ەەڭ جاڭا مازمۇندار
شارۋالار كىتاپحاناسى ۇيرەنۋ قاربالاستىعىنا ءتۇستى
«باقىت» جەتكىزدى
ادال ەڭبەگىنىڭ اقىسىن ۋاعىندا الىپ، جاڭا جىلدى شاتتىقپەن قارسى الدى
ءار ۇلت بۇقاراسىن سىنالاپ كىرۋگە قارسى تۇرۋدىڭ يدەيالىق قورعانىس شەبىن بەكەمدەۋگە ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشكە» قارسى تاباندىلىقپەن باتىل كۇرەس جۇرگىزەمىن
ورنىقتىلىق پەن دامۋدان قوس مول ءونىم الۋدى، قوس جەڭىسكە جەتۋدى ىلگەرىلەتەيىك
اۆتونوميالى رايوندىق 13 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى 2 - ءماجىلىسىنىڭ ءتوراعالار القاسى 5 -جيىنىن وتكىزدى
اۆتونوميالى رايوندىق 13-كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 2 -ءماجىلىسى جابىلدى
2019-جىلى 1-ايدىڭ 21-كۇنى 17-سان
2019-جىلى 1-ايدىڭ 19-كۇنى 16-سان
ساياحات كاسىبىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتەمىز
قىزمەت ورنىن تياناق ەتىپ دامۋدى ىلگەرىلەتتى
ورگاندار قىزمەت كوميتەتى قىزمەتىن جاپپاي تىڭ ورە، تىڭ ساتىعا كوتەرەمىز
تۇرعىنداردىڭ ءومىرىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتتى
شىنايى سۇيەمەلدەپ كەدەيلىكتەن قۇتىلدىردى
اۋىرعان ءسابيدى دەر كەزىندە قۇتقاردى
سەنىمدى بەكەمدەي وتىرىپ باتىلدىقپەن ىسكەرلىك تانىتىپ، زەيىن-زەردە، كۇش-قۋاتتى شوعىرلاندىرا وتىرىپ دامۋدى جوبالايىق
ايماق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سەلبەستىك كووپەراتيۆتەرىن جۇمىس باسىندا ىلگەرىلەتۋ ءماجىلىسىن اشتى
ايماعىمىز ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى جانە اۆتونوميالى رايوندىق جوعارى حالىق سوتى مەن حالىق پروكۋراتۋراسىنىڭ قىزمەت بايانداماسىن تالقىلادى
اۆتونوميالى رايوندىق 13 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى 2 - ءماجىلىسىنىڭ ءتوراعالار القاسى 4 - جيىنىن وتكىزدى
اۆتونوميالى رايوندىق ساياسي كەڭەس 12 -كەزەكتى كوميتەتىنىڭ 2 -ءماجىلىسى جابىلدى
2019-جىلى 1-ايدىڭ 18-كۇنى 15-سان
سالت-داستۇرگە مۇراگەرلىك ەتىپ، كۇش-قۇدىرەتىن ايگىلەدى
قار-مۇز سالتاناتى . ومىرشەڭدىككە تولى شاۋەشەك
ايماقتىق پارتكومنىڭ كەڭەيتىلگەن ءماجىلىسى رۋحىن ۇيرەنۋ، ۇگىتتەۋ، دايەكتىلەندىرۋ جونىندەگى جەلىلەس شولۋ (2)
ايماعىمىز ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى ۇكىمەت قىزمەتىنەن باياندامانى جالعاستى تالقىلادى
اۆتونوميالى رايوندىق 13-كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى 2-ءماجىلىسى ءتوراعالار القاسىنىڭ 3-جيىنىن وتكىزدى
اۆتونوميالى رايوندىق 13-كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى 2-ءماجىلىسى ەكىنشى جالپى جيىنىن وتكىزدى
2019-جىلى 1-ايدىڭ 17-كۇنى 14-سان
ايماقتىق پارتكومنىڭ كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنۋدى تالاپ ەتتى
2019-جىلى 1-ايدىڭ 16-كۇنى 13-سان

قان قىسىمىنءتۇسىرۋدىڭ ەڭ قاراپايىم ادىستەرى

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/6/29 16:59:53


   ءتورت ءتۇرلى كوكونىستىڭ قان قىسىمدى جاقسارتۋ رولى بار

  جوعارى قان قىسىمى باستى سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ءبىرى، سونىمەن بىرگە ميعا قان قۇيىلۋ، ايدارشا ارتەريانىڭ قابىنۋىنان جابىسقان جۇرەك ناۋقاسى جانە بۇيرەك قىزمەتىنىڭ السىرەۋىن كەلتىرىپ شىعاراتىن ماڭىزدى فاكتور بولىپ، ادامدار جاعىنان «ءتىلسىز جان العىش» اتالعان. ايتا كەتەر ءجايت، ءارقانداي جالاڭ جەمەكتىكتەردىڭ قان قىسىمىن ءتۇسىرۋ ءونىمى ايتارلىقتاي بولمايدى، ول ءۇشىن تاماقتانۋ ادەتىن قالىپقا ءتۇسىرىپ، «كالي قۇرامىنىڭ جوعارى، ناتري قۇرامىنىڭ تومەن» بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

  «ناتريدىڭ تومەن» بولۋى دەگەندە، تۇز سياقتى ناتري قۇرامدى ازىقتىقتاردىڭ دەنەگە ءسىمىرىلۋىن ازايتۋ مەڭزەلەدى. مىسالى، تۇز، دامدەندىرگىش، بۇرشاق سىرنەسى جانە ءار ءتۇرلى اشتى قوسىمشا تاعام سياقتىلار.

  «كالي جوعارى» بولۋدى تۇسىنەتىن ادام كوپ بولماسا كەرەك، جوعارى قان قىسىمى ناۋقاسىنا شالدىققاندار ءار كۇنى 3100 ميلليگرامنان جوعارى بولعان كالي تۇتىنۋى ءتيىس (بۇل ادەتتەگى ادامداردىڭ 1.5 ەسەسىنە بارابار)، بۇل مولشەرگە جەتۋ وڭاي ەمەس. جاڭا كوكونىستىڭ قۇرامىندا كالي وتە مول بولىپ، ازىقتىق كاليدىڭ باستى كەلۋ قاينارى سانالادى، سوندىقتان جوعارى قان قىسىمى ناۋقاسىنا شالدىققاندار كوكونىستى كوپ جەگەنى ءجون، ءار كۇنى ەڭ كەمىندە 750 گرامنان ارتىق تۇتىنۋ كەرەك. كوكونىستىڭ ءتۇرى كوپ بولعانىمەن، بارلىعىنىڭ قۇرامىندا كاليدىڭ مول بولۋى ەكىتالاي. تومەندەگى ءتورت ءتۇرلى كوكونىس قان قىسىمىن جاقسارتۋعا پايدالى بولىپ، جوعارى قان قىسىمى بار ناۋقاستار كوبىرەك تۇتىنعانى ءجون.

  جاسىل جاپىراقتى كوكونىستەر. مىسالى، قىشى، شىپينات، سۋ ەكپە شىرماۋىعى، اسجۋا، ەبەلەك، اس جاپىراق، شيكى كوكونىس قاتارلىلار. بۇلاردىڭ كالي  قۇرامى  وتە جوعارى، ەنەرگيا مولشەرى تومەن، ۆيتامين، مينەرال زات، ازىقتىق تالشىق قۇرامى جوعارى. ءار كۇنى 300 گرام تۇتىنۋ ءتيىس. مىسالى، ءار 100 گرام شىپيناتتىڭ قۇرامىندا 311 ميلليگرام كالي بولادى، ەگەر ءار كۇنى 300 گرام جەسە، 930 ميلليگرامنان  جوعارى كالي قابىلداپ، ءبىر كۇنگى قابىلداۋ مولشەرىنىڭ 3/1 ىن يەلەيدى.

  ءار ءتۇرلى جاس بۇرشاقتار دا تاپتىرماس ازىقتىق سانالادى. مىسالى، تۇكتى بۇرشاق، اتباس بۇرشاق، جامباس بۇرشاق، اسبۇرشاق، تىزبە بۇرشاق، ورمە بۇرشاق، بۇرشاق وركەنى سياقتىلار. اسىرەسە تۇكتى بۇرشاقتىڭ قۇرامىنداعى كالي مولشەرى ءار 100 گرامىندا 478 ميلليگرام بولىپ، كوكونىستەردىڭ ىشىندەگى اعا جۇلدەگەر ەسەپتەلەدى. ءبىراق جاس بۇرشاقتىڭ قۇرامىنداعى ەنەرگيا مولشەرى جاسىل جاپىراقتى كوكونىستەردەن جوعارى بولعاندىقتان، كوپ  تۇتىنۋعا بولمايدى.

  ساڭىراۋقۇلاقتار مەن بالدىرلاردى دا ۇنەمى جەۋ كەرەك، مىسالى، جاس ساڭىراۋقۇلاق، سارى ساڭىراۋقۇلاق، جۇپارباس ساڭىراۋقۇلاق، قوزىقۇيرىق سياقتىلار، بۇلاردىڭ قۇرامىندا كالي جوعارى بولۋدان تىس، بەلوك قۇرامى دا اسا مول بولىپ، ەتسىز تاماق جەۋدى ۇناتاتىندار كوبىرەك تۇتىنسا بولادى.

  ءتاتتى بۇرىش، باكلاجان، پاميدور، اشتى قيار، اسقاباق، قيار سياقتىلاردى دا قوسىپ جەۋگە بولادى. ولاردىڭ ورتاق ەرەكشەلىگى بولسا سۋ قۇرامى جوعارى، ەنەرگيا مولشەرى تومەن بولىپ، دەنە سالماعىن تەجەمەك بولعان جوعارى قان قىسىمى ناۋقاسىنا شالدىعۋشىلارعا ەرەكشە ۇيلەسەدى.

  كوكونىس تۇتىنۋدا مىنا بىرنەشە تۇيىنگە دە نازار اۋدارۋ كەرەك:

  1. ءار ۋاقىتقى تاماقتا كوكونىس تۇتىنۋ، ءار كۇنى 5 تۇردەن جوعارى بولۋ كەرەك؛ 2. ءاربىر قۋىرماشقا كوكونىس قوسىپ جەۋ كەرەك، مىسالى، پاميدور قوسىپ قۋىرىلعان جۇمىرتقا،قيار جاپىراقشاسى قوسىپ قۋىرىلعان ەت، بۇيرا كوكونىس قوسىپ قۋىرىلعان ەت سياقتىلار؛ 3. «شيكى كوكونىستى» قوسىمشا تاعام رەتىندە تۇتىنۋ. مىسالى، قيار، پاميدور سياقتىلار؛ 4. جەمىس-جيدەك جانە كوكونىستەردىڭ شىرىنىن الىپ، سۋسىن رەتىندە پايدالانۋ. بالدىركوك، الما، ءسابىزدى ارالاستىرىپ شىرىنىن السا، ءدامى توتەنشە جاقسى بولادى؛ 5. مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا سول ماۋسىمداعى جاڭا كوكونىستەردى تۇتىنۋ ءارى ۇنەمى ءتۇرىن اۋىستىرىپ تۇرۋ كەرەك.

  ورامالدى قىسۋ ارقىلى قان قىسىمدى ءتۇسىرۋ ءادىسى

  جوعارى قان قىسىمى قازىرگى زامانداعى ادامداردىڭ باس قاتىرىپ جۇرگەن ۇنەمى كەزدەسەتىن سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ءبىرى. بۇل جوعارى قان قىسىمى اۋرۋىنا شالدىققاندىعى جونىندە دياگنوز قويىلعان ادامدار عانا ەمەس، اۋرۋ بەلگىسى بايقالماعان ادامداردا بارشىلىق. قان قىسىمى ءبىر مەزەت قالىپتى بولعانىمەن، جاستىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى، اسىرەسە سەمىز ادامدار جانە اۋلەتىندە سول اۋرۋ تاريحى بار ادامدار بۇل ناۋقاسقا وڭاي شالدىعادى. قان قىسىمىن مەڭگەرۋ جانە الدىن الۋدىڭ ەڭ جاقسى ءادىسى بولسا تۇرمىس  ادەتىن وزگەرتۋ، باستىسى ارىقتاۋ، تۇزدى ازىقتىقتاردى شەكتەۋ، جەتكىلىكتى ۇيىقتاۋ، كوپ ارەكەتتەنۋ.

  ناقتاپ ايتار بولساق، ارىقتاۋ بارىسىندا، دەنە سالماعى ءار جولى ءبىر كيلوگرام تۇسكەندە، قان قىسىمى دا سوعان سايكەس 1.7 ~2 ميلليمەتر سىناپ باعاناسى تومەندەيدى. قالىپتى ادامدار ءار كۇنى ەڭ كوپ بولعاندا 10 گرام تۇز تۇتىنسا، جوعارى قان قىسىمى بارلار 6 گرامنان اسىپ كەتپەۋى كەرەك؛ ءار كۇنى 6 ساعات ۇيىقتاۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك؛ 5 مينۋت باياۋ جۇگىرۋ مەن 5 مينۋت سەيىلدەۋدى الما-كەزەك الىپ بارعاندا، قان تامىردى جۇمسارتۋعا بولادى.

  مۇنان تىس، «ورامال قىسۋ ءادىسى» ارقىلى دا قان قىسىمدى تۇسىرۋگە بولادى. بۇل ءادىستى كانادانىڭ شيپاگەرى ورتاعا قويىپ، ا ق ش جۇرەك قور قوعامى قان قىسىمدى جاقسارتۋدىڭ قوسىمشا ەمدەۋ شاراسى رەتىندە قولدانۋدا. ناقتىلى ارەكەت ولشەمىنە توقتالساق، قول قارىمىن ارتتىرۋ اسپابىن ىستەتۋ، مۇندا قول قارىمىنىڭ %30 ىمەن 2 مينۋت قىسقاننان كەيىن، ءبىر مينۋت دەم الۋ كەرەك، وڭ-سول قولعا الماستىرىپ، 2 رەتتەن قايتالاۋ كەرەك. ەگەر ۇيدە قول قارىمىن كۇشەيتكىش جوق بولسا، ورامال ارقىلى دا ۇقساس ناتيجەگە جەتۋگە بولادى. ناقتىلى  ءادىسى: ورامالدى تىك ءتورتبۇرىش فورماسىندا بۇكتەپ، ءبىر جاعىنان باستاپ شيىرشىقتاپ، ءبىر قولمەن ۇستاي الاتىنداي دارەجەدە، ياعني باس بارماق باسقا ءتورت ساۋساققا تيمەيتىندەي بولعانعا دەيىن وراۋ كەرەك. ۇقساس %30 كۇش ارقىلى 2 مينۋت قىسقاننان كەيىن، ءبىر مينۋت دەم الىپ، وڭ-سول قولعا اۋىستىرىپ ەكى رەت قايتالاۋ كەرەك، اپتاسىنا تاباندىلىقپەن 3 رەتتەن ارتىق ىستەۋ كەرەك.

  مۇنىڭ قاعيداسى، ورامالدى قىسقان كەزدە، بىلەكتەگى بۇلشىق ەتكە كۇش ءتۇسىپ، قان تامىردى باسىپ، قان اينالىسى باياۋلاپ، مولشەرى ازايادى؛ بوساتقاننان كەيىن، قان تامىر ازوت توتىعىن شىعارىپ، كەڭەيەدى، ىركىلىسسىزدەنەدى جانە سەرپىمدىلىگىن ساقتايدى. بۇل ءادىس حاۋىپسىز ءارى قولايلى، ادام دەنەسىنە اۋىرتپالىق اكەلمەيدى. ورامالدى قىسۋ ارقىلى قان قىسىمىن تومەندەتۋدىڭ قاعيداسى ارىقتاۋ، تۇزدى تاعامداردى شەكتەۋ سياقتىلارمەن ۇقسامايدى، ەكەۋىن ءبىر ۋاقىتتا الىپ بارعاندا، ءبىرىن -ءبىرى تولىقتاپ ءونىمى ەسەلەپ ارتادى.
 
  اۋدارعان-ديدار سەرىك قىزى

  رەداكتورى : جىگەر ومىربەك ۇلى                                           


  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى