ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2018-جىلى 23-اقپان 40-سان
تۋىستار باس قوسىپ كوكتەم مەرەكەسىن قىزۋ قارسى الدى
ۇلتتىق سپورت قيمىلدارىن وزدىردى
تۋىستارىمەن بىرگە اڭگىمە جيىنىن وتكىزدى
ايماقتىق پارتكوم اۋىل-قىستاق قىزمەتى ءماجىلىسىن اشتى
ايماق پەن بيڭتۋان 9 ـ ديۆيزياسى كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الۋ بايلانىسىمەن اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزدى
ايماقتىق پارتكومنىڭ وزەكتى گرۋپپاسى 4 ـ رەتكى كوللەكتيۆ ۇيرەنۋىن وتكىزدى
ايماق اۋداندىق، قالالىق پارتكوم شۋجيلارىنىڭ نەگىزگى ساتى پارتيا قۇرىلىسى قىزمەتىن يگەرۋدەن ەسەپ بەرۋ، باعالاۋ بەينە ەكران ءماجىلىسىن اشتى
توراپ ساۋداسى كاسىپتەنۋدىڭ جولىن اشتى
نەگىزگى ساتىعا بارىپ، مەيىر باعىشتادى
ايەلدەردىڭ كاسىپتەنۋىنە وراي جاراتتى
كۇلمەسە دە جىپ –جىلى ونىڭ جانارى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
2018-جىلى 15-اقپان 39-سان
2018-جىلى 14-اقپان 38-سان
2018-جىلى 13-اقپان 37-سان
2018-جىلى 12-اقپان 36-سان
2018-جىلى 10-اقپان 35-سان
شاعان مەرەكەسىن شات مەرەيمەن قارسى الدى
ەمدەۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ساياساتى ويداعىداي تياناقتاندى
كورىكتى اۋىل-قىستاق قۇرىلىسىن دامىتىپ، بۇقارانى يگىلىككە كەنەلدىردى
اۋقاتتانۋدىڭ تىڭ جولىن قاراستىردى
«ارداقتى انا، باقىتتى وتباسى» اتتى ۇگىت - لەكسيا قيمىلىن ورىستەتتى
تارباعاتاي حالقىنىڭ باقىت كورسەتكىشى جوعارىلاي ءتۇستى
جاڭا جىلدا نەگىزگى ساتىعا ساپار
2018-جىلى 9-اقپان 34-سان
2018-جىلى 8-اقپان 33-سان
شاحمات جارىسى وزدىرىلدى
ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى شار تاراپتان شەشەك اتتى
كوكتەمگى ءوندىرىس قارىزىن تاراتۋ قىزمەتى ءساتتى ورىستەتىلۋدە

بەيزاتتىق مادەني مۇرامىز «بۇلاۋ» جايلى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/6/15 18:39:21

باقىتبەك قۇمارحاجى ۇلى
 
  قازاق حالقى تابيعاتپەن ەتەنە بولىپ، ءتورت تۇلىك مالىنىڭ قامىنا بولا ءورىس قۋىپ،ساي-ساعالاپ،سۋ جاعالاپ كوشپەندى تۇرمىس كەشىرىپ،تابيعات قۇشاعىنداعى ءتۇرلى اڭ- قۇس،وسىمدىكتەرمەن ءتىل تابىسا بىلگەن. قورشاعان ورتانىڭ قۇپيا  سىرلارىنا ءۇڭىلىپ،تابيعاتپەن تاعدىرلاس، سىرلاس بولىپ،دانا تاعىلىمدار جاراتقان سايىن ساحنادا وسكەن حالىق ءتۇرلى مادەنيەت جاراتتى ءارى جالعاستى اشتى، زەرتتەدى. مۇندا تازالىق، دەنساۋلىق قورعاۋ بىلىمدەرىن، ءتۇرلى قولونەر،دەنە تاريبە جاقتارىندا كەيىنگى ۇرپاققا ۇلاعاتتى وشپەس ءبىلىم، ورتايماس بايلىق قالدىردى.  «ءبىر ۇلتتىڭ قانداي ۇلت ەكەندىگىن بىلمەك بولساڭ،سول ۇلتتىڭ ءساليقالى سالتىنا قارا» دەگەندەي، سول مادەنيەتتەرىمىزدىڭ مايەگى بولعان شيپاگەرلىك بىلىمدەرىمىز دە باسقا تۋىسقان ۇلىتتارمەن قاتار ءوز نەسىبەسىن سيلاپ جاتقانى بارشامىزعا ايان.
  قازاق شيپاگەرلىگى _ قازاق حالقىنىڭ    بايىرعى مۇرالارىنىڭ ءبىرى، اۋرۋدى تەكسەرۋ، تەگىن انىقتاۋ، دارىمداۋ، الدىن الۋ جاقتارىندا كوپتەگەن زەرتتەۋلەر مەن تاجىريبەلەر جيناپ، ونىڭ نازارياسىن جۇيەگە ءتۇسىرىپ، ەمدەۋ ادىستەرىن تاۋىپ ناۋقاستاردى داۋالاعان.

  سونىڭ ىشىندە بۇلاۋ حالقىمىزدىڭ ۇزاق ۋاقىتتان بەرى قولدانىپ كەلە جاتقان ەمدەۋ ادىستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ، قازاق شيپاگەرلىگىمەن بىرگە جاساسىپ، بىرگە دامىپ،ءوزىنىڭ ەمدەۋ جاعىنداعى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ۇرپاقتان-ۇرپاققا مۇرا بولىپ، بۇگىنگى داۋىرىمىزگە جەتىپ وتىر. سوناۋ تاريحتا وتكەن تالاي-تالاي عۇلاما عالىمدارىمىز، ناۋقاستاردى تامىر ۇستاپ ءتۇرلى   تەكسەرۋلەر جۇرگىزۋدىڭ سىرتىندا كوپتەگەن شيپاشاق تا قولدانىپ، اۋرۋ تۇرىنە قويىلعان نارىقتالعى عىلىمىنا  قاراي ءبىر جاعىنان،  ىشكىزۋ ارقىلى داۋالاۋ جۇرگىزسە،ەندى ءبىر جاعىنان،ءتۇرلى بۇلاۋ جاساپ سىرتتان ءدارى تارتىپ، بۋىندارعا ءشوپ ءدارى تالقانداپ تارتىپ،ءشوپ دارىلەرمەن، ءتۇرلى حيميالىق دارىلەرمەن (الماس، توتيايىن، سىناپ،  كۇكىرت) ىستاۋ، تارتۋ، لايىقتى دوزادا ىشكىزۋ سياقتى ادىستەر قولدانىپ،كوپتەگەن كۇردەلى اۋرۋلاردى جازعان.  ۇلتىمىز نەگىزىنەن   كوشىپ-قونىپ تۇرمىس كەشىرەتىن جانە جاز سالقىن جايلاۋ، قىس وتاردا مال  وتارلاتاتىندىقتان سۋىققا كوپ ۇرىلادى. ال سۋىق قارماۋدان پايدا بولاتىن سىرقاتتاردىڭ نەگىزگى داۋاسى بۇلاۋ ەكەندىگىن ءومىر تاجىريبەلەرىندە قولدانىپ،ىشكەرىلەي زەرتتەدى.

  بۇلاۋمەن داۋالاۋ بارىسىندا شيپاگەرلىك التى تۇعىر نازارياسى بويىنشا سىرقاتتارعا ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، سىرقاتتاردىڭ ىستىق-سۋىعىن، دىمقىل-قۇرعاقتىعىن، سىرتقى 12 مۇشە مەن ىشكى 12 مۇشەنىڭ قالىپتى-قالىپسىزدىعى، ولاردىڭ قىزمەت فۋنكتسياسى، ىشكى-سىرتقى الماسىم جاعىنداعى قىزمەتتەرىن تولىق ايىرىپ، سىرقاتتىڭ جالپى بارىسىن جەتە ءتۇسىنىپ، ودان كەيىن بارىپ بۇلاۋمەن داۋالاۋعا لايىق دەگەن سىرقاتتاردى بۇلاۋمەن داۋالاۋ جۇرگىزىپ، بۇلاۋمەن داۋالاۋدىڭ  زاڭدىلىقتارىن اشۋ جانە وعان زەرتتەۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا كوپتەگەن قۇندى تاجىريبەلەر قولدانىپ، بۇلاۋمەن دارىمداۋدى ماڭداي  الدى ورىنعا قويعان. مۇندا ۇيشىك بۇلاۋ، قوس بۇلاۋ، جەر وشاق بۇلاۋ، قۇم بۇلاۋ، تۇز بۇلاۋ، بايىرعى اراساندارعا ءتۇسۋ سياقتى كوپتەگەن تاپقىرلىقتار جاراتقان.

  وسىدان بەس ءجۇز جىل بۇرىن وتكەن عۇلاما وتەي بويداقتىڭ «شيپاگەرلىك بايان» دەگەن ۇلى ەڭبەگىندە بۇلاۋدىڭ ەمدىك رولى توتەنشە جوعارى ەكەندىگىن بايىمداي كەلىپ، بۇلاۋدى التى تۇرگە ءبولىپ، ءبىر-بىردەن بايىمداپ شىققان. مۇندا بۇلاۋدى قاپتالعى، باپتالعى، ساقتالعى، قاقتالعى، ناقتالعى، شاپتالعى بۇلاۋ دەپ التى ۇلكەن تۇرگە ءبولىپ، بۇلاۋدىڭ جالپى زاڭدىلىعىن، ىستەتىلۋ بارىسىن، ەمدىك رولدارىن تولىق بايىمداعان. تومەندە ءبىز بايىرعى بۇلاۋ مەن زاماناۋي بۇلاۋدى ءبىر-بىردەن ءتۇسىندىرىپ وتەيىك.

  قاپتالعى بۇلاۋ

   بۇرىن قازاق ەمشىلىگى قاپتالعى بۇلاۋدى قازاقتىڭ بايىرعى تاسىلدە توقىعان قابىنان بىرنەشەۋىن دايىنداپ، قايىڭ جاپىراعى جانە باپ جاپىراقتارىن سىدىرىپ الىپ دايىندالعان قاپقا تولتىرا نىعاپ، سۋ سەۋىپ، كۇن نۇرىنا ءبىر اپتانىڭ اينالاسىندا قويىپ، بورسىتىپ، قىزۋى ابدەن سىرتىنا شىققاندا، قاپتان ناۋقاس سياتىنداي ورىن شىعارىپ، سىرقات احۋالىنا قاراي ەكى اياعىن نەمەسە بۇكىل دەنەسىن قاپتىڭ ىشىنە كىرگىزىپ،ءتۇرلى بۋىن قابىنۋلارىن داۋالايدى.

  قازىر زاماناۋي جولمەن تومەندەگىدەي  داۋالانادى. الدىمەن زاماناۋي جاسالعان بۋ قابى جانە ءدارى قايناتۋ شاۋگىمىنەن ءبىر دانا   دايىندالادى. سىرقات احۋالىنا قاراي ءدارى شاۋگىمىنە ءدارى سالىپ قايناتىپ،بۋىن بۋ قابىنىڭ ىشىنە  جىبەرۋ ارقىلى بۇكىل دەنەلىك داۋالاۋ جۇرگىزەدى.

  باپتالعى بۇلاۋ

  بۇل نەگىزىنەن بۋمەن بۇلاۋ تۇرىنە جاتادى. «شيپاگەرلىك باياندا» باپتالعى بۇلاۋ كوبىنەسە 3 تە 5 تاستى وتقا قىزدىرىپ، تەمىر ەلەگەنگە سالىپ ۇستىنە سۋ شاشقان كەزدە بۋ شىعادى، وسى بۋعا اۋىرعان جەردى بۇلاۋلايدى. بۇل ادىسپەن شارت-جاعداي بار جەردە ءبۇتىن دەنەلىك جانە تۇيىندەپ ىستەتۋگە بولادى  دەلىنگەن.

  ال، قازىرگى زاماناۋي جولمەن داۋالاۋ ءادىسى تومەندەگىدەي بولادى:

  ءبىر دانا زاماناۋي جاسالعان بۋ اسپابى  دايىندالىپ، ونىڭ ءدارى قايناتۋ قۇرىلعىسىنا، سىرقات اقۋالىنا قاراي ءدارى سالىپ  قايناتىپ، اۋىرعان جەرگە بۋىن توسەيدى. بۇل نەگىزىنەن بۇكىل دەنەلىك سۋىق قارماۋ، تۇيىندەپ سۋىق قارماۋ، بالالاردى سۇندەتكە وتىرعىزعان سوڭ جەل تيۋ، ەر-ايەل جىنىس مۇشەلەرىنىڭ سىرقاتتارى سياقتىلارعا ىستەتىلەدى.

  ساقتالعى بۇلاۋ

  ساقتالعى بۇلاۋ _ (دارىلىك سۋ بۇلاۋ) بۇل دارىلىك سۋ بۇلاۋ تۇرىنە جاتاتىن بولىپ، «شيپاگەرلىك باياندا» بىرنەشە ءتۇرلى ءشوپ ءدارىنى،ياعني ءۇش ءتۇرلى، بەس ءتۇرلى، جەتى ءتۇرلى، توعىز ءتۇرلى ودان دا كوپ ءتۇرلى دارىلەردى شارت ەتىپ، اۋرۋدىڭ احۋالىنا قاراي تالداپ الىپ، ۇلكەن قازانعا قايناتىپ، ءدارىنىڭ ءنىلى ابدەن شىققان سوڭ دارىلىك ءنىل سۋى تەرىنى كۇيدىرمەيتىندەي بولعاندا، بۇتىن دەنەلىك بۇلاۋلانادى. شارت-جاعداي بولماعان، ءشوپ ءدارى جوق بولعان جاعدايدا، قول-اياق بۋىندارى قاتتى شاعىپ اۋىرعان كەزدەردە ءبىر قازان سۋعا لايىقتى ءتۇز سالىپ قايناتىپ تەرىنى كۇيدىرمەيتىندەي بولعاندا بۇتىن دەنەلىك بۇلاۋلانادى. ال،زاماناۋي ساقتالعى بۇلاۋمەن داۋالاۋدا تومەندەگىدەي ناقتىلى ءادىس ارقىلى داۋالاۋ الىپ بارىلادى. ەڭ الدىمەن ۇزىندىعى 160 سانتيمەتر دە 180 سانتيمەتر، كەڭدىگى  60 سانتيمەتر، بيىكتىگى 50 سانتيمەتر دە 80سانتيمەتر اعاشتان جاسالعان ناۋا دايىندالادى، بۇعان بۇعىنىڭ قۋ ءمۇيىزى  200 گرام،ارشا 200 گرام، ادىراسپان  100 گرام، دالا جالبىزى 200 گرام،ەرمەن 200 گرام،ۋ قورعاسىن 30 گرام الىپ، بارلىعىن قوسىپ ۇنتاقتاپ، داكى دورباعا سالىپ اۋزىن مىقتى بايلاپ، پار قازانعا ءنىلى شىققانشا قايناتىپ،دايىندالعان ناۋاعا قۇيامىز. العاشقى دارىلىك سۋ وتە ىستىق بولاتىندىقتان 38 دە 42 گرادۋىس اينالاسىندا بولعاندا ناۋقاس ءبۇتىن دەنەلىك بۇلاۋلانادى، ادەتتە ءبىر ساعات اينالاسىندا وتىرادى. بۇل بارىستا سۇيىقتىق تولىقتىرىلىپ وتىرادى، ءبىر ەمدەۋ بارىسى 10 دا 14 كۇن بولىپ، ەڭ  ۇزاق بولعاندا 21 كۇنگە دەيىن بولادى.

  بۇل نەگىزىنەن قول-اياق بۋىندارىنىڭ شاعىپ اۋرۋى، سۋىقتان بولعان بەل اۋرۋىنا، سور بۋىن جانە قور بۋىن، ايەلدەر شىلدە تەر سىرقاتتارىن داۋالاۋعا ونىمدىلىگى جاقسى.

  قاقتالعى بۇلاۋ

  بۇل قۇرعاق بۇلاۋ تۇرىنە جاتاتىن بولىپ «شيپاگەرلىك باياندا» ەڭ الدىمەن ءبىر تازا جەردەن ادام وتىرا الاتىنداي شۇڭقىر قازىپ، وعان بەس تۇلىك مالدىڭ سۇيەگىنەن بەس قاپ الىپ، قازىلعان شۇڭقىرعا سالىپ، وت جاعىپ ورتەيمىز. سۇيەك ابدەن جانىپ شوعى قالعاندا شۇڭقىردىڭ بەتىنە كەرەگە جايىپ، كەرەگەنىڭ ۇستىنە كيىز توسەپ، وعان ناۋقاس ادامدى جالاڭاشتاپ وتىرعىزامىز نەمەسە   جاتقىزامىز. ودان كەيىن ناۋقاس ادامدى قالىڭ ەتىپ ورايمىز. شۇقاناققا جايىلعان كەرەگەنىڭ ساڭلاۋىنان ىشىنە سۋ سەۋىپ وتىرعاندا، شۇقاناق ىشىنەن ىستىق بۋ شىعىپ، ناۋقاس ادام تەرلەيدى، ءار كەز شۇقاناقتاعى جىلۋ مەن بۋدى قاداعالاپ كۇزەتىپ وتىرىپ ناۋقاستى تەرلەتەمىز، بۇل بارىستا ناۋقاس ادامنان تەر وتە كوپ شىعادى. سول ءۇشىن تۇزى شىعىڭقى ءسۇتتى شايدى ۇزبەي بەرىپ تۇرۋىمىز    كەرەك. ەگەر شۇڭقىردىڭ ىشىنە ناۋقاستى جاتقىزىپ ءبۇتىن دەنەلىك بۇلاۋلانۋعا تۋرا كەلسە، شۇڭقىردىڭ ىشىندەگى كۇلدى الىپ تاستاپ، جاقسى تازالاپ، شۇڭقىردىڭ ىشىنە جۇقا كيىز توسەپ، جان-جاعىن دەنە كۇيمەيتىندەي بەكەمدەپ كيىزدىڭ بەتىنە جۇقا الاشا جاۋىپ، ناۋقاس ادامنىڭ باسىن شىعارىپ جاتقىزامىز. ودان كەيىن ناۋقاستىڭ ۇستىنە كورپە جاۋىپ جىلىلاپ تەرلەتەمىز. بۇل بارىستا دا سۋسىندىقتى ۇزبەي بەرىپ تۇرامىز. بۇل نەگىزىنەن ءتۇرلى سەبەپتەن بولعان سال اۋرۋلارىنا، قور بۋىندىق اۋرۋلارعا ءونىمى ەرەكشە جاقسى، مۇنان سىرت،دەنەنى سۋىق قارماعان ناۋقاستارعا، بەل، قول-اياق ناۋقاستارىنا، شىلدەتەر اۋرۋلارىنا جاقسى   بولادى. قازىرگى زاماناۋي قاقتالعى بۇلاۋ  اسپاپتارى بويىنشا سىرقاتتاردى داۋالاۋدا ءتۇرلى زاماناۋي اسپاپتار نەمەسە قاقتالعى بۇلاۋ ءۇيىن جاساپ، پارمەن، توكپەن قىزدىرۋ   ارقىلى قاقتالىپ  داۋالانادى.

  ناقتالعى بۇلاۋ

   بۇل تۇيىندەپ بۇلاۋلاۋ تۇرىنە جاتادى. بەس مۇشە اۋرۋلارىنا، جىنىس مۇشەسى اۋرۋلارىنا، قول-اياق بۋىندارىن سۋىق  قارماۋ، قول-اياق بۋىندارى ءىسىنۋ،سۋىقتان بولاتىن دەنە شانشۋىنا، باسقا دا بۇكىل دەنەلىك اۋرۋلارعا ىستەتىلەدى. ماسەلەن: «شيپاگەرلىك باياندا» قۇلاق قاتتى شاعىپ اۋىرسا، كىشكەنە شاۋگىمگە جىلان باسى جانە ۋ قورعاسىننان لايىقتى قوسىپ قايناتىپ شاۋگىمنىڭ قاقپاعىن اشىپ، اۋىرعان قۇلاقتى بۋىنا توسەيدى دەلىنگەن.

  قازىرگى زاماناۋي ناقتالعى بۇلاۋعا زاماناۋي جاسالعان بۇلاۋ شەلەگى، كۇبى، ساپتياقشا سياقتى اسپاپتار دايىندالىپ، بۇعان سىرقات احۋالىنا قاراي ءدارى دايىندالىپ، دارىلەردى قايناتۋ ارقىلى جوعارىداعى اسپاپتارعا قۇيىپ، سىرقات ادام جارىم دەنەلىك، تىزەدەن    تومەن، قىزىل اسىقتان تومەن بۇلاۋلانادى. ماسەلەن:
كۇبى (ساندىق) بۇلاۋ ارقىلى داۋالاۋ - ۇزىندىعى 1.20 مەتر، كولدەنەڭى 50 سانتيمەتر دە 60 سانتيمەتر، بيىكتىگى 60 سانتيمەتر دە 80 سانتيمەتر اعاشتان جاسالعان ساندىق فورمالى كۇبى بولىپ، ىشىنە ءدارى قۇيىپ جارىم دەنەلىك بۇلاۋلانادى، ءبىر سالار 100 گرام، ەرمەن 200 گرام، قالاقاي 200 گرام، قاراعاي قىلقان جاپىراعى 200 گرام، ۋ قورعاسىن 30 گرام، مارال بالدىرعان 100 گرام، ادىراسپان 100 گرام، جىڭعىل 200 گرام بارلىعىن ۇنتاقتاپ مانەرلەپ، ولشەم بويىنشا داكى دورباعا سالىپ، ءدارى قايناتاتىن داكى دورباعا ءنىلى شىققانشا قايناتىپ، دايىندالعان كۇبىگە رازەنكە تۇتىك ارقىلى قۇيامىز. ناۋاداعى دارىلىك سۋدىڭ گرادۋسى العاشىندا ℃50 تا ℃60 تان جوعارى بولىپ،ناۋقاس ادام  دارىلىك سۋدىڭ الاۋى قايتىپ، ℃38 تا ℃42 ارالىعىندا بولعاندا جارىم دەنەلىك بۇلاۋلانادى،ءبىر وتىرعاندا ءبىر جارىم دا ەكى ساعات  بولىپ، وسىلاي ۇزبەي 10 دا 14 كۇن داۋالانسا ءونىمى جاقسى بولادى. بەل اۋرۋلارىنا، سۋىقتان بولعان اياق اۋرۋلارىنا، اياق قانتامىر اۋرۋلارىنا ونىمدىلىگى ءبىرشاما جاقسى.

  ناقتالعى شەلەك بۇلاۋ - بيىكتىگى 60 سانتيمەتر،كەڭدىگى، كولەمى 40 تا 40 سانتيمەتر اينالاسىنداعى اعاشتان جاسالعان  شەلەك دايىندايمىز. وعان اۋرۋ احۋالىنا قاراپ قازاق دارىلەرىنەن قوجا ءشوپ 30 گرام،  قاراندىز 30 گرام، قىزىل كەندىر 30 گرام، جاۋ جۇمىر 30 گرام، ايۋ بالدىرعان 30 گرام، شۇعىنىق 30 گرام، دالا جالبىزى 30 گرام بارلىعىن قوسىپ داكى دورباعا سالىپ ءدارى قايناتاتىن پار قازانعا ءنىلى شىققانشا قايناتىپ، ءنىلى ابدەن شىعىپ بولعان سوڭ شەلەككە قۇيىپ،دارىلىك سۋدىڭ گرادۋسى ℃38 تا ℃40 اينالاسىندا بولعاندا ەكى اياقتى ماتىرىپ، سىرتىن قالىڭ وراپ بۇلاۋلانادى. ءبىر وتىرعاندا ءبىر ساعات اينالاسىندا،7 دە 10 كۇن ۇزبەي جالعاستىرىپ بۇلاۋلانادى. اياقتىڭ سۋىقتان بولعان ءتۇرلى اۋرۋلارىنا جاقسى ءونىم بەرەدى.

  ساپتياقشا (اياق) بۇلاۋ - ەڭ الدىمەن بيىكتىگى 30 دا 40 سانتيمەتر، كەڭدىك   كولەمى 40 تا 40 سانتيمەتر كەلەتىن كىشكەنە ەكى اياق ءدال سياتىنداي  اعاشتان جاسالعان استاۋشا دايىندالادى . وعان قوعىر (دالا جالبىزى) 20 گرام، تومار ءدارى 20 گرام، اق شۇعىنىق 20 گرام، ۋ قورعاسىن 20 گرام، ءبىر سالار 20 گرام بارلىعىن قوسىپ داكى دورباعا سالىپ،ءدارى قايناتاتىن كىشكەنە  قازاندا ءنىلى شىققانشا قايناتىپ، ەكى اياق قىزىل اسىقتان تومەن بۇلاۋلانادى. كۇنىنە 20 دا 30 مينۋت ۇزبەي 7 دە 14 كۇن بۇلاۋلانادى. ەكى اياقتان وتكەن دارىلىك سۋدىڭ  ىستىعى ىشكە قاراي ءوتىپ، بۇلشىق ەت، سىڭىرلەردى ءجيىپ، قان اينالىسى ارقىلى بالتىر ءسىڭىرى تارتىلۋدى جاقسارتادى ءارى جازادى.

  ناقتالعى وتىرما بۇلاۋ

  وتىرما بۇلاۋ شەلەگى ءبىر دانا، ارشا  100 گرام، ۋ قورعاسىن 50 گرام، ادىراسپان 100 گرام، ەرمەن 100 گرام، اقشامگۇل  100 گرام، قۇمىرسقا يلەۋى 500 گرام، شەرمەنگۇل 100 گرام بارلىعىن قوسىپ داكى دورباعا سالىپ اۋزىن مىقتى بايلاپ ءدارى قايناتۋ پار قازانىنا ءنىلى شىققانشا قايناتىپ،تۇتىك ارقىلى دايىندالعان كۇبىگە قۇيىپ، ناۋقاس ادام جارىم دەنەلىك بۇلاۋلانادى. ءبىر بۇلاۋلانعاندا ءبىر جارىم دا ەكى ساعات    بۇلاۋلانادى. وسىلاي ۇزبەي 10 دا 14 كۇن داۋالانۋ ءبىر ەمدەۋ بارىسى بولادى.

  بۇل نەگىزىنەن اياق بۋىندارىنىڭ اۋرۋى، ەر-ايەل جىنىس مۇشەلەرىنىڭ اۋرۋلارىنا  ىستەتىلەدى.

  شاپتالعى بۇلاۋ

  شاپتالعى _ بۇلاۋ  قۇم بۇلاۋ، سىرتتاي   ءدارى جاعۋ،ءدارى شاپتاۋ بولىپ بولىنەدى.

  بۇل بۇلاۋ تۇرىنە نەگىزىنە سىرتتاي ءدارى ىستەتۋ، قۇم بۇلاۋعا ءتۇسۋ سياقتى بۇلاۋ تۇرلەرى جاتادى. ءدارى شوپتەردى تالقانداپ مايعا ارالاستىرىپ، بۇكىل دەنەسىنە جاعىپ كۇنگە قاقتالۋ، قۇم بۇلاۋعا ءتۇسۋ، بالشىق جاعىپ كۇنگە قاقتالۋ ارقىلى تەرلەتىپ ەمدەۋ ادىستەرىن قولدانادى.

  1. قۇم بۇلاۋ

  قۇم بۇلاۋ بىرنەشە تۇرگە بولىنەدى. (1) بۇلامى سىلاما _ ىستىق وڭىرلەردەگى قۇم نەمەسە بالشىقتى دەنەگە جاعىپ كۇن نۇرىنا قاقتالۋ، قۇمعا اۋىرعان جەردى كومۋ جانە بۇتىن دەنەلىك قۇمعا كومىلۋ. (2) بۇلامى قۋىرما  _  مۇندا قۇمدى قۋىرىپ وسى قۇمعا اۋىرعان ورىندى كومۋ، قۋىرىلعان قۇمدى داكىگە سالىپ، ناۋقاستىڭ اۋىرعان جەرىنە قويىپ، ىستىق وتكىزۋ ارقىلى سۋىقتى ايداۋ. (3) بۇلامى قۇناما  _  شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىندا، ءدال ءتۇس مەزگىلىندە قۇم توبەلەرگە بارىپ ءبىر دە ەكى ساعات قۇمعا كومىلۋ، وسىلاي ءبىر دە ەكى اپتا جالعاستىرسا،ءتۇرلى سۋىقتان بولعان اۋرۋلارعا ءونىمى ەرەكشە جاقسى، بۇل ەمدەۋ ءادىسى نەگىزىنەن قول-اياق قاقساۋ، سور بۋىن، قور بۋىن اۋرۋلارىنا، ەرلەردىڭ بەلسىزدىك اۋرۋىنا،ايەلدەردىڭ بالا كوتەرە الماۋ ناۋقاستارىنا جاقسى ءونىم بەرەدى.

  2. اۋرۋدىڭ دياگنوزىنا قاراي ءشوپ دارىلەردى تالداپ الىپ، تالقانداپ، قوي مايىنا نەمەسە جاسالمالى مايلارعا ارلاستىرىپ،اۋىرعان جەرگە تاڭىپ، سىرتىنان ىستىق وتكىزەدى. بۇل نەگىزىنەن: مويىن اۋرۋلارىنا، تىزە بۋىن اۋرۋلارىنا، بەل اۋرۋلارىنا ونىمدىلىگى ەرەكشە جاقسى.

  قازاق شيپاگەرلىك بۇلاۋى بۇرىن اۋىز جۇزىندەگى مۇراعات اتالىپ كەلگەنىمەن،ناقتىلى تولىمدى مۇراعات اتاعى بەرىلمەگەن. پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەمشىلىگىنىڭ ءار سالاسى ىشكەرىلەي زەرتتەلىپ دامۋدا. سول قاتاردا قازاق ەمشىلىك بۇلاۋى دا ۇزبەي زەرتتەلىپ، بارعان سايىن جۇيەلەنىپ، ايماق جانە اۆتونوميالى رايون دارەجەلى، 2014-جىلى 3-جەلتوقسان كۇنى مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەني مۇراعاتقا ەنگىزىلىپ، قازاق ەمشىلىگىندە تاعى ءبىر بوس ورىندى تولتىرىپ، ۇلتىمىزدىڭ بەيزاتتىق مۇرالارى قاتارىنا تىڭنان بىرەۋى قوسىلىپ،ءار ۇلت حالقىنىڭ ماقتانىشىنا اينالىپ، قازاق شيپاگەرلىگىنىڭ بەيزاتتىق مادەني مۇراعاتىن مولىقتىرا ءتۇستى.

  قازاق شيپاگەرلىك بۇلاۋ بەيزاتتىق مۇراعا كىرگەننەن كەيىن، جالعاستى كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ، اۆتونوميالى رايون جانە مەملەكەتتىك از  ۇلت شيپاگەرلىگى جاعىنان سان وبيەكتىگە جولدانىپ، ول وبيەكتىلەر بەكىتىلىپ كەلىپ، تاماشا ەكونوميكالىق قۇن جاراتىپ، شيپاحانالاردىڭ ءتۇرلى جاقتاردان دامۋىنا تاماشا نەگىز قالاندى. مۇنان سىرت، جوعارىداعى التى ءتۇرلى بۇلاۋمەن جىلىنا نەشە مىڭداعان ناۋقاس داۋالانىپ، ناۋقاستاردىڭ ساقايۋ مولشەرى  %95 تەن جوعارى بولىپ، ءار ۇلت جۇرتشىلىعىنىڭ جاقسى باعاسىنا يە بولۋدا.

  رەداكتورى : اراي ەركىن قىزى

   تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

   مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى