ەەڭ جاڭا مازمۇندار
”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تابىستار كورمەسىنىڭ شينجياڭ كورمە بولىگى تارتىمدىلىعىمەن كوزگە ءتۇستى
«تاعدىرلاس بولىپ، داڭعىل جولمەن ىلگەرىلەۋ − شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسى ادامزات دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ اعىمىن ىلگەرىلەتتى»
بۇقارانىڭ ءىسىن قاشاندا كوكەيىندە ساقتادى
ايماعىمىزدا 610 مىڭ مۋ جەرگە دۇمبە ءبيداي سىڭىرىلە باستادى
ءۇمىت اتىزىنان مول ءونىم جىرى شىعاندادى
تىكە تاراتۋ بولمەسىنەن”ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىن“ تاماشالادى
شاعانتوعاي: ماقسارىنى جىنتىكتەي مانەرلەۋگە جاڭا كۇش قوسىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 30- كۇنى 218-سان
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرە
پارتيانىڭ بەكىمىن، حالىقتىڭ رايىن ۇيىستىرىپ، گۇلدەنۋ ۇلى ءىسىن ىلگەرىلەتتى
رەفورما شارالارىنىڭ تياناقتانىپ، ونىمدىلىك كورسەتۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن پارمەندى قولداۋ، قامتاماسىز ەتۋ كەرەك
زەيىن - زەردەنى، كۇش - قۋاتتى ۇيىستىرىپ، بورىشتى ارقالاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جاڭا تاراۋ جازايىق
قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، ەرلىكپەن العا باسىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ تىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ كەرەك
تاريحتى اينا ەتىپ، وتكەندى باعامداپ، بولاشاقتى بولجاپ، گۇلدەنۋ جولىندا تاباندىلىقپەن العا باسۋ كەرەك
ىندەتكە توسقاۋىل قويۋ، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋ، دامۋ حاۋىپسىز بولۋ ماڭىزدى تالابىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىنا حاۋىپسىز، ورنىقتى ساياسي، قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك
اۆتونوميالى رايوننىڭ وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپامەن دامىتۋ جينالىسى اشىلدى
بارشا جۇڭگولىقتى تۇگەل اناعۇرلىم جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتتى
شينجياڭدى سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى ەتىپ قۇرىپ شىعامىز
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 - قۇرىلتايىنا قاتىناساتىن ۋاكىلدەر تۇگەل سايلانىپ شىقتى
ۋاكىلدىك بورىشتى ادالدىقپەن اتقارىپ، ۋاكىلدىك رولدى تولىق ساۋلەلەندىرەيىك
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ گرۋپپاسى رايونىمىزدا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 29- كۇنى 217-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 28- كۇنى 216-سان
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى

كىتاپ جانە كىتاپ وقۋ كۇنى

جولدانعان ۋاقىتى : 2018/4/23 13:51:28

ەلۋباي ءابىلقاسىم ۇلى 
  1. دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنىنىڭ بارلىققا كەلۋى

  ءار جىلى 4 - ايدىڭ 23 - كۇنى دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنى ەكەنىن بىرەۋلەر بىلگەنىمەن، تاعى بىرەۋلەردىڭ مۇنان حابارسىز ەكەندىگى تابيعي. 4 - ايدىڭ 23 - كۇنى ايگىلى «دونكيحوت» رومانىنىڭ اۆتورى، يسپانيانىڭ كورنەكتى جازۋشىسى سەرۆانتەستىڭ قايتىس بولعان كۇنى. بىرلەسكەن ەلدەر ۇيىمىنىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم - تەحنيكا قۇرىلىمىنىڭ بۇل كۇندى «دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنى» ەتىپ بەلگىلەۋىنىڭ ءبىر سەبەبى مىنە وسى. بىلايشا ايتقاندا، بۇل سەرۆانتەس سىندى ۇلى جازۋشىعا دەگەن ەڭ ۇلكەن قۇرمەت ىسپەتتى.
 
  1932 - جىلى سەرۆانتەس پەن ونىڭ ۋاكىلدىڭ شىعارماسى «دونكيحوتتى» اتاپ ءوتۋ ماقساتىمەن، يسپانيا جازۋشىسى ۆينسەت كلاۆير يسپانيانىڭ كاتالونيا رايوندىق ۇكىمەتىنە يسپانيادا «كىتاپ وقۋ كۇنىن» بەلگىلەۋ تۋرالى ۇسىنىس قويادى. بۇل ۇسىنىس 1926 - جىلى يسپانيا پاتشاسى الفونسXIII  دىڭ بەكىتۋىنەن وتەدى. قازىرگى ماعىنادان العاندا، «كىتاپ وقۋ كۇنى» ەڭ العاش وسىلاي دۇنيەگە كەلەدى. باستاپقى كەزدە «كىتاپ وقۋ كۇنى» سەرۆانتەستىڭ تۋىلعان كۇنى ــ 9-ايدىڭ 29 - كۇنىنە تۋرالانادى. 1930 - جىلعا جەتكەندە، قيمىل 4 - ايدىڭ 23 - كۇنىنە، ياعني سەرۆانتەستىڭ دۇنيەدەن وتكەن كۇنىنە وزگەرتىلەدى، سونان باستاپ بۇل كۇن يسپانيادا «كىتاپ وقۋ كۇنى» بولادى.

  «كىتاپ وقۋ كۇنىن» بەلگىلەۋ تۋرالى ۇسىنىستى العاش ورتاعا قويعان ۆينسەت كلاۆير ءوز ومىرىندە ادەبيەت پەن كىتاپ وقۋدى بار كۇشپەن جالپىلاستىرادى. ونىڭ قاراۋىنشا، كىتاپ وقۋ - ادامزاتتىڭ دۇنيەدەگى ەڭ باي مازمۇندى مادەنيەتتى ءتۇسىنىپ - بىلۋىندەگى بىردەن -ءبىر شىعار جول، «كىتاپ وقۋ كۇنىن» بەلگىلەگەندە عانا، بارلىق ادامدارعا كىتاپ وقۋ ورايىن جاراتۋعا بولادى. راسىندا، 20 - عاسىردىڭ 20 - جىلدارىندا حات - حابار الىسۋ، مادەنيەت الماسۋ دەگەندەر وڭاي - وسپاق شارۋا ەمەس ەدى. ۆينسەت كلاۆير مەن باسقا دا كاسىپتەستەرىنىڭ بىرلىكتە جوسپارلاۋى جانە بار كۇشپەن ەڭبەكتەنۋىنىڭ ناتيجەسىندە،ارادا جەتى جىلعا جۋىق ۋاقىت وتكەندە، اقىرى مادريد قالاسى مەن بارسەلونا قالاسىندا ايىرىم-ايىرىم كىتاپحاناشىلار قوعامى قۇرىلىپ، 35 جاستاعى ۆينسەت كلاۆير كىتاپحاناشىلار قوعامىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسار ءتوراعاسى بولىپ سايلانىپ، قىزمەت اتقارادى. سول جىلى ول ۇكىمەت تاراۋلارىنا تاعى دا ۇسىنىس بەرىپ، ۇيىمدىق تۇرعىدان كىتاپ وقۋ كۇنىن بەلگىلەپ، دۇنيەدەگى سۇبەلى شىعارمالارعا، ونىڭ اۆتورلارىنا قۇرمەت ءبىلدىرۋدى، كوركەم تۋىندى جازاتىنداردىڭ ادامزات مادەنيەتىنىڭ دامۋى ءۇشىن قوسقان ولشەۋسىز ۇلەستەرىن اتسىز-اياقسىز تاستاماي اتاپ ءوتىپ تۇرۋدى، سونىمەن بىرگە،بارلىق ادامداردىڭ، اسىرەسە جاستاردىڭ كىتاپ وقۋدان، كوركەم شىعارمالاردى وقۋدان تۋىندايتىن ەستەتيكالىق ءلاززاتتى تولىق ءتۇسىنىپ، كىتاپتان ادەبيەت دەگەننىڭ نە ەكەنىن سەزىنىپ، ادەبي شىعارمالاردان مادەنيەتتىڭ كۇش-قۋاتىن ۇعىنۋىن دارىپتەيدى.

  «كىتاپ وقۋ كۇنىن» بەلگىلەۋ ۇسىنىسىنىڭ ەش كەدەرگىسىز ەرتەرەك بەكىم تابۋى ءۇشىن، ۆينسەت كلاۆير ءوزىنىڭ بارلىق جاقىن - جاعالاس، دوس - جاراندارىن اتتانىسقا كەلتىرەدى. ءوزى الەۋمەتتىك ورىنداردا بولىپ تۇراتىن ءتۇرلى قوعامدىق قيمىلدارعا قاتىناسادى، سول ارقىلى كاسىپتەستەرى مەن ۇكىمەت تاراۋلارىنىڭ قولداۋىنا يە بولادى. ءىس وڭىنا باسقاندا، كاتالونيا رايونىنداعى «سەنت گەورگي كۇنى» جايىنداعى ميفتىك اڭىزدا «كىتاپ وقۋ كۇنىنىڭ» بەلگىلەنۋىنە تاعى ءبىر ويلاماعان تاماشا مۇمكىندىك اكەلەدى. اڭىزداردا ايتىلۋىنشا، ەرتەدە ءبىر ارۋ قىزدى الباستىلار  تۇتقىنداپ، ونى اياق-قولىن بايلاپ، يەن شاتقالعا اپارىپ قاماپ تاستايدى، مۇنى ەستىگەن باتىر سەنت گەورگي الباستىلار مەكەن ەتكەن جەرگە بارىپ، ولارمەن جالعىز ايقاسىپ، اقىرى ارۋ قىزدى الباستىلاردىڭ ازابىنان، جىن-شايتانداردىڭ ويناعىنان قۇتقارىپ اكەلەدى. ارۋ ءوزىن قۇتقارعان جىگىت - سەنت گەورگيدىڭ ەرلىگى مەن ەڭبەگىنىڭ بوداۋىنا وعان كىتاپتان ساۋعا ۇسىنادى. سونان باستاپ كىتاپ ەرلىك پەن قاجىر - قايراتتىڭ سيمۆولى سانالادى.

  اڭىزداعى سەنت گەورگي - گەرمانيا، ۇلى بريتانيا، گرەتسيا، نيدەرلانديا، پورتۋگاليا، سلوۆەمنيا، مەكسيكا جانە يسپانيانىڭ كاتالونيا ءوڭىرى قاتارلى ەلدەر مەن رايونداردا ادامداردى پالە - قالادان قورعايتىن قۇداي. ال، «سەنت گەورگي كۇنى» بولعان 4 - ايدىڭ 23 - كۇنى كوپتەگەن ەلدەردە سويلەسىپ جۇرگەن، ماقۇلداسىپ قويعان قىز-جىگىتتەردىڭ ءوزارا سي - ساۋعا ۇسىناتىن كۇنى. سول كۇنى كاتالونيا وڭىرىندەگى ايەلدەر قاۋىمى كۇيەۋلەرىنە، قىزدار جۇرگەن جىگىتتەرىنە ساۋعاعا كىتاپ تارتۋ ەتەدى. ال، ەرلەر ايەلدەرىنە، جىگىتتەر قالىڭدىعىنا نەمەسە سۇيگەن قىزدارىنا روزا گۇلىن ۇسىنادى. ونىڭ ۇستىنە، ۇلى بريتانيانىڭ ايگىلى دراماتورگى شەكسپيردىڭ تۋىلعان كۇنى مەن قايتىس بولعان كۇنى جانە ورىس تەكتى امەريكا جازۋشىسى ۆلاديمير نابوكوۆتىڭ، فرانسيا جازۋشىسى ماۋرس درۋوتىڭ، يسلانديانىڭ نوبەل ادەبيەت سيلىعىن يەلەگەن كورنەكتى جازۋشىسى لاكسنەستىڭ جانە باسقا دا كوپتەگەن ادەبيەت الىپتارىنىڭ  تۋىلعان كۇنى دە وسى 4-ايدىڭ 23-كۇنىنە تۋرا كەلەدى ەكەن. سوندىقتان دا «دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنىن» 4-ايدىڭ 23-كۇنىنە تۋرالاۋ وتە لايىقتى ەدى.
 
  1995 - جىلى 25 - كەزەكتى حالىقارالىق باسپاگەرلەر قوعامىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك قۇرىلتايى يسپانيادا اشىلادى. قۇرىلتايدا باسپاگەرلەر قوعامى «دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنىن» بەلگىلەۋ جوباسىن جاساپ، مۇنى بەلگىلى ءبىر ۇيىمنىڭ ۇسىنىسى رەتىندە يسپانيا ۇكىمەتى اتىنان بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم - تەحنيكا قۇرىلىمىنا تابىس ەتەدى. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم-تەحنيكا قۇرىلىمى سول جىلى 11 - ايدا قارار قابىلداپ، ءار جىلى 4 - ايدىڭ 23 - كۇنى «دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنى» دەپ جاريالايدى. «كىتاپ وقۋ كۇنى» سونان باستاپ دۇنيە جۇزىلىك سيپات العان قيمىلعا اينالادى. قازىر ءار جىلى جۇزدەن استام مەملەكەت بۇل مەرەكەنى تويلاپ نەمەسە بۇل قيمىلعا ءتۇرلى فورمادا ات سالىسىپ كەلەدى. «كىتاپ وقۋ كۇنىنىڭ» كىندىگى كەسىلگەن جەر - بارسەلونادا مۇنىڭ دۋمانى، ءتىپتى، ەرەكشە، سول كۇنى بۇكىل قالا كىتاپ پەن گۇلگە ورانىپ قالادى. كۇندىز كوپتەگەن ادامدار ۇستىلەرىنە ەرتەدە وتكەن جازۋشىلاردىڭ كيگەن كيىمى ۇلگىسىندە شاپان - شاقپىت كيىپ، ۇلى تۇلعالارشا جاسانىپ، سالتاناتتى جۇرىسكە شىقسا، كەشىندە ۇلكەندى - كىشىلى تەاترحانالاردا دۇنيە مويىندايتىن ءتۇرلى مازمۇنداعى ايگىلى درامالار قويىلادى. سونىمەن بىرگە، بۇل كۇنى كىتاپ دۇكەندەرىندە كىتاپتى ءوز باعاسىنان وننان ءبىر پايىز ارزان ساتۋ كەسىلمەيتىن شورە. كوشەلەردىڭ كەز كەلگەن الاڭدارى مەن جۇرت كوپ جينالاتىن ورىنداردان قولدارىنا بۋما - بۋما كىتاپ ۇستاعان قىزدار مەن ايەلدەر قاۋىمىن، سومكەلەرىن ءتۇرلى كىتاپتارعا تولتىرىپ العان ەرلەردى كورۋگە بولادى. مۇنان تىس، ايگىلى جازۋشىلاردىڭ الەۋمەتتىك ورىنداردا ارناۋلى لەكسيا سويلەۋى، كەيبىر ات-اتاعى بار اۆتورلاردىڭ ءوزىنىڭ باسپادان شىققان جاڭا كىتاپتارىن كوشەگە الىپ شىعىپ، وعان قولتاڭباسىن قالدىرىپ ساتۋى… قاتارلى قيمىلدار دا جۇرگىنشىلەر مەن وقىرمانداردىڭ نازارىن اۋدارىپ، ىنتاسىن باۋرايدى.

  كىتاپ وقۋ يسپانيالىقتاردىڭ بويىنداعى تاماشا قاسيەت، تەلەۆيزور وتباسى سايىن، كومپيۋتەر مەن وزىق قولفوندى قامتىعان جاڭاشا ينفورماتسيا قۇرالدارى ادام باسى سايىن جالپىلاسقان بۇل ەلدە بۇل كۇندەرى دە كىتاپ - ادامداردىڭ جۇرەك تۇكپىرىندەگى ەڭ قاستەرلى دۇنيە ەسەپتەلىنەدى، جايشىلىقتا كوپتەگەن ادامداردىڭ سومكەسىندە كەم دەگەندە بىردەن كىتاپ جۇرەدى دە، ونى كەز كەلگەن جەردە وقيدى، مەيلى سەرۋەن باقشالارداعى ورىندىقتا وتىرسىن، كوشە اۆتوبۋزىندا نەمەسە مەترودا كەتىپ بارا جاتسىن، وندا بوس ورىن تاۋىپ وتىرسا دا، تۇرەگەپ تۇرسا دا، نە بارى ەكى-ءۇش بەكەت عانا جۇرسە دە،سومكەسىنەن كىتابىن الىپ شىعىپ،ونىڭ بەتىن اشپايتىن ادامدى نەكەن-ساياق بولماسا، جولىقتىرۋ مۇمكىن ەمەس. ايتەۋ،ءارقانداي ورتادان قولىنا كىتاپ ۇستاعان ادامداردى كەزدەستىرۋگە بولادى، كەيبىرەۋلەر، ءتىپتى، كىتاپتىڭ قىزىعىنا شىنداپ بەرىلگەندە، قاسىندا باسقا ادامداردىڭ بار-جوعىن اڭعارماي دا قالادى ەكەن.

  جازۋ مادەنيەتىنىڭ بارلىققا كەلۋىنە،اسىرەسە باسپا ءسوز تەحنيكاسى مەن قىزمەتىنىڭ كەمەلدەنە تۇسۋىنە سايكەس،وتكەن عاسىردان باستاپ،كىتاپ ادامزاتتىڭ ناعىز رۋحاني ازىعىنا اينالىپ، تۇتاس قوعامنىڭ دامۋىنا ءوز ىقپالىن جاساعاندىعى شىندىق. كوزگە تۇرتسە كورگىسىز قاراڭعى تۇندە الىستان بۇلدىراپ كورىنگەن بولىمسىز ساۋلە قوس جانارى تەسىلىپ،جانى كەيىگەن پەندەگە ءۇمىت ۇشقىنىن اڭعارتىپ، بەلگىلى سەنىم باعىشتايتىنى شۇباسىز،كىتاپتىڭ قۇدىرەتى دە وسىمەن بىردەي. ەگەر ادامدار كىتاپ اتاۋلىنى وقىماسا، وندا تۇتاس قوعامدا بەلگىلى وزگەرىستەر بولۋى، ارتىعىراق ايتقاندا،جاڭالىق جاراتاتىن جاسامپازدىق وي مەن تالعام، باي مازمۇندى ءارى نازىك سەزىم مەن ماحاببات، مەيىربان ادامدىق تۇرعى مەن قاسيەت،ءوزىن-ءوزى مولشەرلەيتىن دانالىق پەن ءومىردى تۇسىنەتىن سانالىلىق، جاقسى -جاماندى پارىقتايتىن كورەگەندىك پەن قابىلەت دەگەندەر بولماي، كەرى قايتۋى ابدەن مۇمكىن.

  كىتاپ - ادامزات ءبىلىم قورىنىڭ قامباسى، اقىل-پاراساتىنىڭ جاۋھارى، وي - ءورىسىنىڭ جيىنتىعى،قوعام دامۋىنىڭ باسپالداعى، مۇنى ەش ۋاقىت ەستەن شىعارۋعا بولمايدى.

  2. كىتاپ وقۋدىڭ ءمانى

  قازىرگى كەزدە كىتاپ وقۋدىڭ ءمانىن ءار ادام ءار ءتۇرلى ءتۇسىنىپ،ءار دەڭگەيدەگى وقىرمان ونى الۋان فورمادا باعالايتىنى تابيعي. ءبىز ادەتتە نە ءۇشىن كىتاپ وقيمىز، ونى قالاي وقۋىمىز كەرەك؟ بۇل ساۋالداردىڭ جاۋابى ءارى وڭاي، ءارى كۇردەلى.

  كىتاپ وقۋ تەك ادامزاتقا عانا ءتان ورتاق قاسيەت، ياعني كىتاپتىڭ باۋراۋ قۋاتىنان كەلىپ قالىپتاسقان ادام بويىنداعى ءبىر ءتۇرلى قۇمارلىق، داعدى. جايشىلىقتا كىتاپتى كوپ وقيتىن نەمەسە كوپ كىتاپ وقيتىن ادامدار مەن كىتاپ وقىمايتىن ادامدار،كىتاپ وقۋدى ۇناتاتىن ادامدار مەن كىتاپ وقىعانعا زاۋقى سوقپايتىن ادامدار، كىتاپتى بەلگىلى ماقسات تۇرعىسىنان وقيتىن ادامدار مەن ونى تەك وقۋ ءۇشىن عانا وقيتىن ادامدار اراسىندا بەلگىلى ايىرماشىلىقتار بولاتىندىعى تابيعي. بۇگىنگى دۇنيەدە كىتاپ وقىمايتىن نەمەسە ونى ۋاقىت وتكىزۋدىڭ  ەرمەگى دەپ بىلەتىن جاي وقىرماندارمەن سالىستىرعاندا كىتاپتى ءبىلىمنىڭ  اسىل قورى، مادەنيەتتىڭ مايەگى، ادام بولىپ جاساۋدىڭ ولشەمى تۇرعىسىنان ءتۇسىنىپ، كىتاپ وقۋدى رۋحاني ازىقتان يگىلىكتەنۋدىڭ ءتاسىلى ورەسىنەن قارايتىن ادامداردىڭ وي-ورىسىندە، تانىم-تالعامىندا، كۇندەلىك تۇرمىس تاسىلىندە، ءتىپتى، جايشىلىقتاعى ءجۇرىس-تۇرىس پەن ءسوز-ارەكەتىندە كوپتەگەن پارىقتاردىڭ بايقالاتىندىعى شىندىق.

  ءارقانداي ءبىر كىتاپ تاريحتا بولىپ وتكەن باي مازمۇندى ءارى كۇردەلى، شىتىرمان وقيعالار مەن سول كەزدەگى ءتۇرلى رەال بولمىستاردىڭ جانە قازىر بولىپ جاتقان كوپتەگەن قوعامدىق وزگەرىستەر مەن ايتاقالسىن جاڭالىقتاردىڭ ەستەلىگى، ەرتەدەگى جانە قازىرگى اۆتورلار پاراساتىنىڭ جيىنتىعى، زەيىن - زەردەسى مەن ماڭداي تەرىنىڭ جەمىسى. ءبىز  ودان بىردە تاريحتىڭ تەرەڭ قويناۋىنا ءۇڭىلىپ، وتكەن ءومىردىڭ ەلەسىن سەزسەك، تاعى بىردە ادامزاتتىڭ كۇندەي كۇلگەن بولاشاعىنا كوز سالىپ، قيال دۇنيەسىنە باتامىز.  وقىرمان تۇرعىسىنان العاندا، كىتاپ اتاۋلىنىڭ ايتاتىنى، ارينە، وتكەن شاقتىڭ وقيعاسى، قازىرگى ءداۋىردىڭ شىندىعى، سونان بارىپ ادامعا: تاريح ەشقاشان دا ولمەيدى، مۇنىڭ سەبەبى، ول كىتاپ ارقىلى ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاسا الۋىندا ەكەن عوي دەگەن وي تۋىندايدى. ۆ. گ. بەلينسكيدىڭ سوزىمەن ايتقاندا: «كىتاپ دەگەنىمىز ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ ءومىرى، ونى ءبارى - كارىلەر دە،جاستار دا، ىسكەرلەر دە،ەشتەمە ىستەمەيتىندەر دە قاجەتسىنەدى، بالالار دا سولاي. بالالار ءۇشىن بارلىق ءىس كىتاپ تاڭداۋدا،سول ءۇشىن  ناشار تاڭداپ العان كىتاپتاردى وقۋ ولار ءۇشىن ەشتەمە وقىماعاننان گورى جامان دا، زياندى دا ەكەنىنە ءبىز الدىمەن قوسىلامىز». راس، جاقسى كىتاپتاردى وقىعان كەزدە ادامدار وتكەندى ەسكە الا وتىرىپ، بولاشاققا كوز سالادى. تازا سەزىم، ابزال نيەتتە بولا وتىرىپ، تۇرپايىلىق اتاۋلىنىڭ بارىنە قوش ايتۋعا بەكيدى. سوندىقتان كىتاپ وقيتىن ادامدار نەمەسە كىتاپ وقىعاندى ۇناتاتىن، قىزىعاتىن ادامدار باقىتتى جاندار، ويتكەنى ولار وزدەرىنىڭ تالعامى مەن اۋەسى نەگىزىندە قولىنا العان كىتابىن باستان - اقىر وقىپ شىعىپ، ودان قالاي دا ءبىر رەت تاماشا ەستەتيكالىق ءلاززات الادى دەۋگە بولادى.

  ءيا، كىتاپ وقۋ ءاربىر ادامنىڭ جەكە ءىسى، ول باسقا بىرەۋ ءۇشىن ەمەس، اينالىپ كەلىپ سول ادامنىڭ ءوزى ءۇشىن. ونداي دەيتىنىمىز، كىتاپ وقۋ ادامداردىڭ وي - ءورىسىن  اشادى. دەسەدە، بۇل ارادا كىتاپ وقۋدى كىلەڭ پايدا تاۋىپ، باي بولۋدىڭ نەمەسە اتاق شىعارىپ، ۇلكەن مارتەبەگە، زور ابىروي - اتاققا يە بولۋدىڭ بىردەن -ءبىر ءتاسىلى دەسەك، بۇل تۇجىرىمىمىزدىڭ جۇزدە ءجۇز دۇرىس بولۋى ەكىتالاي. سولايدا، كىتاپ  اتاۋلىنىڭ باسىم كوبىندە ادامداردىڭ بىلۋىنە ءتيىستى، ۇيرەنۋىنە قاجەتتى، ەسكەرۋىنە تاتيتىن، پايدالانۋىنا ارنالعان، قاجەتىنە جارايتىن تالاي بىلىمدەر ساقتالعاندىقتان، كۇندەلىك ءومىر مەكتەبىنەن توقىعاندارى مەن كىتاپ وقىپ، ودان تۇيگەندەرىن ەسكە ساقتاۋ - ادامداردىڭ ەڭ باعالى بايلىعى سانالادى. ەگەر ادامدار كىتاپتاردان دۇرىس پايدالانا السا، وندا وقىعان كىتاپتارىنان بۇرىندى - سوڭدى جاساعان تالاي ويشىل عۇلامالاردىڭ، ۇلى تۇلعالاردىڭ جان دۇنيەسىن سەزىنىپ، ءومىر جايلى تالعامىن ءتۇسىنىپ، ءوزىنىڭ كەلتە عۇمىرىن سان ۇرپاق ادامداردىڭ قۋانىشى مەن جۇبانىشى ورتاسىندا وتكىزۋگە مۇمكىندىك تابا الادى.

  كىتاپ وقۋ ادامدارعا، ومىرگە قالاي قاراۋدى، قانداي پوزيتسيادا بولۋدى ۇيرەتىپ قانا قالماستان، قاجىماس قايرات، مۇقالماس ەرلىك باعىشتايدى. ادام بالاسى كەي تۇستارى رەال ومىردەگى ورمەكشىنىڭ تورىنداي ءتۇرلى  قۇبىلىس، بولمىستارعا شىرمالىپ، قاساتىنا قامالىپ، ودان ۋايىم - قايعى جامالىپ، قايتەرىن بىلمەي دەل-سال بولىپ داعدارعاندا، كىتاپ رەال ومىردەگى قىم-قۋىت بولمىستارعا قالاي مامىلە جاساۋدىڭ شاراسىن ونىڭ كوكەيىنە قۇيىپ، شىعار جولىن كوز الدىنا ەلەستەتىپ، وقىرمانعا بۇل دۇنيەدە ادامداردىڭ زاتتىق قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋدىڭ جولى كوپ ءتۇرلى ەكەنىن، ءبىراق ادامنىڭ ءوزىنىڭ ءومىرءسۇرۋ قۇنىن ايگىلەۋ بارىسى ماشاقاتتى دا جاپالى بولاتىندىعىن ۇعىندىرادى. ءاربىر ادامنىڭ تۇرعىسى، قانداي ادام ەكەنى كەيدە ونىڭ وقىعان نەمەسە قىزىعىپ وقيتىن كىتابىنان بەلگىلى بولىپ تۇرادى. ل. بلانك ايتقانداي: «سەن نە وقيتىنىڭدى ايتىپ بەرسەڭ، مەن سەنىڭ كىم ەكەنىڭدى ايتىپ بەرەم. ادامنىڭ اقىلى مەن مىنەز-قۇلقى جونىندە ونىڭ كىتاپحاناسىن قاراپ شىعىپ، دۇرىس تۇسىنىك قالىپتاستىرۋعا بولادى». تابيعات دۇنيەسى ادام اتاۋلىنىڭ بارىنە بىردەي اقىل - پاراسات، زەيىن - زەردە، ون ەكى مۇشە بەرگەنىمەن، ءبىراق ءار ادامنىڭ سانا - سەزىمى، قابىلەت -قاسيەتى ءار ءتۇرلى بولادى، كوپ جاعدايدا سەزىم مەن سانا، قاسيەت پەن قابىلەت ومىرىمىزگە راقات پەن بايلىق، تىنىشتىق پەن قۋانىش، باقىت پەن سەنىم باعىشتاعان كەزدە كەيبىرەۋلەر رەال ءومىردىڭ قۇلى بولىپ ءوتۋدى قالاۋى مۇمكىن. تىرشىلىك ءۇشىن كۇرەسۋ جان يەسى اتاۋلىنىڭ سوڭعى تياناعى. ونىڭ ۇستىنە، ادام ءومىرى بالعانىڭ سابىنداي قىسقا، تاعدىردىڭ بىزگە ءناسىپ ەتكەن ۋاقىتى، راسىندا، تىم شەكتى. ەندەشە، كىتاپ وقۋ بىزگە رەالدىقتان اسىپ تۇسەتىن وسكەلەڭ سانا - سەزىم، قاجىر - قايرات، ەرلىك - جىگەر سيلايدى، قيىنشىلىق اتاۋلىنىڭ بارىنە كەۋدە كەرىپ كونۋدى، شىداۋدى ءارى ونى جەڭۋدى ۇيرەتەدى، جالعان دۇنيەنى تاني ءبىلۋدى تۇسىندىرەدى، كوڭىلدەگى تۇماننان سەيىلىپ، قانداي ات-اتاعىڭ، ابىروي-داڭقىڭ بولسا دا نەمەسە قانداي  كوڭىلسىز كۇي كەشىپ، تىعىرىققا تىرەلسەڭ دە دارقان كوڭىل، كەڭ پەيىلدە بولىپ، بولاشاققا سەنىممەن، ۇمىتپەن قاراۋعا جەبەيدى.

  ومىردەگى كەيبىر نارسەلەر بىزگە ەشقانداي زاتتىق بايلىق سيلاپ، تۇرمىستىق قاجەتىمىزدى قاناعاتتاندىرىپ بەرە المايدى. ءبىراق، ءبىز مۇنداي دۇنيەدەن ەشقاشان دا بەزە المايمىز، كەيبىر نارسەلەر ءبىزدىڭ كۇندەلىك ءومىرىمىزدى مەڭگەرىپ وتىرعانىمەن، ونىڭ الاڭداتۋشىلىق تۋدىراتىن ءجايتى دە جوق ەمەس. تۇتاس قوعام تۇرعىسىنان العاندا، جەكە ادام تۇككە تۇرعىسىز جاي جان يەسى، ۋاقىت ايدىنىنداعى بۇگىن كەلىپ، ەرتەڭ كەتەتىن ادەتتەگى پەندە عانا. جايشىلىقتا مۇنداي رەالدىققا كوپتەگەن ادامدار ءساپ سالىپ جاتپايدى، بايلىعىنا ماقتانىپ، بيلىگىنە مارسيعان كەيبىرەۋلەر ءوزىن دۇنيەنىڭ تۇتقاسىن ۇستاپ تۇرعانداي، ول قولىنان كەتسە اسپان قۇلاپ جەرگە تۇسەتىندەي ويلايدى، ءبىراق ءوزىنىڭ رۋحاني تياناعىنىڭ ءتۇپ تامىرى نە ەكەنىن، قايدا ءجۇرىپ، قايدا تۇرعانىن تولىق مولشەرلەمەيدى، تاريح اتتى ۇلى كەرۋەنگە ىلەسىپ جۇرگەن جاي جولاۋشىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ءتۇسىنىپ جەتپەيدى. ءار ادامنىڭ رۋحاني دۇنيەسى نازىك سەزىمنەن قۇرالعان، الۋان ارمانعا تالپىنعان بالاپان قۇس، ول اياۋشىلىقتى قاجەت ەتەدى، ەگەر ۇياسىندا مامىعىنا دەرت تۇسسە بۇكىل دەنەسىن شارپيدى، قاناتىن قومداپ ۇشا المايدى. دەرت-دەربەزدەن ساقتانۋدىڭ بىردەن -ءبىر شىعار جولى - ءوزىن-ءوزى قاستەرلەۋ، قادىرلەۋ، تاربيەلەۋ، وسىلايشا ناعىز ادام بولىپ جاساۋدى ۇيرەنۋ. ارينە، مۇنىڭ ءبىر ءبولىمى قوعامدىق ومىردەن تۇيگەن تاجىريبەدەن كەلسە، ەندى ءبىر ءبولىمى كىتاپتان، ونى وقۋ بارىسىندا پايدا بولعان تۇسىنىك - تانىمنان كەلەدى.

  جايشىلىقتا ءمالىم ءبىر جاقسى كىتاپتى وقىپ شىقساڭ بەلگىلى بىلىمدەردەن حابار تاۋىپ، ساۋات الۋدىڭ سىرتىندا، كىتاپ وقىعان كەزدە قيال قۇسىڭ قيانعا شارىقتاپ، وي دۇنيەڭ استان-كەستەن بولادى، وقۋ بارىسىندا بىردە جانىڭ جادىراسا، بىردە رۋحاني ازاپقا تۇسەسىڭ، سەنىڭ ول كەزدەگى تولقىعان كوڭىل كۇيىڭدى، وي تەڭىزىنە باتقان سەزىمىڭدى سىرت پەندە مۇلدەم سەزە المايدى. كىتاپتىڭ قىزىعىنا ەلىتكەندە كوزىڭ ەشتەمەنى كورمەي، قۇلاعىڭ تىنىپ، بىرەۋگە سويلەۋگە، الدىڭدا تۇرعان شايدى ىشۋگە دە مۇرساڭ بولماي، ءوزىڭدى كەرەمەت ءبىر رۋحاني الەمدە، تىنىش كەڭىستىكتە جاساپ جاتقانداي سەزىنىپ، كوڭىلىڭ سەرپىلىپ قالادى. سونان بارىپ، ءسال تىنىستاپ، كىتاپتىڭ وقىپ كەلگەن بەتىنە قاعاز قىستىرىپ، ەكى كوزىڭدى تارس جۇمىپ، ەڭسەڭدى كوتەرىپ، ۇزاعىنان تىنىستايسىڭ-اۋ. سول كەزدە قيالىڭا نە كەلەدى دەيسىڭ عوي؟ ەگەر وقىعان كىتابىڭ كوركەم شىعارما بولسا، ارينە، ونداعى ايتپاقشى بولعان نەمەسە ايتىلعان وي، وسى ويدى تولىق جەتكىزۋگە تىكە قاتىسى بار وقيعا جەلىسى، كەيىپكەر تاعدىرى، اۆتوردىڭ بەينەلەۋ جاعىنداعى شەبەرلىگى مەن بايانداۋ جاعىنداعى سۋرەتكەرلىگى… تاعىسىن-تاعىلار ويىڭدى شىرماپ، جان دۇنيەڭدى استان-كەستەن ەتۋمەن عانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، بۇل شىعارمانىڭ اۆتورى قانداي ادام ەكەن، بۇل دۇنيەدە قايتىپ جاساپ ءوتتى ەكەن، وي الەمىندە قانشالاعان دۇنيەلەر وزىمەن بىرگە كەتتى ەكەن، ەگەر ونىڭ جاساعان داۋىرىندە تۋىلىپ، ونىمەن تانىسىپ-بىلىسكەن، اڭگىمەلەسىپ، سىر شەرتىسكەن بولسام قانداي بولار ەدى… دەپ قيال تەڭىزىنىڭ شەكسىز تۇبىنە باتاسىڭ. ناعىز اقىل-پاراسات قاي-قاشان دا ءوزىنىڭ نۇر - شۇعىلاسىن شاشىپ، شام - شىراقتاي جارقىراپ، كەيىنگى ۇرپاقتارعا ساۋلەسىن توگىپ تۇرادى، ءاربىر جەكە جونىنەن العاندا، ارتىندا بەلگىلى ءىزى قالسا، وندا ونىڭ ءومىرىنىڭ ءماندى، ۇرپاعىنىڭ الدىندا ارلى بولعانى، ەگەر ەرتەڭگى كۇنگە، بولاشاق ۇرپاققا قالدىرعان ەشتەمەسى بولماسا، وندا ونىڭ بايلىعى دا، باسقاسى دا وزىمەن بىرگە وشەدى.

   دۇنيەدە جاقسى كىتاپ از ەمەس، ينفورماتسيا قارشا بوراعان،ءتۇرلى باسىلىمداردان اياق الىپ جۇرۋگە بولمايتىن بۇل زاماندا كىتاپتى كوزسىزدىكپەن وقىعاننان گورى، تالعامپازدىقپەن وقۋ ءوزىن ايالاعاندىق، ءومىرىن قادىرلەگەندىك سانالادى، ءبىر ادامنىڭ ءومىرى كۇنىنە ءۇش ۋاقىت تاماق ءىشىپ، سەگىز ساعات ۇيىقتاعاننان باسقا ەشتەمە ىستەمەي، تەك كىتاپ وقۋمەن عانا بولسا دا دۇنيەدەگى بارلىق كىتاپتاردى، ونى قويىپ، ءبىر ەلدىڭ ءبىر داۋىردە باسپادان شىققان كىتاپتارىن تۇگەلدەي وقىپ شىعۋعا جەتپەيدى، ءارقانداي ادام ءوزىنىڭ شۇعىلدانعان كاسىبىنە، قىزمەتىنىڭ قاجەتىنە، بويىندا بار تالانتىنا، جاستاي قانىنا سىڭگەن قىزىعۋىنا قاراي الۋان مازمۇنداعى ءتۇرلى كىتاپتاردى تاڭداپ وقيدى. ل. ن. تولستويدىڭ: «ءبارىن وقۋدىڭ، مۇلدە، قاجەتى جوق، جان دۇنيەڭدە پايدا بولعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەتىندەرىن عانا وقۋ قاجەت» دەگەن ءبىر اۋىز سوزىندە شىڭعىرعان شىندىق جاتىر. ويتكەنى ادامداردىڭ كىتاپ وقۋ داعدىسى العاش رەت تابيعي تۇردە قولىنا نە تۇسسە سونى وقۋدان باستاۋ الىپ، بىرتە-بىرتە مازمۇن مەن جانر تاڭداۋعا، ودان كەيىن كەلە اۆتور تاڭداۋعا جانە جازىپ-سىزۋدىڭ قاجەتىنە، اتقارعان مىندەتىنىڭ، شۇعىلدانعان قىزمەتىنىڭ تالابىنا قاراي كىتاپتاردى تاڭداپ وقۋعا كوشەدى. سولايدا، تەك سورەلەردە سىرەسىپ تۇرعان توم - توم كىتاپتاردىڭ اراسىنان ءوزى ءلاززات تابا الاتىن، جاڭالىق سەزە الاتىن كىتاپتاردى، باسقاشا ايتقاندا، ادامداردى كوبىرەك ويلانىپ - تولعانۋعا، ءومىردىڭ ءمانىن، ادام بولىپ جاساۋدىڭ جولىن  ۇعىنۋعا جەبەيتىن شىعارمالاردى نەمەسە وسى تالابىمدى قاناعاتتاندىرادى-اۋ دەگەن اۆتورلاردىڭ شىعارمالارىن تاۋىپ، ونى تالعامپازدىقپەن وقۋ، ودان العان ءدانىن تاڭدايعا سالىپ تاۋساۋ، شىققان ءنارىن سۇيىنە جۇتۋ بارىنەن پايدالى. كىتاپتى تاڭداپ، تالداپ وقۋ - قولعا ىلىككەن دۇنيەلەردىڭ ءبارىن ءبىرىن تاۋدان، ءبىرىن باۋدان الىپ، كۇيسىن - ءتۇيسىن وقي بەرگەننەن الدەقايدا ماعىنالى.

  كىتاپ - رۋحاني بايلىق، كىتاپ وقۋ -ءومىردىڭ ءلاززاتى، ادامزات دۇنيەسىنە ءتان ەستەتيكالىق تالعام. ادەتتە جاقسى شىعارمالاردى وقىعاندا ايىزىڭ قانادى، ول جۇرەگىڭنەن جول تابادى. ادام ءومىرى ءوزى ءبىر كىتاپ، كىتاپ بەينە ءومىر. ءومىردى تۇسىنگەن ادام كىتاپ وقىعاندى ءتىپتى دە ۇناتادى، كىتاپتى ەرمەك دەپ قاراماي، قايتا ناعىز رۋحاني قازىنا،ءبىلىمنىڭ قورى، اقىل-پاراساتتىڭ كەنى دەپ تۇسىنگەن ادام جەر بەتىندە جان يەسى بولىپ جاساۋدىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن سونان تابادى. ويتكەنى كىتاپ وقۋ ادامنىڭ كوڭىل كوزىن ارشيدى، تۇنشىعىپ جاتقان ىشكى دۇنيەڭە تىنىس بەرىپ، سارايىڭدى اشادى. ادەتتە ءارقانداي ءبىر ادامنىڭ ىشكى دۇنيەسى سان-ساناقسىز قازىنانىڭ قامباسى، قۇس ۇشىپ وتە المايتىن شەت - شەگى جوق تەڭىز - مۇحيت، عاسىرلار بويى قاساتقا ورانعان قاراسىنى جوق قارلى القاپ. كۇردەلى دە قىم - قۋىت رەال ومىردە، قوعامدىق ورتادا،ادام بالاسى جەلدىڭ ىعىمەن، تەڭىزدىڭ تولقىنىمەن جۇرە بەرسە باعداردان اداسىپ، شىعار جول تابا المايدى. كىتاپ وقۋ اڭساعان ارمانعا جەتكىزەتىن داڭعىل جول. تەك كىتاپ وقىعاندا عانا، اسىرەسە جاقسى كىتاپتاردى وقىعاندا، جۇرەك قالاۋىڭ ءوزىنىڭ التىن تۇعىرىنا قوناقتاپ، جاراتىلىس دۇنيەسىنىڭ ناقتى قاسيەتىن ىشتەي سەزىنىپ، تابيعاتتىڭ اسىلگى زاڭىن زەيىن - زەردەڭمەن ءتۇسىنىپ، ادام سىندى وسى ءبىر سانالى پەندەلەردىڭ كۇردەلى پسيحيكاسىن وي ەلەگىڭنەن وتكىزىپ، كوڭىلىڭ جاي تابادى. ءبىر كىتاپتى نەمەسە ءمالىم ءبىر شىعارمانى وقىپ بولعاننان كەيىن كەڭ تىنىستاپ، تەرەڭ وي تەڭىزىنە باتۋىڭ، قۇيقىلجىعان قيال قۇسىڭ شارىقتاپ، شارتاراپتى شارپۋى قانداي راقاتتى شاق دەسەڭىزشى!

  ءبارىن ايت تا ءبىرىن ايت، كىتاپ وقۋ - ادام بولىپ جاساۋدىڭ ەڭ تومەنگى ولشەمىن بەلگىلەيدى. كىتاپ وقىعان ادامداردىڭ ءوز قۇنىن ايگىلەيتىن جولى - ۇلى شىعارمالاردىڭ تۇرتكى بولۋىندا، رەال ومىردەن اسىپ ءتۇسىپ، بولاشاققا بەت الۋ، ەرتەڭگە كوز سالۋ. تەك رەال ومىردەگى ءوز شەڭبەرىنەن شىعا العان، تاس قۇرساۋىن شاعا العان ادام عانا الاۋلاعان ءۇمىت ۇشقىنىنىڭ ءوشىپ قالماۋى ءۇشىن، ونىڭ لاۋلاپ جانا بەرۋى ءۇشىن  كۇرەسەدى. ەشتەمەڭ جوق ءسىڭىرىڭ شىققان قۋ كەدەي بولساڭ دا، كۇندىز - ءتۇنى مويىن بۇرۋعا مۇرساڭ جوق، قىزمەتىڭ قانشالىقتى قاربالاس بولسا دا، كۇنىنە نەمەسە اپتاسىنا از ۋاقىت شىعارىپ، كىتاپ وقۋدى ادەتكە اينالدىرۋدىڭ ماڭىزى بارىنەن جوعارى. شىن نيەتىمەن كىتاپ وقۋ - كىتاپ وقۋ ارقىلى ىشكى دۇنيەنى قورعاۋ دەگەن ءسوز. ويتكەنى كىتاپ وقۋ ءبىر ءتۇرلى تاربيە، ادام بالاسى ءومىر مەكتەبىمەن بىرگە وقىعان كىتابىنىڭ ءار پاراعىنان ءومىردى تۇسىنەدى، ءوزىن تۇسىنەدى، دۇنيەنى تۇسىنەدى، وڭ مەن سولدى پارىقتايدى، جاقسى مەن جاماندى انىقتايدى، الەمدەگى بارلىق نارسەدەن ازدى - كوپتى حابار تابادى، ۇلىلاردىڭ وي قاتپارىنان سۋسىندايدى.

  رەداكتورى: گۇلنۇر جۇماش قىزى

  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مىسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان الىندى»

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn