىر، باعلان. بۇل تەك باعلانعا ەمەس، بارلىعىڭا قاراتىلىپ ايتىلعان ءسوز.

  مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ ءدال بىلاي داۋىس كوتەرە سويلەگەنىن ءبىرىنشى رەت كورۋىم. بۇرىن بايىپپەن سويلەسە دە ءزىلدى، ساناعا جەتەتىندەي قىلىپ جەتكىزۋشى ەدى. مەن عانا ەمەس، مەرۋەرت مۇعالىمنىڭ ارەكەتىنە سىنىپتاعىلاردىڭ بارلىعى اڭ-تاڭ. ساباق بىتكەن سوڭ باعلان جانىما كەلىپ، كەشىرىم سۇرادى. مەرۋەرت اپايدىڭ ءبىر ءسوزى سىنىپتاستار اراسىندا بىرلىك، تاتۋلىق ورناتقانداي سەزىلىپ تۇردى. ەرتەڭىنە سۋ جاڭا اياق كيىم كيىپ، قۋانىش تا ساباققا كەلدى. مەن ساباق بىتكەن سوڭ سىنىپ جەتەكشىسىمەن بىرگە وليمپياداعا دايىندالىپ ءجۇردىم…

  ەتىكتىڭ ۋايىمىمەن باستالعان قىس ورتاسىنا جەتپەي مەن ءۇشىن ۇلكەن قۋانىشقا ۇلاستى. وليمپيادادان 1-ورىن الىپ، وبلىسقا جولداما بۇيىردى. ەرتەسىنە ديرەكتور كۇللى مەكتەپ ۇجىمىنىڭ الدىندا قۇتتىقتاپ، ابىرويىمدى اسقاقتاتتى. گۇلزيرا گۇل تاپسىرىپ، باعلان باستاعان جىگىتتەر قاپسىرا قۇشاقتاپ، اسپانعا كوتەردى.

  اۋداننان ورىن الىپ كەلگەن قۋانىشىمدى بولىسكىسى كەلگەن انام: « وتكەندەگى باتەڭكەڭ بولماعاندا مۇنداي جەتىستىككە جەتپەس ەڭ. مەرۋەرت مۇعالىمىڭە مىڭ العىس. ايلىعىنان قۋانىش ەكەۋىڭە تازا بىلعارىدان تىگىلگەن ەكى باتەڭكە ساتىپ الىپ بەردى. ساعان ايتپاي-اق قوي دەپ ەدى، ءبىراق جاقسىنى جەتكىزۋ كەرەك» دەدى.

  مەرۋەرت مۇعالىم - ۇستازداردىڭ ەڭ ۇزدىگى. ماعان رەنجىپ ءجۇر ەكەن دەسەم، سىرتتاي بولىسىپ، تىلەكشى بولىپ ءجۇر ەكەن عوي. بۇل جاقسىلىعىن نەمەن قايتارسام ەكەن، ا؟! ادام دەگەن وسىنداي جومارت، وسىنداي مەيىرىمدى بولۋشى ما ەدى!؟ ءيا، قۇدايىم، ماعان دا جانى اشيتىن ادامدار بار ەكەن! كەلەر جىلى قايتكەن كۇندە دە وليمپياداعا قازاق  تىلىنەن  نەمەسە ادەبيەتتەن بارامىن  دەپ ءوز- وزىمە ۋادە بەرەمىن!...
 
دايىنداعان - ماريعا مۇقان قىزى

  رەداكتورى : ءجازيرا قاجىكەن قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn