ەەڭ جاڭا مازمۇندار
كۇزگى تەڭەلۋ كەزىندە جەر -جەر مول ءونىم الۋدىڭ قاربالاستىعىنا ءتۇستى
كۇزگى تەڭەلۋ كەزىندە جەر -جەر مول ءونىم الۋدىڭ قاربالاستىعىنا ءتۇستى
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم تۇراقتى كوميتەتى كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس اشتى كەزەكتەگى ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ قىزمەتىن ارناۋلى تاقىرىپتا اقىلداستى، ورنالاستىرۋ جاسادى
اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ (باس ساۋدا قوعامى) 12 - قۇرىلتايى وتكىزىلدى
شينجياڭ سۋ يگىلىگىن دامىتۋعا قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلدى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 27- كۇنى 215-سان
شاۋەشەك قالاسىندا تۇڭعىش قارتتارعا قامقورلىق جاساۋ جاعىنان قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعى قۇرىلدى
ساۋانداعى ساقشىلار مەن حالىق قارا دەگەلەكتى قۇتقاردى
شاۋەشەك كەدەنى دالمە -ءدال شارا قولدانىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن يمپورت -ەكسپورت ەتۋدىڭ”جەدەل ارناسىن“ اشتى
ۇلگىلەردىڭ كۇش -قۋاتىن سەزىنىپ، ءداۋىردىڭ اتويشىسى بولۋعا قۇلشىنامىز
ەسىك اشۋ ورايىنان بىرگە يگىلىكتەنىپ، كوركەم بولاشاقتى بىرگە جاراتايىق
شي جينپيڭ بۇكىل ەلدەگى قالىڭ شارۋالاردىڭ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار شەبىندە قىزمەت ىستەپ جاتقان جولداستاردىڭ مەرەكەسىن قۇتتىقتادى جانە ولاردان شىنايى حال سۇرادى
ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارى شوعىرىن جوعارى ولشەممەن، جوعارى ساپامەن جەتىلدىرۋگە، زورايتۋعا تاباندى بولۋ كەرەك
قول قويىلعان سوما ءبىر تريلليون يۋاننان استى، كوپتەگەن ەڭ جوعارى ورە جاراتىلدى
جىبەك جولى رۋحىن اسقاقتاتىپ، ازيا مەن ەۆروپانىڭ سەلبەستىگىن تەرەڭدەتەمىز
رەفورمانىڭ تابىستى تاجىريبەلەرىن مۇقيات قورىتىندىلاپ، پايدالانىپ، ارميانى رەفورما ارقىلى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ، ماڭىزدى بەكىتۋىنىڭ رۋحىن جەتكىزدى، دايەكتىلەندىردى
2022-جىلى 9-ايدىڭ 26- كۇنى 214-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 24- كۇنى 213-سان
2022-جىلى 9-ايدىڭ 23- كۇنى 212-سان
تارباعاتايدىڭ ەرەكشە ونىمدەرىن تانىستىرىپ، باۋراۋ قۋاتىن ايگىلەدى
شي جينپيڭ 7 - كەزەكتى جۇڭگو − ازيا - ەۆروپا كورمەسىنە قۇتتىقتاۋ حات جولدادى
​7 - كەزەكتى جۇڭگو − ازيا - ەۆروپا كورمەسى اشىلدى
ءبىر نيەتپەن سەلبەسىپ، جىبەك جولىنىڭ تىڭ شۇعىلاسىن جازايىق
جىبەك جولى رۋحىن اسقاقتاتىپ، قول ۇستاسىپ، بولاشاقتا تەڭ يگىلىككە كەنەلەمىز
ەسىك اشىپ، سەلبەسىپ، بولاشاققا اتتانايىق
2022-جىلى 9-ايدىڭ 22- كۇنى 211-سان
ايماقتىق اكىمشىلىك مەكەمەسى شانشي يانچاڭ مۇناي توبىمەن، شينجياڭ تيانيە توبىمەن سەلبەستىك جۇلگەلىك كەلىسىمىنە قول قويىستى
ايماعىمىزدىڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى از ۇلتتاردىڭ اۆتونوميالى رايوندىق 10 -كەزەكتى ءداستۇرلى سپورت جارىسىندا سۇبەلى تابىسقا قول جەتكىزدى
قىزمەت ورنىن تياناق ەتىپ، كورىكتى تارباعاتايدى بىرگە قۇرامىز

قازاق حالقىنىڭ داستارقان باسى مادەنيەتى تۋرالى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/11/30 19:58:11

ونەر حاميت ۇلى

  قازاق حالقىنىڭ قالىپتى جاعدايدا جايىلاتىن داستارقاندارى نەگىزىنەن تاڭەرتەڭگى شاي داستارقانى، تۇسكى تاماق داستارقانى، كەشكى اس داستارقانى بولىپ ءۇش ۋاقىتتىق وتباسىنىڭ كوللەكتيۆ داستارقانى. مۇنىڭ وزىندىك داستارقان باسى ءداستۇرلى مادەنيەتى قالىپتاسقان. تومەندە  بۇل تۋرالى جەكە-جەكە توقتالا كەتەيىك:

1. تاڭەرتەڭگى شاي داستارقانى.

  شاي - ۇلتىمىزدىڭ تۇرمىسىندا تاريحتان قالىپتاسقان ءداستۇرلى مانگە يە سۋسىندىق. قازاق حالقىنىڭ تۇتىنىۋىنا سايكەس، شاي - كەمپىر شاي، اق شاي، قارا شاي، بور شاي جانە اق سۋ سياقتى تۇرلەرگە؛ مەزگىلدىك قاجەتىنە قاراي، نەگىزىنەن تاڭەرتەڭگى شاي، تۇسكى شاي جانە ەل ورىنعا وتىرعانداعى كەشكى شاي دەپ بولىنەدى. قازاق حالقى ەجەلدەن كەز كەلگەن ادامدى ۇلتىنا، دىندىك سەنىمىنە، جىنىسىنا قاراماستان، ۇيگە كىرىپ ءبىر شاۋگىم شاي ءىشىپ كەتۋگە ءىلتيپات ەتۋدى ادەتىنە اينالدىرعان. ءبىر شاۋگىم شاي حالىقتىڭ ەنشىسى، بولىنبەگەن رىزدىعى دەپ ءبىلىپ، بەرەكە-بىرلىكتىڭ دانەكەرى ەتكەن. مىنە، وسىنداي تۇرمىس ورتاسىندا ۇلتىمىز تاڭەرتەڭگى شايدى اس قادىرى، تىرلىكتىڭ باستاماسى دەپ، تاڭەرتەڭگى شايدىڭ قۇرمەت ورنىن جوعارى باعالاپ، ءبىر كۇندىك تىرلىكتىڭ ىرىسى تاڭمەن تالاسقان تاڭەرتەڭگى شايدا دەپ، قادىر-قىمباتىن بارىنشا اسىرا تۇسكەن. قارتتارىمىز ۇرپاقتارىنا تاڭەرتەڭگى شايدى وتباسى مۇشەلەرى بەتى-قولىن تازالاپ جۋىپ،ءتۇزۋ، رەتتى وتىرىپ ءىشۋدى، داستارقانعا قۇرمەت ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرۋدى دارىپتەپ كەلگەن. تاڭەرتەڭگى شايدا كوڭىلسىزدىك تۋدىرىپ، الا-بوتەن ءسوز ايتۋدى شەكتەگەن. تاڭەرتەڭگى كوڭىل كۇي ورنىقتى بولسا، تۇتاس ءبىر كۇندىك جۇمىس ءساتتى بولادى دەپ تۇجىرىمداعان. ال، شاي ۇستىنە كەلىپ قالعان ادامدارعا قۇرمەت كورسەتىپ، ۇلكەندەرگە كىشىلەرى ورىن بەرىپ، شاي ۇسىنىپ، قوشامەت كورسەتسە، تاڭەرتەڭگى شايدى تاستاپ كەتۋگە بولمايدى، ونى تاستاپ كەتسەڭ، رىزدىعىڭنان ايرىلاسىڭ دەپ ىرىم ەتكەن.

  حالقىمىز ءبىر شاۋگىم شايدى بەرەكەنىڭ تۇتقاسى ەتىپ، اعايىن-جەگجات، تۋىس-تۋعان، كورشى-قولاڭدار، ءتىپتى، ەل مەن ەل اراسىندا تۋىلعان كىربەڭدىكتى، اشتى-ارازدىقتى جويۋ ءۇشىن اۋىل اقساقالدارى باس بولىپ، ولاردىڭ باستارىن قوسىپ، ءبىر شاۋگىم شاي ارقىلى بەرەكەنى قالپىنا كەلتىرىپ وتىرعان، سونداي-اق ءوزارا كەلىسپەي جۇرگەن ەكى جاقتا ءبىر-بىرىنە شاي شاقىرىسىپ بەرىسىپ، سىرلاسا وتىرىپ تاتۋلىقتى جالعاستىرىپ كەلگەن.

  ۇلتىمىزدىڭ شاي مادەنيەتى زەرتتەلۋگە ءتيىستى ءداستۇرلى مادەنيەت ەسەپتەلەدى. قازىر قوعام دامىدى، تۇرمىستىق سالت-ءداستۇر دە جاڭالانىپ كەلەدى. سوندىقتان بۇرىننان ساقتالىپ كەلە جاتقان وسى شاي مادەنيەتى ءداستۇرىمىزدى وسى زامان  مادەنيەتىمەن سايكەستىرۋىمىز كەرەك.
 
 2. تۇسكى تاماق داستارقانى.
 
  حالقىمىز كوشپەندى تۇرمىس، ءتورت ماۋسىمدىق مال شارۋاشىلىعىنىڭ كاسىپتىك جاعدايىنا سايكەس، تۇسكى تاماقتا كوبىندە توپتىق تۇرعىدا ءبىر تۇتاس وتىرىپ، وتباسى مۇشەلەرى تولىقتانىپ بىرگە تاماقتانۋعا شارت قويىپ جاتپاي-اق تاماقتانا بەرەتىن بولعان. ءتورت تۇلىك مالدىڭ باعىمداۋ ءتاسىلى مەن ۋاقىت سايكەسىمدىلىگى دە ءبىر مەزگىلگە تۇراقتالماعان، وسىعان وراي سىرتتان ازىقتانۋ كوبىرەك بولعان. مىسالى، حالقىمىزدىڭ قورىقتىق، ەت قاقتاۋ سياقتى دالادا جاسالىپ جەيتىن تاماق تۇرلەرى ارقىلى دا مالشى تۇرمىسىنىڭ تۇسكى قورەگى كوبىندە سىرتتا بولاتىنىن بىلۋگە بولادى. مالدان كەلگەن، مال وتارىنان «كەلگەن شوپاندارعا قالجىڭ  ايتىلىپ:  وتارداعىنىڭ ورنى اشىپ تۇر ما؟» دەپ ازىلدەۋىنەن قاراعاندا، قازاق حالقىنىڭ دالاداعى جاساپ جەگەن تاماقتارى كوڭىلدى ءارى ءدامدى بولاتىندىعىن ايگىلەپ تۇرعانىنان دەرەك بەرەدى. ال، قالعان وتباسى ادامدارى دا ءبىر ورىنعا جينالىپ، بىرگە تاماقتانادى. سونىمەن قاتار، كورشى-قولاڭدارى دا بىرگە تاماقتانا سالۋ سالتقا اينالعان.

3.  كەشكى اس داستارقانى.

  كەشكى اس داستارقانىنىڭ تاماق ءمازىرى ءبىرشاما مول بولادى. ءارى وتباسى مۇشەلەرى تولىق بولۋدى قاجەت ەتەدى. نەگىزىنەن مال  قورالانىپ، ەل ورىنعا وتىرعان، قىزىل ءىڭىر ۋاقىتى وتكەننەن كەيىن بارىپ كەشكى اسقا ورنىعىپ وتىراتىن بولعان. كەشكى اس مەزگىلىندە سول وتباسى مۇشەلەرىنىڭ تولىق وتىرۋىنا، ءۇي ءىشى رەتتى، تازا بولۋمەن قاتار، قىس كۇنى بولسا وشاقتا وت مازداپ جانىپ تۇرادى، ءبىر كۇندىك جۇمىستارىن ويداعىداي تىندىرعان سوڭ ادامدار كوڭىلدى باس قوسىپ، تاماققا وتىرىپ، كەلەسى كۇنگى جۇمىستار تۋرالى ورنالاستىرۋلار جاسالادى. كەشكى استا ادامدار جاس شاماسىنىڭ رەت ورنى بويىنشا وتىرادى. استى جاتىپ، جۇرەلەپ وتىرىپ، جانباستاپ جاتىپ، جاعىن تايانىپ ىشۋگە، بەتى-قولىن جۋماي، اسقا وتىرۋعا تيىم سالىنادى. بەيۋاقىتتا دالا بەزۋگە، جاتىپ قالۋعا، توپتان بولىنۋگە، استە بولمايدى. مۇنداي ارەكەتتەر كەشكى داستارقان داستۇرىنە قايشى بولعان ىسپەتتى ۇلكەندەر جاعىنان تەكتەلىپ، شەكتەلىپ وتىرعان.

  ال، قازاق حالقى اۋىل ءۇيدىڭ قوناعىن، كورشى-قولاڭدارىن كوبىندە كەشكى اسقا شاقىرىپ، بىرگە تاماقتانىپ، قوناعۋارلىقتى، مەيمان-دوستىقتى ايگىلەۋمەن بىرگە، بەرەكە-بىرلىك، جاڭاشا تىرلىك، ماڭىنداعى بولىپ جاتقان بولمىس تۋرالى، كاسىپتىك شارۋا تۋرالى كەڭەس قۇرىپ، كوڭىلدى ورتادا بۇكپەسىز اڭگىمە شەرتىپ تاراسىپ جاتادى. ۇيگە كەلگەن قوناقتا ءوز ءىلتيپاتىن ءبىلدىرىپ، قۇرمەت  سەزىمىن  كورسەتىپ، وتاعاسىلارىنىڭ ەمەۋرىنى بويىنشا لايىقتى ورىنعا ىڭعايلاسىپ وتىرىپ تاماقتانادى. داستارقان باسىنا ورنالاساتىن قوناقتار جاس شاماسىنا، جىنىسىنا، سول وتباسىمەن بولعان تۋىستىق قارىم-قاتىناسىنا قاراي جايعاسادى. ال، داستارقان باسىنا  كەلىپ قالعان قۇدايى قوناقتار دا، بوگدە قوناقتار دا جوعارىدا ايتىلعان ءداستۇر- سالتقا ساي جايعاسا بەرەدى. داستارقان ۇستىنە  كەلىپ قالعان ادامدارعا جاسى كىشىلەر، قوناق يەلەرى تۇرىپ ورىن بەرۋ داستۇرىنە سايكەسىپ داستارقان سالتىن جالعاستىرا  بەرەدى...

  اتاپ ايتقاندا، ءبىز ايتىپ وتىرعان قازاق حالقىنىڭ وتباسىنداعى تاڭەرتەڭگى، تۇسكى، كەشكى تاماقتانۋ سالتى وزىندىك داستۇرلىك ورتاقتىق ەرەكشەلىككە يە  بولىپ، داستارقان باسى مادەنيەتىن قالىپتاستىرادى. وسى ءبىر اس-سۋ مادەنيەتىمىزدىڭ قالپىن ساقتاپ، بەرەكەلى دە، مەرەكەلى داستارقانىمىزدىڭ ءسانى مەن ءمانىن جوعالتپاي جالعاستىرۋ وسى زامان ۇرپاقتارىنىڭ كەلەلى مىندەتى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان بۇرىننان ساقتالىپ كەلە جاتقان وسى ءبىر ارداقتى اس-سۋ داستارقان مادەنيەتى ءداستۇرىمىزدى وسى زامان مادەنيەتىمەن سايكەستىرۋىمىز كەرەك. ونى زاڭ دا، ساياسات تا قولداپ وتىر.

  رەداكتورى: گۇلنۇر جۇماش قىزى
 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

  مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn